Την ίδια στιγμή που η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού προβάλλει την ανάγκη ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων στη Θεσσαλονίκη, στην πράξη οι αποφάσεις που λαμβάνονται κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η πρόθεση για τοποθέτηση περίφραξης στο Ανάκτορο του Γαλερίου, που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, αποκόπτοντάς το από τους κατοίκους και τους επισκέπτες και υπονομεύοντας ένα σημαντικό τοπόσημο.
Η υπόθεση απασχολεί την τοπική κοινωνία μετά την αιφνιδιαστική απόφαση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλεως Θεσσαλονίκης να υπάρξει καγκελόφραξη στο Γαλεριανό Συγκρότημα, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή διαβούλευση, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από κατοίκους, φορείς και τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Μετά τις διαμαρτυρίες, τα κάγκελα απομακρύνθηκαν, ωστόσο η Εφορεία Αρχαιοτήτων επανήλθε με δύο δοκιμαστικές επανατοποθετήσεις, επιμένοντας στην ανάγκη περίφραξης για λόγους προστασίας του μνημείου. Η επιχειρηματολογία περί «ασφάλειας» αμφισβητείται ευθέως, ενώ, παρά τις διευκρινίσεις της υπηρεσίας, διατυπώνονται αμφιβολίες και για τον τρόπο που σχεδιάστηκε μια τόσο σημαντική παρέμβαση. Η συζήτηση πλέον υπερβαίνει το ζήτημα της περίφραξης, θέτοντας ευρύτερα ερωτήματα για το πώς η πόλη διαχειρίζεται τα μνημεία της και τον δημόσιο χώρο.
Σε εκκρεμότητα οι επαφές δήμου και Εφορείας
Οι διαβουλεύσεις μεταξύ του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Εφορείας Αρχαιοτήτων για την τοποθέτηση των κιγκλιδωμάτων στο Γαλεριανό Ανάκτορο βρίσκονται προς το παρόν στον πάγο. Ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων και Βιώσιμης Κινητικότητας του Δήμου Θεσσαλονίκης Πρόδρομος Νικηφορίδης ανέφερε στην ΑΥΓΗ της Κυριακής ότι οι επαφές σε επίπεδο εγγράφων έχουν σταματήσει σε αυτό που είχε ζητήσει ο δήμαρχος, να αφαιρεθούν δηλαδή -όπως και αφαιρέθηκαν- τα κιγκλιδώματα και να τοποθετηθούν μέσα στον αρχαιολογικό χώρο για να μην επιβαρύνουν τον γενικότερο περιβάλλοντα χώρο. Στη συνέχεια, όπως αναφέρει, η Εφορεία προχώρησε σε διαφορετική δοκιμαστική τοποθέτηση των κιγκλιδωμάτων, χωρίς προηγούμενη γραπτή επικοινωνία με τον δήμο, ο οποίος εξέφρασε τη διαφωνία του, και ακολούθως σε μία τρίτη εσωτερικά του τοιχίου. Στην τρίτη αυτή προσπάθεια, αν και χρησιμοποιήθηκαν τα ίδια υλικά, το αποτέλεσμα είναι διαφορετικό, σύμφωνα με τον κ. Νικηφορίδη, εξαιτίας του τρόπου τοποθέτησης. «Η εικόνα είναι διαφορετική, δεν θυμίζει τον τρόπο που είχε επιλεχθεί αρχικά και έδινε την αίσθηση ενός αδιαπέραστου τοίχου» ανέφερε χαρακτηριστικά. Ερωτηθείς εάν ο δήμος είναι σύμφωνος με αυτή τη νέα τοποθέτηση, απάντησε πως «δεν έχει συζητηθεί με τον δήμο», εκτίμησε πάντως πως μετά την πρώτη σημαντική αρνητική αντίδραση του κόσμου δύσκολα θα γίνει αποδεκτή η ύπαρξη κιγκλιδωμάτων.
Ο κ. Νικηφορίδης υπογράμμισε την ανάγκη για μεγαλύτερη προσοχή και μελέτη πριν ληφθούν τέτοιες αποφάσεις και επισήμανε πως η προστασία και η φύλαξη των μνημείων δεν πρέπει να περιορίζονται σε μία μόνο περίφραξη, αλλά να εξετάζονται πολλαπλές λύσεις. Πλέον η διοίκηση του δήμου είναι εν αναμονή ενημέρωσης από την Εφορεία για τις πρωτοβουλίες και τους σχεδιασμούς της. «Είναι ένα θέμα που χρειάζεται διαβούλευση μεταξύ διαφόρων φορέων προκειμένου να βρεθεί μια κοινώς αποδεκτή λύση που να διασφαλίζει την ασφάλεια του μνημείου, χωρίς να αλλοιώνει την εικόνα και τη σχέση του με τον δημόσιο χώρο» σημείωσε.
ΣΕΑ: Οχι σε λογικές αποκλεισμού
Σε ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) υπογράμμισε ότι η πόλη διαμορφώθηκε ιστορικά πάνω στην αρχή της οπτικής και λειτουργικής σύνδεσης των μνημείων με τον αστικό ιστό και πως η καγκελόφραξη αντιβαίνει σε αυτή τη φιλοσοφία. Για τους λόγους ασφαλείας που επικαλέστηκε η Εφορεία, ο ΣΕΑ τόνισε πως μαρτυρούν την αδυναμία της Πολιτείας να αντιμετωπίσει τα προβλήματα του δημόσιου χώρου και παράλληλα έθεσε ζήτημα ποιότητας των μελετών που εγκρίνονται από το ΚΑΣ. Ο ΣΕΑ κάλεσε την πολιτική ηγεσία να ενισχύσει τις υπηρεσίες με επαρκές προσωπικό και να υπερασπιστεί τον κοινωνικό ρόλο των μνημείων.
«Η προσπάθεια να περιοριστούν οι αρχαιολογικοί χώροι με τέτοιου είδους περιφράξεις μάς είναι ακατανόητη» τόνισε στην ΑΥΓΗ της Κυριακής η Όλγα Σακαλή, ταμίας στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΕΑ. Χαρακτήρισε την εικόνα της καγκελόφραξης «σκληρή, που θυμίζει στρατόπεδο», υπογραμμίζοντας ότι το Γαλεριανό Ανάκτορο αποτελεί «τοπόσημο όχι μόνο πολιτιστικής, αλλά και συναισθηματικής αναφοράς», με ισχυρούς δεσμούς της κοινότητας με τον χώρο. Όπως σημείωσε, η πρακτική αυτή παραβιάζει «βασικές αρχές σύγχρονης πολιτιστικής και μουσειακής διαχείρισης». Αναγνώρισε τους λόγους ασφαλείας που έχουν τεθεί στη συζήτηση, έκανε ωστόσο λόγο για υπερβολική αντίδραση. «Υπάρχει μεγάλη εμπειρία διαχείρισης και σε άλλες χώρες, αλλά και σε άλλες ελληνικές πόλεις με ζωντανά ιστορικά κέντρα που λειτουργούν ως υπαίθρια μουσεία ενταγμένα στην καθημερινότητα», τόνισε, ξεκαθαρίζοντας ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία δεν απεμπολεί τον ρόλο της ως κύριου φορέα προστασίας και ανάδειξης των μνημείων, αλλά δεν πρέπει να λειτουργεί κατασταλτικά ή τιμωρητικά.
Η γειτονιά υπερασπίζεται το μνημείο
Καθοριστική υπήρξε η αντίδραση της γειτονιάς και της πόλης συνολικά για την υπόθεση. Σε ανοιχτή επιστολή που υπογράφεται μέχρι στιγμής από 150 κατοίκους, καταστηματάρχες και θαμώνες της περιοχής τονίζεται πως «πέρα των θεμάτων κακής αισθητικής, η περίφραξη δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στη λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου και στη σχέση του με το αστικό περιβάλλον στο ιστορικό κέντρο της πόλης». Όπως προστίθεται, «βλάπτεται σημαντικά η ανεμπόδιστη μέχρι σήμερα θέα του ανοιχτού αρχαιολογικού χώρου, αποκόπτεται η άμεση σχέση των πολιτών και των επισκεπτών με τον αρχαιολογικό χώρο σε βάρος της επισκεψιμότητάς του και πλήττονται ευθέως τα επαγγελματικά συμφέροντα των παρακείμενων επιχειρήσεων».
Παρέμβαση του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
Για το θέμα υπήρξε παρέμβαση από τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., κλιμάκιο του οποίου βρέθηκε στο σημείο, συνομίλησε με πολίτες και άσκησε κριτική στη στάση της Εφορείας Αρχαιοτήτων και του υπουργείου Πολιτισμού. Σε δήλωσή του στην ΑΥΓΗ της Κυριακής ο αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου Φοίβος Τσικλιάς επανέλαβε τη θέση του κόμματος πως μία ενδεχόμενη περίφραξη αυτού του μοναδικού μνημείου θα μειώσει την αισθητική ποιότητά του, θα το αποκόψει από τον ενιαίο, δημόσιο, κοινόχρηστο χώρο και θα ακυρώσει τον ανοιχτό χαρακτήρα του. Αναγνωρίζοντας την αυτονόητη ανάγκη προστασίας, φύλαξης και ανάδειξης του χώρου, προέταξε την ανάγκη πρόσληψης προσωπικού φύλαξης και καθαριότητας και υπογράμμισε τη σημασία να υπάρχει ένας ανοιχτός διάλογος με την κοινωνία και τους τοπικούς φορείς προκειμένου να διασφαλίζεται η βέλτιστη, αρχιτεκτονικά και λειτουργικά, λύση.
