Η πρόσφατη ετήσια έκθεση της IQAir, μιας διεθνούς πλατφόρμας παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα, επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη, καταγράφοντας επίπεδα αιωρούμενων μικροσωματιδίων που παραμένουν σταθερά πάνω από τα όρια που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της 8ης ετήσιας έκθεσης (World Air Quality Report 2025), η Θεσσαλονίκη εμφανίζει ετήσιες συγκεντρώσεις PM2.5 σημαντικά υψηλότερες από το όριο των 5 μg/m³ που προτείνει ο ΠΟΥ. Αν και δεν συγκαταλέγεται στις πλέον επιβαρυμένες πόλεις της Ευρώπης, παραμένει σταθερά μεταξύ των πιο επιβαρυμένων αστικών περιοχών της Ελλάδας, με την εικόνα να επιδεινώνεται τους χειμερινούς μήνες λόγω της αυξημένης χρήσης θέρμανσης και των δυσμενών μετεωρολογικών συνθηκών που ευνοούν τη συσσώρευση ρύπων.
Τα δεδομένα που παρουσιάζονται από την IQAir και αποτυπώνονται σε δημοσιευμένες αναλύσεις για την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης δείχνουν ότι η επιβάρυνση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στο σύνολο του πολεοδομικού συγκροτήματος. Περιοχές του δυτικού τομέα εμφανίζουν σταθερά υψηλότερες συγκεντρώσεις ρύπων, ενώ σε τμήματα της ανατολικής και περιαστικής ζώνης καταγράφονται γενικά χαμηλότερες τιμές, χωρίς όμως να απουσιάζουν επεισόδια επιβάρυνσης.
Με αφορμή τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της έκθεσης, ο Δήμος Καλαμαριάς υπογράμμισε σε ανακοίνωσή του ότι η περιοχή καταγράφει υψηλές τιμές ατμοσφαιρικής ρύπανσης και ότι το πρόβλημα απαιτεί άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, έδωσε έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης των έργων αστικού πρασίνου και στη διαχείριση της παραλιακής ζώνης, με τη Μαρίνα Αρετσούς να αναδεικνύεται ως κρίσιμος χώρος περιβαλλοντικού σχεδιασμού για την ευρύτερη περιοχή, μαζί με την προοπτική αξιοποίησης του πρώην στρατοπέδου Κόδρα.
Υπενθυμίζεται πως η επιστημονική κοινότητα έχει εδώ και χρόνια επισημάνει τη σταθερή επιβάρυνση της ατμόσφαιρας στη Θεσσαλονίκη. Ερευνητικά δεδομένα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τα συστήματα παρακολούθησης καταγράφουν επαναλαμβανόμενες υπερβάσεις, κυρίως για τα PM10 και τα PM2.5, με το πρόβλημα να εμφανίζει έντονη εποχικότητα αλλά και σταθερό διαχρονικό χαρακτήρα, επιβεβαιώνοντας ότι δεν πρόκειται για συγκυριακό φαινόμενο. Βασικές πηγές ρύπανσης παραμένουν διαχρονικά η κυκλοφορία των οχημάτων, η χρήση στερεών καυσίμων για θέρμανση, καθώς και βιομηχανικές δραστηριότητες που συγκεντρώνονται κυρίως στη δυτική πλευρά της πόλης.
Το ζήτημα αποκτά βαρύτητα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η Ελλάδα έχει καταδικαστεί από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συστηματική υπέρβαση των ορίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης, κυρίως για τα αιωρούμενα σωματίδια PM10. Οι παραβάσεις αφορούν μεγάλα αστικά κέντρα, με χαρακτηριστικές περιπτώσεις το λεκανοπέδιο Αττικής και το πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης, όπου καταγράφονταν επί σειρά ετών υπερβάσεις των θεσμοθετημένων ορίων.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί ζήτημα που απασχολεί τη Θεσσαλονίκη εδώ και χρόνια, με ιδιαίτερη ένταση στις δυτικές περιοχές, όπου οι επιβαρύνσεις είναι συχνά υψηλότερες. Παρά τις κατά καιρούς παρεμβάσεις και εξαγγελίες, η αποτελεσματικότητα των μέτρων παραμένει περιορισμένη, ενώ η καθημερινότητα των κατοίκων συνεχίζει να επηρεάζεται από ένα πρόβλημα που έχει πλέον σαφή διαχρονικά και δομικά χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή πολιτική για την ποιότητα του αέρα οδηγείται σε αναθεώρηση, με στόχο αυστηρότερα όρια έως το 2030 και μεγαλύτερη σύγκλιση με τις κατευθυντήριες τιμές του ΠΟΥ. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ενισχύσει την πίεση προς τα κράτη μέλη, καθώς οι σημερινές οριακές τιμές θα πάψουν να θεωρούνται επαρκείς στο νέο κανονιστικό πλαίσιο.
