Η ενίσχυση της παρόδιας εκτός σχεδίου δόμησης και όχι μόνο, με απόδοση δικαιωμάτων ανά την επικράτεια που θα οδηγήσει στον κατακερματισμό της υπαίθρου μέσω των μελετών αναγνώρισης και χαρακτηρισμού δημοτικών οδών, φαίνεται να «προπορεύεται» από το διαβόητο πρόγραμμα πολεοδομικών μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Όπως αποτυπώνεται στην τελευταία αναθεώρηση της 9ης Δεκεμβρίου των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (απόφαση και παράρτημα του ECOFIN) οι Δημοτικές Ενότητες για τις οποίες γίνονται οι σχετικές μελέτες από 120 στο αρχικό σχέδιο (Ιούλιος 2021) και 149 στην αναθεώρηση του Ιουλίου τώρα έκαναν άλμα, έφτασαν τις 549. Το μέτρο «Πολεοδομικές μεταρρυθμίσεις» ID 16879, αποτελούμενο από 5 υποέργα και η χρηματοδότησή του όχι μόνο διασώζεται αλλά ενισχύεται μετά την παταγώδη αποτυχία του Εθνικού Σχεδίου Ελλάδα 2.0, που όμως βάσει των κανονισμών του Ταμείου «η χρηματοδοτική συνεισφορά παραμένει αμετάβλητη».
Η διάσωση
«Μετά την κατάργηση και τη μείωση του επιπέδου υλοποίησης των μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 21 του κανονισμού (Ε.Ε.) 2021/241, η Ελλάδα ζήτησε την αύξηση του επιπέδου υλοποίησης 17 μέτρων» επισημαίνεται στην απόφαση του ECOFIN. Ανάμεσά τους και το παραπάνω μέτρο, με κορωνίδα την εκπόνηση 227 μελετών πολεοδομικών σχεδίων (χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης κ.ά.), η πορεία του οποίου έχει καταλήξει σε επικό φιάσκο, καθώς μέχρι την εκπνοή των προθεσμιών του Ταμείου τον Αύγουστο δεν θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εκπόνησης καμίας μελέτης και η αποτύπωση των προτάσεών της σε Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος.
Για τον λόγο αυτόν η οδηγία του ΥΠΕΝ προς τους μελετητές εδώ και καιρό είναι να παραδώσουν ημιτελείς μελέτες (πρώτη φάση) μέχρι τον Απρίλιο. Παραμένει, βέβαια, το κούρεμα του 42% των δήμων και Δημοτικών Ενοτήτων (700 αρχικά 405 τον Ιούλιο) από την εκπόνηση των πολεοδομικών μελετών. Το φιάσκο φαίνεται και στο ορόσημο 29, αφού πλέον η ολοκλήρωση της κατάρτισης των μελετών στο τέλος 2025 αλλάζει όνομα και αναγράφεται ως «προπαρασκευαστικά στάδια για τα πολεοδομικά σχέδια». Ο συνολικός προϋπολογισμός για τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια ανέρχεται σε 342.400.856 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 212.407.479 προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, εργαλείο του κατ’εξαίρεση σχεδιασμού και μνημονιακό κατάλοιπο που ενισχύθηκε περαιτέρω με ρυθμίσεις της κυβέρνησης, ήταν στην αρχή 5 και στην προγενέστερη αναθεώρηση του Ιουλίου έγιναν 11. Συνολικά, σύμφωνα με το ενημερωτικό υπόμνημα του ΤΕΕ (στοιχεία έως 3 Οκτωβρίου 2025) έχουν ανατεθεί 18, τα 9 εκ των οποίων φέτος. Ακόμη και τα πρώτα τρία (Μύκονος, Σαντορίνη, Μινώα Πεδιάδας στην Π.Ε. Ηρακλείου), των οποίων οι συμβάσεις είχαν υπογραφεί το καλοκαίρι του 2022 δεν έχουν ολοκληρωθεί και παίρνουν συνεχείς παρατάσεις (τέσσερις τα δύο πρώτα), την πέμπτη κατά σειρά το τελευταίο, στις 12 Δεκεμβρίου. Τα υπόλοιπα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια είναι: Κορινθίων, Ηλείας, Ερμιονίδας και Πόρου, Ηπείρου, Πιερίας, Χαλκιδικής, Μαλεβιζίου, Σητείας, Πύλου-Νέστορος, Καλαμάτας - Δυτικής Μάνης - Μεσσηνίας, Τριφυλίας, Θερμου - Αγρινίου, Δελφών - Διστόμου - Αράχωβας, Δυτικών Κυκλάδων, Μικρών Κυκλάδων.
Δημοτικοί δρόμοι
Για το άλλο υποέργο, με τον «θηριώδη» προϋπολογισμό 196.912.105 εκατ. ευρώ (τα 152.862.654 του Ταμείου Ανάκαμψης) εκπόνησης 23 μελετών «καταγραφής του υπάρχοντος οδικού δικτύου της χώρας ανά Δημοτική Ενότητα (Δ.Ε.) στις περιοχές εκτός ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων, εκτός των ορίων των οικισμών των νομίμως υφιστάμενων προ του έτους 1923 και των οικισμών μέχρι 2.000 κατοίκους», εγκρίθηκε και παραλήφθηκε (8/9/2025) μία. Αφορά τον χαρακτηρισμό δημοτικών οδών σε 149 Δημοτικές Ενότητες της νησιωτικής χώρας, πλην Εύβοιας και Κρήτης. Οι 22 για την υπόλοιπη Ελλάδα και για 832 Δημοτικές Ενότητες προκηρύχθηκαν φέτος τον Μάρτιο. Διαθέτουν προσωρινό ανάδοχο οι 21. Πρόκειται για τις Περιφερειακές Ενότητες: Έβρου και Ροδόπης, Δράμας, Καβάλας και Ξάνθης, Αττικής, Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας, Καστοριάς, Γρεβενών, Φλώρινας, Κοζάνης, Ιωαννίνων, Άρτας, Θεσπρωτίας και Πρέβεζας, Καρδίτσας και Τρικάλων, Λάρισας και Μαγνησίας, Κιλκίς και Σερρών, Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής, Ημαθίας, Πέλλας και Πιερίας, Ηρακλείου και Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων, Μεσσηνίας, Αργολίδας και Κορινθίας, Αρκαδίας και Λακωνίας, Ευβοιας, Φθιώτιδα, Βοιωτίας, Ευρυτανίας και Φωκίδας.
Κατά την προκήρυξη ο χρόνος ολοκλήρωσης του μελετητικού αντικειμένου ορίζεται σε 10 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης. Αυτές εγκρίνονται με απόφαση του συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ενώ ο κίνδυνος να αποκτήσουν αγροτεμάχια δικαίωμα δόμησης αφού θα διαθέτουν «πρόσωπο» σε αναγνωρισμένο δρόμο και να μετατραπούν σε οικόπεδα βρίσκεται προ των πυλών.
Μεμονωμένες μελέτες
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει και 12 μελέτες για την οριοθέτηση οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων για 51 Δημοτικές Ενότητες, συνολικού προϋπολογισμού περί τα 8 εκατ. ευρώ, με τα 5 εκατ. ευρώ να προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Κάποιες εξ αυτών ανατέθηκαν το 2023 και φέτος. Αντίστοιχος είναι και ο προϋπολογισμός και η συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης για μια άλλη μελέτη που αναφέρεται στον καθορισμό Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης για 83 Δημοτικές Ενότητες, με τη σύμβαση να έχει υπογραφεί πέρυσι τον Απρίλιο. Τώρα πώς θα «κουμπώσει» το σύνολο των παραπάνω μελετών εφόσον εφαρμοστούν με τα πολεοδομικά σχέδια, οψέποτε αυτά εγκριθούν και θεσμοθετηθούν είναι ένα άλλο τεράστιο θέμα.
Πάντως, η «πολεοδομική μεταρρύθμιση», σύμφωνα με την περιγραφή του αναθεωρημένου σχεδίου στο παράρτημα, περιλαμβάνει «Έκδοση θετικής αξιολόγησης από το ΥΠΕΝ για μελέτες που αφορούν: τοπικά πολεοδομικά σχέδια σε 405 Δημοτικές Ενότητες, 11 ειδικά πολεοδομικά σχέδια και οριοθέτηση οικισμών σε 36 Δημοτικές Ενότητες. Έκδοση πιστοποιητικού ολοκλήρωσης από το ΥΠΕΝ για μελέτες που αφορούν ζώνες υποδοχής συντελεστών δόμησης σε 50 Δημοτικές Ενότητες και χαρακτηρισμό δημοτικών οδών σε 549 Δημοτικές Ενότητες».
