Σε νέα επικοινωνιακά παιχνίδια περί «σαρωτικών ελέγχων» στο σύστημα πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων (φορείς πιστοποίησης, παραγωγοί και επιδοτήσεις), όταν έχει ήδη φροντίσει για την απαξίωση και την αποψίλωση των σχετικών δημοσίων οργανισμών και των μηχανισμών τους, καταφεύγει κακήν κακώς η κυβέρνηση της Ν.Δ, επιχειρώντας να πείσει ότι θα μαζέψει και μάλιστα με συνοπτικές διαδικασίες και χαρακτήρα επείγοντος το χάος που έχει δημιουργήσει την τελευταία εξαετία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ / Ο «Φραπές» δρούσε και στον ΕΛΓΟ Δήμητρα – Ο διάλογος με τις εντολές του
Η ίδια η αποδυνάμωση και η απαξίωση των δημοσίων υπηρεσιών σε ανθρώπινο δυναμικό και υλικοτεχνική υποδομή που εκτελείται συστηματικά, μαζί με θεσμικές ολιγωρίες, αφήνει τρύπες και χώρο για να εισχωρήσουν ιδιώτες και διάφορα κυκλώματα ώστε να στήνονται απάτες εκατομμυρίων με κόστος σε δημόσιο χρήμα και έλλειμμα παραγωγικότητας.
Η τελευταία απόφαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης για φοβερούς και τρομερούς ελέγχους σε όλους τους φορείς πιστοποίησης βιολογικών που μάλιστα εντατικοποιούνται τώρα, απειλώντας ακόμα και με λουκέτο ορισμένους, δείχνει, εκτός από πανικό, τουλάχιστον προχειρότητα, βιασύνη, άγνοια και επικοινωνιακές σκοπιμότητες, καθώς και πάλι βρίσκονται εκτεθειμένες ηγεσίες και αρμόδιοι, ενώ ξετυλίγεται καθημερινά το κουβάρι του ΟΠΕΚΕΠΕ, που αναδεικνύει ότι το καίριο ζήτημα των ολιγωριών στους ελέγχους απλώνεται σε πολλά επίπεδα.
Εν προκειμένω, η «γενική επιστράτευση» του προσωπικού του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, που φτάνει Ιούλιο-Αύγουστο έως την ανάκληση των θερινών αδειών του, με την επίφαση του έκτακτου και του κατεπείγοντος, όταν το σύστημα ελέγχου ούτως ή άλλως υπολειτουργεί με ευθύνη των ιθυνόντων, προκαλεί αναστάτωση και αγανάκτηση στους εργαζόμενους του Οργανισμού που διαχωρίζουν τη θέση τους από το ...θέατρο της κυβέρνησης.
Ενδεικτικό της ανυπαρξίας σχεδίου, οργάνωσης και συντονισμού των αρμοδίων -πολιτικών και θεσμικών- είναι ότι μεγάλο βάρος των ελέγχων πέφτει κυρίως στην Γενική Διεύθυνση Μεταφοράς Γνώσης (πρώην Εκπαίδευσης και Κατάρτισης), μιας εκ των τεσσάρων συνολικά Γενικών Διευθύνσεων του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, με προσωπικό που έχει άλλες αρμοδιότητες και αντικείμενο και σε κάθε περίπτωση χρειάζεται ειδική εκπαίδευση για τον ουσιαστικό έλεγχο εταιρειών πιστοποίησης και παραγωγών.
Χάος στο δήθεν επιτελικό κράτος
Μόνο επικοινωνιακά μπορεί να φανεί χρήσιμη στην κυβέρνηση η συγκεκριμένη ενέργεια, επισημαίνει ο Σύλλογος Εργαζομένων του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ σε ανακοίνωσή του, αφού όσο κι αν γίνεται προσπάθεια εξωραϊσμού της κατάστασης, δεν υφίσταται κανένας πραγματικός μηχανισμός ελέγχου, ο οποίος να μπορεί να επιδράσει αποτελεσματικά στην πάταξη της απάτης και της διαφθοράς και στον τομέα της βιολογικής παραγωγής, για την οποία τόσος ντόρος γίνεται τις τελευταίες ημέρες και ενώ το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ φαίνεται να πυροδοτεί διαρκώς νέες εξελίξεις.
Μιλά για αποδιοργάνωση σε βαθμό αποσύνθεσης των λειτουργιών του δημοσίου τομέα εδώ και δεκαετίες με τις υπηρεσίες να έχουν αποψιλωθεί από προσωπικό, την υποχρηματοδότηση να έχει συρρικνώσει την επιχειρησιακή ικανότητα τους, κρίσιμες λειτουργίες να έχουν παραδοθεί στα ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα, τα οποία κόβουν και ράβουν ακόμα και τα ισχύοντα κατά περίπτωση θεσμικά πλαίσια στα μέτρα τους.
Ειδικότερα για τη βιολογική παραγωγή οι εργαζόμενοι τονίζουν ότι και αυτή, όπως και κάθε άλλη παραγωγική δραστηριότητα της χώρας, έχει παραδοθεί και ελέγχεται από ολιγοπώλια σε μια αγορά «που κάνει ό,τι γουστάρει, ενίοτε εκβιάζει κυβερνήσεις, χωρίς το δήθεν επιτελικό κράτος να έχει καμιά ρυθμιστική ικανότητα».
Αναφέρονται σε ένα κράτος-γυμνό βασιλιά και δύο τρεις αποκαμωμένους υπαλλήλους από δω κι από κει, που καλούνται να καλύπτουν με συνοπτικές διαδικασίες και ρισκάροντας σε αρκετές περιπτώσεις τη δουλειά τους, εάν υποκύπτουν στις διαρκείς πιέσεις που δέχονται ενίοτε από τις ιεραρχίες να παραστήσουν κάτι που δεν είναι, όπως να υπογράφουν δηλαδή άλλοι αντί άλλων, για πράγματα που ουδέποτε έχουν εκπαιδευτεί ή έχουν ασχοληθεί, χωρίς να γνωρίζουν τις ισχύουσες νομοθεσίες και το διάβολο που κρύβεται κατά κανόνα στις λεπτομέρειες τους. Καταγγέλλουν δε ότι όποιος υπάλληλος προσπαθεί να δουλέψει τηρώντας τους νόμους και τις διοικητικές διαδικασίες βρίσκεται κατηγορούμενος ότι δεν είναι συνεργάσιμος, ότι δεν είναι ευέλικτος και αποτελεσματικός.
Σημειώνεται δε ότι και στον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ ο τρόπος με τον οποίο αποφασίστηκαν οι έλεγχοι στην αγορά της πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων μαρτυρά προχειρότητα ακόμα και ασχετοσύνη (π.χ. πλήρωση προϋποθέσεων για την άσκηση ελεγκτικού έργου, αλλότρια καθήκοντα, ειδικότητες), όταν «τίποτα επείγον και έκτακτο δεν υπάρχει στην κατάσταση αποσύνθεσης των υπηρεσιών που είναι γνωστή εδώ και χρόνια».
Σύμφωνα με τον Σύλλογο Εργαζομένων, τίποτε ωφέλιμο δεν πρόκειται να προκύψει για το δημόσιο συμφέρον, το αντίθετο θα υπάρξει συγκάλυψη, από μία επικοινωνιακή ενέργεια με το καπέλο της έκτακτης ανάγκης, από μία γιούργια διαφόρων ελεγκτών που εν μία νυκτί βαφτίζονται το ένα ή το άλλο και καλούνται να ξετρυπώσουν κάθε επιδέξια «κρυψώνα» απάτης και διαφθοράς στο σύστημα πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων, το οποίο στήνεται επί δεκαετίες με την ανοχή και περιορισμένη επιχειρησιακή ικανότητα των θεσμικών υπεύθυνων.
Χαμένη από καιρό η... μπάλα στους ελέγχους
Ο Σύλλογος αναφέρεται στην δημιουργία της ισχαιμικής κατάστασης που παρουσιάζει το σύστημα πιστοποίησης και επίβλεψης της βιολογικής παραγωγής, όταν αμέτρητες φορές έχει κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για το γεγονός ότι «το ελεγκτικό έργο του Οργανισμού - και στον τομέα της βιολογικής παραγωγής - εκτελείται στοιχειωδώς, μόνο χάρη στην επαγγελματική ευσυνειδησία των λιγοστών καταπονημένων υπαλλήλων και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της γιγαντωμένης αγοράς που έχει δημιουργηθεί». Όπως εξηγεί πρόκειται για μια αγορά που δεν δημιουργήθηκε γιατί υπάρχει πραγματική αύξηση της ζήτησης των βιολογικών προϊόντων, μιας και αυτά είναι απλησίαστα λόγω κόστους από τη μεγάλη μάζα των καταναλωτών, αλλά «έχοντας ως στόχο τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, οι οποίες όπως φαίνεται το μόνο που παρείχαν ήταν ευκαιρίες ασύδοτου πλουτισμού σε διάφορους πολιτικούς “ημέτερους” με χαρακτηριστικά μαφίας».
«Η μπάλα είναι χαμένη εδώ και καιρό» για την ελεγκτική ικανότητα του κράτους, επισημαίνεται, ενώ μέσα σε αυτό το πρόσφορο έδαφος για ρεμούλα, είναι αναμενόμενο ότι τα κόλπα της τα γνωρίζουν από πρώτο χέρι και μπορούν να τα αξιοποιούν, όσοι έχουν στα χέρια τους θέσεις-κλειδιά σε υψηλά πόστα. Η μόνη πραγματική εικόνα, προστίθεται, είναι η εγκατάλειψη από τις πολιτικές ηγεσίες του έργου και των υπηρετούμενων σκοπών της αρμόδιας Διεύθυνσης.
Αποψίλωση
Ειδικότερα για τη Διεύθυνση Πιστοποίησης και Προδιαγραφών της Γενικής Διεύθυνσης Διασφάλισης Ποιότητας και Ανταγωνιστικότητας Γεωργικών Προϊόντων, όπου υπάγεται η αρμοδιότητα της επίβλεψης των φορέων πιστοποίησης βιολογικών αγροτικών προϊόντων η κατάσταση είναι αποκαλυπτική:
- Η Διεύθυνση Πιστοποίησης και Προδιαγραφών, από 44 οργανικές θέσεις που κάποτε είχε και μάλιστα καλυμμένες, σήμερα διαθέτει 14 υπαλλήλους με μόλις 2 προϊσταμένους για όλα τα πεδία ελέγχου στον τομέα της πιστοποίησης (ΠΟΠ-ΠΓΕ, βιολογικά, Ειδικές Πτηνοτροφικές Εκτροφές κλπ).
- Από αυτούς, 4 υπάλληλοι του Τμήματος Επίβλεψης Ιδιωτικών Φορέων και Προδιαγραφών, μαζί με 3 το πολύ ακόμα από άλλα τμήματα που καλούνται περιστασιακά να συμβάλλουν σε ελέγχους και τους 2 προϊσταμένους, συνολικά 8, το πολύ 9 ελεγκτές είναι επιφορτισμένοι με τον έλεγχο 16 Ιδιωτικών Φορέων Πιστοποίησης (ΟΕΠ), που πιστοποίησαν πάνω από 100.000 βιοκαλλιεργητές το 2024.
Σύμφωνα με το Σύλλογο Εργαζομένων, οι ελεγκτές των βιολογικών είναι μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού και μάλιστα μετρώντας με μπόλικη ανοχή, «δεν είναι ζήτημα έκτακτο, ούτε μπορεί να καλυφθεί με συνοπτικές διαδικασίες αυτή η ανάγκη».
Άλλωστε το Σύστημα Πιστοποίησης των ΟΕΠ ελέγχεται ετησίως από τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και εγκρίνεται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ παράλληλα ελέγχεται από το ΕΣΥΔ. Επομένως, και ο ισχυρισμός περί έκτακτων αναγκών για την ανάκληση των αδειών δεν τεκμηριώνεται, καθώς όλοι οι ΟΕΠ θα ελεγχθούν εντός του 2025.
Καμπανάκια από παλιά
Αξίζει να σημειωθεί ότι στα χρόνια αιτήματα ελεγκτών που παραμένουν ανεκπλήρωτα δυσχεραίνοντας την αποτελεσματικότητα του έργου τους περιλαμβάνονται και τα εξής:
- Η νομοθεσία ακρογωνιαίος λίθος για τους ελεγκτές: ο Κανονισμός (ΕΕ) 2018/848, που τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2022, δεν έχει συνοδευτεί από νέα Υπουργική Απόφαση για συμπληρωματικά μέτρα, με αποτέλεσμα να ισχύει ακόμα η απόφασή του 2017 (2543/103240/2017), η οποία αφορά προηγούμενους κανονισμούς.
- Οι ελεγκτές χρησιμοποιούν ακατάλληλα οχήματα για εκτός δρόμου περιοχές, όπου βρίσκονται οι περισσότερες αγροτικές επιχειρήσεις (μελισσοκομικές, αιγοπροβατοτροφικές, φυτικές καλλιέργειες).
- Λείπουν τεχνολογικά μέσα, όπως συστήματα GPS, για την τεκμηρίωση της τοποθεσίας των ελεγχόμενων αγροτεμαχίων, καθώς και βασικά μέτρα ασφάλειας και υγιεινής των μετακινούμενων.
- Παρά την 20ετή εμπειρία των ελεγκτών, δεν έχουν υλοποιηθεί εκπαιδευτικά προγράμματα σε σύγχρονες απαιτήσεις, όπως τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα, ο έλεγχος φορολογικών παραστατικών μέσω myDATA και η ανάλυση ισολογισμών.
