Συνέντευξη: Κώστας Παπαγιάννης
«Αόριστα» και «γενικόλογα» χαρακτηρίζει τα δημοσιεύματα του Τύπου για τις παρακολουθήσεις τηλεφωνικών και ηλεκτρονικών επικοινωνιών η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών απαντώντας σε ερωτήματα της «Αυγής». Παρόμοιες επισημάνσεις κάνει και σε χθεσινή της ανακοίνωση σχολιάζοντας ότι τα δημοσιεύματα «δεν παρέχουν στοιχεία που θα μπορούσαν να ελεγχθούν από την Αρχή». Παράλληλα, η ΑΔΑΕ σημειώνει στην «Α» ότι δεν έχουν υποβληθεί καταγγελίες, ούτε υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία (αριθμοί τηλεφώνων ή λογαριασμοί ηλεκτρονικής αλληλογραφίας) για να γίνουν έλεγχοι από την ΑΔΑΕ, ενώ στην ανακοίνωσή της αναφέρει ρητά ότι «δεν έχει δεχθεί πρόσφατα καταγγελία από πολιτικό πρόσωπο ή κόμμα για πιθανή παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών του».
Σχετικά με τους ελέγχους που πραγματοποιεί στην ΕΥΠ, η ΑΔΑΕ τονίζει ότι δεν έχει διαπιστωθεί παρέκκλιση της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών από τις νόμιμες διαδικασίες. Ακόμα η ΑΔΑΕ υπογραμμίζει ότι τις κατ' επανάληψη επισημάνσεις της για την ανάγκη νομοθετικής ρύθμισης που θα ελέγξει τη διάδοση των φορητών συσκευών παρακολούθησης επικοινωνιών κινητής τηλεφωνίας, τα λεγόμενα βαλιτσάκια. Τέλος, σε στοιχεία που δίνει για τα αιτήματα των εισαγγελικών αρχών για άρση απορρήτου και αφορούν το 2011 και το 2012, καθώς η επεξεργασία των στοιχείων για το 2013 δεν έχει ολοκληρωθεί, διαφαίνεται αύξηση των αιτημάτων άρσης του απορρήτου για τη διακρίβωση σοβαρών εγκλημάτων και μείωση των αιτημάτων για λόγους εθνικής ασφάλειας, καθώς και μείωση των εισαγγελικών διατάξεων για παράταση της άρσης του απορρήτου.
* Ποιο είναι το νομικό πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις της ΑΔΑΕ με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών; Ποια τα περιθώρια ελέγχου της νομιμότητας των δραστηριοτήτων της ΕΥΠ από την ΑΔΑΕ;
H ΑΔΑΕ, όπως προβλέπει ο ιδρυτικός της νόμος (Ν. 3115/2003), διενεργεί, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας, τακτικούς και έκτακτους ελέγχους σε εγκαταστάσεις, τεχνικό εξοπλισμό, αρχεία, τράπεζες δεδομένων και έγγραφα της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΕΥΠ), άλλων δημοσίων υπηρεσιών, οργανισμών, επιχειρήσεων του ευρύτερου δημόσιου τομέα, καθώς και ιδιωτικών επιχειρήσεων που ασχολούνται με ταχυδρομικές, τηλεπικοινωνιακές ή άλλες υπηρεσίες σχετικές με την ανταπόκριση και την επικοινωνία.
Σε εκτέλεση της ως άνω διάταξης, η ΑΔΑΕ έχει πραγματοποιήσει κατά καιρούς ελέγχους στα συστήματα και τα αρχεία που διαθέτει και χρησιμοποιεί η ΕΥΠ για την υλοποίηση των διατάξεων άρσης του απορρήτου που λαμβάνει από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές. Ο έλεγχος γίνεται κατ' αντιπαραβολή με τα αντίστοιχα συστήματα των παρόχων που χρησιμοποιούνται για τον ίδιο σκοπό. Από τους ελέγχους που έχουν γίνει μέχρι σήμερα στην ΕΥΠ, δεν έχει διαπιστωθεί παρέκκλιση από τις νόμιμες διαδικασίες. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με ρητή διάταξη του νόμου, ο έλεγχος της ΑΔΑΕ αφορά μόνο στην τήρηση των νόμιμων διαδικασιών και όχι στην κρίση των αρμόδιων δικαστικών αρχών.
* Σας έχουν θορυβήσει τα τελευταία δημοσιεύματα σχετικά με παράνομες παρακολουθήσεις τηλεφώνων; Σε ποιες πρωτοβουλίες σκέπτεται να προχωρήσει η ΑΔΑΕ για να διερευνήσει το ζήτημα;
Η ΑΔΑΕ παρακολουθεί πάντα με προσοχή την επικαιρότητα και παρεμβαίνει όταν κρίνει ότι υπάρχουν στοιχεία παραβίασης του απορρήτου. Τα αναφερόμενα στον Τύπο είναι αόριστα, γενικόλογα και δεν παρέχουν στοιχεία που θα μπορούσαν να ελεγχθούν.
Για να προχωρήσει η ΑΔΑΕ στον έλεγχο μιας καταγγελίας θα πρέπει απαραίτητα να είναι συγκεκριμένη, δηλαδή να αναφέρεται τουλάχιστον σε συγκεκριμένες συνδέσεις (αριθμούς τηλεφώνων ή λογαριασμούς ηλεκτρονικής αλληλογραφίας). Τέτοια καταγγελία δεν έχει υποβληθεί.
Σε ό,τι αφορά τα αναφερόμενα περί φορητών συσκευών παρακολούθησης επικοινωνιών κινητής τηλεφωνίας (βαλιτσάκια), η ΑΔΑΕ έχει επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη νομοθετικής ρύθμισης για τον έλεγχο της διάθεσης των συσκευών αυτών στην αγορά.
* Κατά πόσο αληθεύουν οι πληροφορίες για αύξηση των αιτημάτων για νόμιμες παρακολουθήσεις; Τα μέλη της ΑΔΑΕ έχουν σχηματίσει κάποια άποψη σχετικά με το γιατί συμβαίνει αυτό την συγκεκριμένη χρονική περίοδο;
Όπως αναφέρεται στην Έκθεση Πεπραγμένων της Αρχής του έτους 2012, έχουν αποσταλεί στην ΑΔΑΕ συνολικά:
2.634 εισαγγελικές διατάξεις που αφορούσαν νέες περιπτώσεις άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών για λόγους εθνικής ασφάλειας, έναντι 3.472 το 2011. Επίσης, 3.913 εισαγγελικές διατάξεις µε θέµα παρατάσεις προγενέστερων διατάξεων, έναντι 4.061 το 2011, και 599 που διέτασσαν την παύση της άρσης του απορρήτου, έναντι 374 το 2011. Διευκρινίζεται ότι οι διατάξεις περί παύσης αφορούν περιπτώσεις διακοπής της άρσης προτού παρέλθει η χρονική περίοδος που ορίζεται στην αρχική διάταξη.
2.055 βουλεύµατα δικαστικών συµβουλίων -έναντι 1.743 το 2011- για τη διακρίβωση εγκληµάτων, τα οποία αναφέρονται σε αξιόποινες πράξεις όπως η ανθρωποκτονία από πρόθεση, η ληστεία, η έκρηξη, η κατοχή εκρηκτικών υλών, η πλαστογραφία, η διακεκριµένη κλοπή, ο εµπρησµός, η αρπαγή, η πορνογραφία ανηλίκων, η εκβίαση και το οργανωµένο έγκληµα, καθώς και εγκλήµατα που αφορούν τον νόµο περί ναρκωτικών.
Διευκρινίζεται ότι τα αριθμητικά στοιχεία που αναφέρονται παραπάνω δεν σημαίνουν πως γίνονται ισάριθμες παρακολουθήσεις σε πραγματικό χρόνο, δεδομένου ότι πολλές διατάξεις αφορούν σε παρατάσεις προηγουμένων διατάξεων, ενώ κάποιες άλλες αφορούν σε χορήγηση δεδομένων επικοινωνίας.
Οι διατάξεις άρσης του απορρήτου που αφορούν στο έτος 2013 βρίσκονται υπό επεξεργασία από την Αρχή. Επομένως δεν μπορεί να εξαχθεί ακόμη ένας συγκεκριμένος αριθμός που να είναι συγκρίσιμος με τα στοιχεία του προηγούμενου έτους. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι πολλές διατάξεις και βουλεύματα αποστέλλονται καθυστερημένα στην ΑΔΑΕ, και μάλιστα αφού έχει περάσει το έτος που αφορούν και μέχρι τον Φεβρουάριο του επομένου έτους.
