Την Κυριακή το απόγευμα της 14ης Σεπτεμβρίου αναχώρησαν από το λιμάνι της Ερμούπολης δύο πλοία με προορισμό τη Λωρίδα της Γάζας. Τα κατάρτια τους ξεχώριζαν από εκείνα των υπόλοιπων ιστιοπλοϊκών, καθώς σε αυτά κυμάτιζε η σημαία της Παλαιστίνης. Και τα πανιά τους ήταν διαφορετικά από τα συνηθισμένα. Είχαν πάνω μεγάλες ζωγραφιές που ετοιμάστηκαν στα προαύλια των σχολείων από τις οικογένειες της Σύρου. Αυτό, όμως, που έκανε ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν το συγκεντρωμένο πλήθος μπροστά από τα ιστιοπλοϊκά. Κατά κανόνα στις προβλήτες όπου έδεσαν το «Οξυγόνο» και η «Ηλέκτρα», όπως και τα τέσσερα πλοία που ακολούθησαν την πορεία τους, έρχονται κότερα εύπορων επισκεπτών, χωρίς αυτό να θεωρείται ποτέ αξιοσημείωτο. Το γεγονός, αντίθετα, ότι έδεσαν εκεί σκάφη σαφώς λιγότερο πολυτελή και μ’ έναν ανώτερο σκοπό κινητοποίησε με πρωτοφανή τρόπο την τοπική κοινωνία, η οποία δούλεψε πολύ προκειμένου να φτάσει η στιγμή του απόπλου.
«Ολο αυτό δείχνει ότι από τα κάτω και από τα μικρά μέρη μπορεί να γίνει κάτι μεγάλο» μας είπε ο Γιάννης Καζάκης με φόντο τη μεγάλη διαδήλωση που είχε προηγηθεί στο λιμάνι της Ερμούπολης. Ο ίδιος είναι κάτοικος του νησιού κι ένας από τους πολλούς ανθρώπους που παράλληλα με τις δουλειές και τις υπόλοιπες υποχρεώσεις τους έτρεχαν διαρκώς για τις ανάγκες της αποστολής. Κάποτε ως ταχυδρόμος πήγαινε πόρτα-πόρτα προκειμένου να παραδώσει την αλληλογραφία. Αυτή τη φορά πήγε από το ένα σπίτι στο άλλο για να βρεθούν χώροι φιλοξενίας όλων των ανθρώπων που θα έρχονταν να συμμετάσχουν στις δράσεις για την αναχώρηση.
Ενα σεντόνι που αγκαλιάζει όλα τα παιδιά
Τα καθήκοντα μοιράστηκαν μέσα από συλλογικές διαδικασίες ανάλογα με τις δυνατότητες και τη γνώση καθενός. Η Αγνή Ρούσσου, ζωγράφος και δασκάλα, ανέλαβε να βγάλει το καλύτερο αποτέλεσμα στη δημιουργία των πανό και των πανιών στα καράβια. Ήταν εκείνη που ήξερε, αλλά δεν αποφάσιζε μόνη. Βασικό θέμα του ενός πανό ήταν μια μητέρα από την Παλαιστίνη ενώ κρατούσε στα χέρια της το μικρό της. Πέρα από τον προφανή συμβολισμό, μέσα από την κουβέντα η επιλογή των χρωμάτων κατέληξε να αναδείξει ακόμη βαθύτερες προεκτάσεις. «Ήταν πολύ λεπτό το ζήτημα, οπότε βάλαμε μία λευκή φιγούρα παιδιού που, όπως είπαν τα παιδάκια, συμβολίζει την ψυχή». Υψηλό συμβολισμό είχαν κι άλλες ενέργειες. «Οι εικόνες με τα παιδιά μας κάτω από τη σημαία της Παλαιστίνης στη συγκέντρωση. Αυτή η γιγάντια σημαία είναι ιστορική. Αυτό το σεντόνι είναι σαν να αγκαλιάζει όλα τα παιδιά της Γάζας» σημειώνει ο Γ. Καζάκης.
Από το καλοκαίρι με τη συγκέντρωση ενάντια στην άφιξη του κρουαζιερόπλοιου «Crown Iris» και τη μεγαλειώδη διαδήλωση στις 10 Αυγούστου, ημέρα πανελλαδικής κινητοποίησης για τη Γάζα, η Σύρος αποτελεί σταθερά ένα θετικό παράδειγμα. Τι κι αν δεν σε προδιαθέτει η πρώτη εικόνα που συναντάς στο νησί, τα γραφεία βουλευτή της κυβέρνησης. Η κοινωνία της πρωτεύουσας των Κυκλάδων δείχνει ότι είναι πολλά παραπάνω από αυτό.
Η σημασία του δημόσιου χώρου
Πλατείες, προαύλια και παιδικές χαρές μετατράπηκαν από τις οικογένειες σε εργαστήρια δημιουργίας. Οι βιτρίνες των καταστημάτων γέμισαν με καρπουζάκια και παλαιστινιακές σημαίες. Και οι δρόμοι πλημμύρισαν από συνθήματα για ελευθερία, σκεπάζοντας τους ήχους από τα ροδάκια της τουριστικής βαλίτσας. Ο αγώνας των τελευταίων εβδομάδων στη Σύρο ανέδειξε, όμως, ακόμη μία κρίσιμη παράμετρο για τη δημιουργία ενός κινήματος, η οποία δεν έχει συζητηθεί καθόλου: τη σημασία του δημόσιου χώρου. Οι συνελεύσεις και τα πανό των Συριανών φτιάχτηκαν στο αίθριο του πανεπιστημίου τους. Μία σχολή, η οποία έτσι κι αλλιώς δίνει ζωή στην καθημερινότητα του νησιού, φέρνοντας κάμποσο νέο κόσμο που επιλέγει συχνά να παραμείνει μόνιμα. Ταυτόχρονα παρέχει έναν χώρο όπου καθένας αισθάνεται ασφαλής να συζητήσει πολιτικά ζητήματα και να προχωρήσει σε βασικές συλλογικές δράσεις, όπως ο σχεδιασμός ενός πανό.
Η κυβέρνηση διαχρονικά και με ακόμη μεγαλύτερη ένταση από την αρχή της θητείας της κάνει ό,τι μπορεί για να εξουδετερώσει το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό των ακαδημαϊκών χώρων, είτε μέσα από τη συκοφάντηση της πολιτικοποίησης στις σχολές είτε την ποινικοποίηση των αγώνων που δίνουν εργαζόμενοι και σπουδαστές, φτάνοντας ακόμη και στο σημείο να απολύσει, όπως στην περίπτωση του διοικητικού υπαλλήλου Δημήτρη Αντωνίου. Το ίδιο επιχειρεί επίσης μέσα από την εντατικοποίηση των σπουδών ώστε με αυτόν τον τρόπο οι φοιτητές να μην έχουν δυνατότητα να σηκώνουν κεφάλι από τα έδρανα, φοβούμενοι ότι δεν θα προλαβαίνουν να περνούν έγκαιρα τα μαθήματα που χρειάζεται.
Πετυχημένα παραδείγματα όπως της Σύρου υπενθυμίζουν, ωστόσο, ευρέως πόση σημασία έχουν οι συγκεκριμένες συνθήκες. Και η μνήμη - συνειδητοποίηση των πραγμάτων μπορεί να λειτουργήσουν αλυσιδωτά και σε αυτή την περίπτωση, φέρνοντας μία νέα δυναμική στον αγώνα κατά της συρρίκνωσης της εμβέλειας του δημόσιου πανεπιστημίου.
