Δεν είναι μυστικό ότι η Τήλος αποτελεί ένα από τα τελευταία προπύργια του ελεύθερου κάμπινγκ, και ίσως το μοναδικό που έχει τη στήριξη της τοπικής δημοτικής Αρχής. Παρ’ όλα αυτά, πριν από λίγες ημέρες η δήμαρχος του νησιού Μαρία Καμμά αναγκάστηκε να κάνει έκκληση για τη διαφύλαξή της συνέχειάς του, καθώς ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης Μάνος Χατζηφούντας προέβη σε καταγγελία για παράνομη κατασκήνωση και η αστυνομία την Τρίτη 15 Ιουλίου προχώρησε σε ελέγχους στην παραλία της Ερίστου, επιβάλλοντας πρόστιμο εκατοντάδων ευρώ στις περιπτώσεις που διασταύρωνε σε ποιον ανήκε η σκηνή. Ο Μ. Χατζηφούντας έχει διαμηνύσει ότι θα συνεχίσει μέχρι τέλους τις προσπάθειες για να σταματήσει το ελεύθερο κάμπινγκ στο νησί των Δωδεκανήσων. Ενώ, όμως, η δική του σχέση με αυτό εξετάζεται, καθώς σύμφωνα με τη δήμαρχο δεν μένει μόνιμα εκεί αλλά πηγαίνει περισσότερο σε αυτό ως επισκέπτης λόγω της καταγωγής των γονιών του, οι δεσμοί που έχει η Τήλος με το ελεύθερο κάμπινγκ δεν επιδέχονται αμφισβήτησης.
Οι κατασκηνωτές του ’80 έρχονται σήμερα με τα εγγόνια τους
Οι πρώτες μνήμες από κατασκηνωτές στην παραλία έρχονται από τη δεκαετία του 1960. Τουρίστες που τους έβγαζε ο δρόμος στο νησί κι επειδή δεν υπήρχαν καταλύματα κατέφευγαν στη λύση του ύπνου στην παραλία. Άλλωστε ο ύπνος «χύμα» στην ύπαιθρο δεν θεωρούνταν αφύσικος, αλλά μέρος μιας πιο στενής σύνδεσης με τη φύση, που τότε θεωρούνταν συνηθισμένη και όχι ενοχλητική. Τη δεκαετία του ’80 το κάμπινγκ στην παραλία πήρε πιο οργανωμένη μορφή, λέει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής η Μ. Καμμά. Ο κόσμος είχε πάρει την απόφαση ότι θα κάνει ταξίδι 20 ωρών κι ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο είχε καταλήξει στο ότι θα έμενε εκεί το λιγότερο για τρεις εβδομάδες.
Τους ίδιους ανθρώπους που έβλεπε η Μ. Καμμά ως παιδάκι με τις σκηνές στην πλάτη και τα σακίδια συνεχίζει να τους συναντά και σήμερα. «Έρχονταν νεαροί σε παρέες και τώρα έρχονται εδώ μαζί με τα εγγόνια τους». Ο λόγος που προκύπτει αυτή η σύνδεση αφορά αφενός την ίδια τη γοητεία της Τήλου. «Όταν μπαίνεις στην ενδοχώρα έχει βουνά γύρω-γύρω και μια πεδιάδα στη μέση. Υπάρχει το πλεονέκτημα του νερού. Το νησί έχει πέντε υδροβιότοπους, οι οποίοι αναβιώνουν τον χειμώνα, και αν βρέξει πολύ, κρατάνε μέχρι και τώρα. Είναι λίγο απ’ όλα σαν την Ελλάδα. Οπότε σε προκαλεί να την απολαύσεις μέχρι το μεδούλι».
Ενα αυτοδιαχειριζόμενο χωριό που δίνει πολύ περισσότερα απ’ όσα χρειάζεται
Επειτα είναι και η αίσθηση που αφήνει η καθημερινή διαβίωση στην περιοχή όπου γίνεται το ελεύθερο κάμπινγκ. Στην πραγματικότητα έχει σχηματιστεί και εδραιωθεί μια αυτοοργανωμένη κοινότητα. Η παρέμβαση του δήμου εξαντλήθηκε πριν από χρόνια με την εγκατάσταση ντους και τουαλέτας. «Δεν πλησιάζουμε ούτε να καθαρίσουμε. Όλα τα διαχειρίζονται εκείνοι. Δεν έχουν δημιουργήσει ποτέ πρόβλημα στην περιοχή. Δεν έχει υπάρξει παράπονο για ακαθαρσίες. Δεν έχει ξεκινήσει ποτέ από εκεί φωτιά» προσθέτει η δήμαρχος. Παρ’ όλα αυτά, ο Μ. Χατζηφούντας έχει θέσει ως προτεραιότητα την εξάλειψη μιας παράδοσης δεκαετιών, χρησιμοποιώντας επιχειρήματα που φτάνουν να συμπεριλαμβάνουν ισχυρισμούς όπως ότι οι κατασκηνωτές «κατουράνε όλη την Τήλο» ή ακόμη ότι οι άνθρωποι του νησιού έχουν αποκλειστεί από την ίδια τους την περιοχή και «δεν μπορούν να κάνουν μπάνιο στις υπέροχες παραλίες τους για τους κατασκηνωτές». Η Μ. Καμμά τονίζει ότι ούτε αυτό το επιχείρημα ευσταθεί, καθώς οι κατασκηνωτές έχουν περιοριστεί σ’ ένα μόνο κομμάτι της παραλίας της Ερίστου, η οποία έχει μήκος 2 χιλιόμετρα.
Στο μεταξύ, ο Μ. Χατζηφούντας παραδέχεται ότι λειτούργησε αυτόνομα από την παράταξή του όταν προέβη στις καταγγελίες. «Ναι, δεν πήρα τη σύμφωνη γνώμη από την παράταξή μου, το έκανα μόνος μου σαν πολίτης του νησιού» δήλωσε ανοιχτά σε συνέντευξή του. Από το δημοτικό του σχήμα έχουν υπάρξει αρκετές αποχωρήσεις τις τελευταίες ημέρες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται κι ένας συγγενής του. «Δεν είναι ελεύθερο κάμπινγκ. Είναι ένα ιδιόμορφο χωριό. Ένα ιδιόμορφο καλοκαιρινό χωριό, το οποίο όμως παίρνει από τον τόπο και δίνει στον τόπο πολύ περισσότερα» λέει η Μ. Καμμά. Στη συνέχεια μοιράζεται ορισμένες φράσεις από τη συγκινητική επιστολή στήριξης «ενός επισκέπτη του νησιού και πάντα φιλοξενούμενου στην παραλία της Ερίστου», την οποία είχε μόλις λάβει. «Διαβάζοντάς την, αισθάνθηκα πως οι λέξεις αγκάλιασαν όλα όσα δεν λέγονται εύκολα: τη συνύπαρξη, τη σιωπηλή φροντίδα, τον σεβασμό, την ομορφιά χωρίς φτιασίδι. Τη μοιράζομαι με συγκίνηση γιατί δεν ανήκει μόνο σ’ εμένα. Ανήκει στην Τήλο».
«Πόσες διαφορετικές ζωές αναπνέουν η μία δίπλα στην άλλη»
Οπως αναφέρει ο συντάκτης του κειμένου, «μπορεί κανείς να πει πάρα πολλά προς αυτονόητη υπεράσπιση της κατασκήνωσης, τα οποία είναι πασίγνωστα, αναμφισβήτητα και διαχρονικά. Ίσως όμως αξίζει εδώ να ειπωθούν κάποια άλλα, ίσως λιγότερο ορατά». Για παράδειγμα, ο τρόπος που επικοινωνούν και συγκροτούν την ταυτότητά τους οι άνθρωποι του κάμπινγκ ορίζεται εντελώς διαφορετικά σε σχέση με τη ζωή στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη. «Καθένας υπάρχει με το μικρό του όνομα, όχι ως η ταυτότητά του στις μεγάλες ή μικρές πόλεις. Όλοι οι ρόλοι και οι συχνά πνιγηρές συνδηλώσεις τους απουσιάζουν. Εκεί μας προσδιορίζουν το σημείο της σκηνής, ο τρόπος που τακτοποιούμε (ή και όχι) τα πράγματά μας, το πού περνάμε τον χρόνο μας, με ποιους κάνουμε παρέα, αν και πώς μιλάμε, τι διαβάζουμε, πόσο διαβάζουμε, αν και τι μαγειρεύουμε (και αν το πετυχαίνουμε), αν ξενυχτάμε... Δεν θα μπορούσε να φανταστεί κανείς πιο ανθρώπινα στοιχεία ταυτότητας που, αντί για στασιμότητα και όρια, προσκαλούν σε παρατήρηση, πείραγμα, συμμετοχή».
Επιπλέον, η ανθρωπογεωγραφία που σχηματίζεται εκείνες τις ημέρες καλύπτει ένα πολύ ευρύ φάσμα, φέρνοντας κοντά πολύ διαφορετικά μέρη της κοινωνίας, κάτι που δεν επιτυγχάνεται σε άλλη περίσταση για τόσο πολύ χρόνο. «Στην παραλία αυτή συνυπάρχει ένα φαινομενικά ετερόκλητο σύνολο ανθρώπων που είναι συχνά φοιτητές-τριες, ηλεκτρολόγοι, τεχνίτες-τριες, μάστορες, μασέρ-έζ, μηχανικοί, δικηγόροι-ίνες, ζωγράφοι, ψυχίατροι, δάσκαλοι-ες, μουσικοί, δημοσιογράφοι, ανθρωπολόγοι, μαθηματικοί, πολιτικοί επιστήμονες, ψαράδες κ.ά.». Η δήμαρχος επιβεβαιώνει. «Σε καθεμία από τις κατηγορίες ανθρώπων που αναφέρει σκέφτομαι κι έναν που ξέρω εγώ». Δείχνει πραγματικά εντυπωσιακό στα μάτια του επισκέπτη της Τήλου το πώς σε ένα τόσο δα μέρος «βρίσκονται συγκεντρωμένα τόσο διαφορετικές γνώσεις, εμπειρίες, ταλέντα και ικανότητες. Πόσες διαφορετικές ζωές αναπνέουν η μία δίπλα στην άλλη». «Και όλο αυτό το μελίσσι ανθρώπων συνυπάρχει, γνωρίζεται, σχετίζεται, συντρώει, ερωτεύεται, αναζητεί, διαφωνεί, σιωπά κάτω απ’ τον ατέλειωτο ουρανό της Ερίστου, αφήνει πατημασιές, ιδρώτα, υποσχέσεις επιστροφής και παίρνει μαζί του αναμνήσεις ζωής, φυλαχτά για τον χειμώνα και τις δυσκολίες της ζωής» συνεχίζει η επιστολή.
Στην περίπτωση που ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης επιμείνει στις καταγγελίες του, παρά τη σύσσωμη κατακραυγή, οι κατασκηνωτές θα πρέπει να κοιμούνται και να ξυπνούν με τον φόβο της δίωξης από τις Αρχές. Μια διέξοδος για φτηνές διακοπές θα δώσει τη θέση της στην αγωνία για ένα πρόστιμο πιο ακριβό από τα ακτοπλοϊκά. Για τους επισκέπτες θα χαθεί «μια όαση ηρεμίας, ανακούφισης, περιποίησης των πληγών και ανασύνταξης για όσους δυσκολεύονται και μια σπάνια ευκαιρία ν’ ανοίξουν οι ορίζοντες και να πάρουν μικρά παραδείγματα ζωής όσοι τώρα ανοίγουν τα φτερά τους».
«Δεν έχουμε δωμάτια για επιπλέον τουρίστες ούτε θέλουμε να χτίσουμε όλο το νησί»
Αρνητική, όμως, θα είναι η εξέλιξη και για το ίδιο το νησί, το οποίο είναι μαθημένο σε πολύ πιο ήπιο τουρισμό. Όπως εξηγεί η δήμαρχος, «όλο το νησί έχει 1.200-1.300 κλίνες. Αλλά σε πληροφορώ Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο τα δωμάτια δεν αρκούν για να καλύψουν τον κόσμο. Αν δηλαδή οι εκατοντάδες των κατασκηνωτών ήθελαν να μπουν σε ξενοδοχεία Ιούλιο και Αύγουστο, δεν θα μπορούσαν να έρθουν στο νησί. Δεν έχουμε δωμάτια να τους φιλοξενήσουμε. Και δεν θέλουμε και στην τελική να χτίσουμε όλο το νησί. Δεν θέλουμε να χτίσουμε κάθε σπιθαμή του νησιού μας». Αντί για οικόπεδα, πολλοί κατασκηνωτές έχουν αγοράσει ορισμένα χωραφάκια. «Γιατί δεν υπάρχουν οικόπεδα. Ξέροντας ότι δεν μπορούν να χτίσουν ποτέ εκεί, τα παίρνουν για να κάνουν ένα χώρο ν’ αφήνουν μέσα το κανό τους. Περισσότερο, όμως, για να πουν ότι έχουν ένα κομμάτι γης στην Τήλο». Σε αυτό το πλαίσιο κινείται και ο επίλογος της επιστολής. Ο συντάκτης της εξηγεί ότι μοιράστηκε την εμπειρία του από την καθημερινότητα στην Έριστο, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να πει ένα ευχαριστώ «που ζω λίγα απ’ τα όνειρά μου στην παραλία “μας”» και ζητά να του επιτραπεί μια ελάχιστη αίσθηση «ιδιοκτησίας». Τόση δα, «όση μια χούφτα άμμου και μια σκιά από ένα αρμυρίκι». Κι όμως. «Όλο αυτό το θαύμα θέλει κάποιος να το καταστρέψει» διαπιστώνει με θλίψη η δήμαρχος, εκφράζοντας ταυτόχρονα και την απορία της.
Εχοντας χάσει στις δύο τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις, ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης φαίνεται ότι βρήκε έναν άλλο τρόπο για να εφαρμόσει μία από τις προτεραιότητές του. Άλλωστε πάντα υπάρχει και η λύση του… Κυριάκου Μητσοτάκη. Σε μία από τις αναρτήσεις του ο Μ. Χατζηφούντας, εκτός του ότι βλέπει «πολιτικό δάκτυλο που επιτρέπει αυτή την παρανομία» -τι κι αν μιλάμε για έναν από τους ελάχιστους δήμους με προοδευτική ταυτότητα κι άρα είναι μάλλον απίθανο να έχει συγκροτηθεί ένα τόσο ισχυρό σύστημα που λύνει και δένει για χάρη του ελεύθερου κάμπινγκ-, προτρέπει και άλλους δημάρχους (αν και ο ίδιος δεν κατέχει το συγκεκριμένο αξίωμα) να ακολουθήσουν τα βήματά του, δηλαδή «να στείλουν οτιδήποτε παράνομο θέλουν από τον πρωθυπουργό να τους το λύσει»…
