Ανεπαρκή είναι τα μέτρα που εφαρμόζονται στη χώρα μας για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων που επανήλθε και στην κυριολεξία θερίζει το ζωικό κεφάλαιο των κτηνοτρόφων θέτοντας πλέον εν αμφιβόλω τη βιωσιμότητά τους και απειλεί και την παραγωγή εμβληματικών προϊόντων, όπως η φέτα.
Κι ενώ υπάρχει έκθεση εμπειρογνωμόνων της Ε.Ε που έκαναν επιτόπιες επισκέψεις από τον περασμένο Μάιο, με συγκεκριμένα ευρήματα και συστάσεις, η κυβέρνηση στη δίνη του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, εξαντλείται όψιμα σε νέες task force και ευχολόγια.
Σημειώνεται ότι από τον Αύγουστο 2024 έχουν εντοπιστεί συνολικά 394 κρούσματα στην Ελλάδα και 118.000 ζώα έχουν θανατωθεί (με αιχμή την περίοδο Οκτώβριος-Δεκέμβριος). Μια νέα αύξηση των κρουσμάτων παρατηρήθηκε την άνοιξη, η οποία πιθανώς σχετίζεται με τις μετακινήσεις των ζώων την περίοδο του Πάσχα.
Σύμφωνα με κείμενο συμπερασμάτων (21 Μαΐου 2025), από την αποστολή στην Ελλάδα δύο εμπειρογνωμόνων του κτηνιατρικού κλάδου (EU Vet) από τη Μόνιμη Επιτροπή Φυτών, Ζώων, Τροφίμων και Ζωοτροφών (PAFF Committee) της ΕΕ, για την ευλογιά των αιγοπροβάτων, εντοπίστηκαν τα εξής κρίσιμα σημεία:
-Γεωγραφική θέση: παραμεθόριες περιοχές με τη χώρα με μη ελεύθερο καθεστώς ως προς την ευλογιά, με έντονη εμπορική ροή (ταξιδιώτες, οχήματα), ξηρασία του ποταμού Έβρου.
-Παράνομη μετακίνηση ζώων.
-Κοινόχρηστα βοσκοτόπια και σημεία νερού (ύδρευσης/υδροληψίας).
-Ανεπαρκή κατάλληλα οχήματα για μεταφορά ζώων, γάλακτος, ζωoτροφών.
-Μη συμμόρφωση με μέτρα βιοασφάλειας.
-Αύξηση εμπορίας ζώντων ζώων στα ανατολικά και στην τουριστική περίοδο.
-Περίοδος κουρέματος μαλλιού.
-Συγκέντρωση κτηνοτρόφων σε κοινωνικές εκδηλώσεις.
-Καθυστέρηση στην κοινοποίηση υποψιών.
-Περιορισμένος αριθμός επίσημων κτηνιάτρων που συμμετέχουν στην εξάλειψη της ευλογιάς.
Με βάση και τα παραπάνω στα συμπεράσματα-συστάσεις της ομάδας αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
1.Τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να είναι επαρκή: απαιτούνται αυστηρότερα και πρόσθετα μέτρα για τον περιορισμό και τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού
2.Αυστηρότεροι κανόνες νομικής επιβολής (αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις) για τις μη εξουσιοδοτημένες μετακινήσεις ζώων, καθώς και υποστήριξη στο πεδίο από την αστυνομία ή άλλες αρμόδιες αρχές
3.Διασφάλιση της συμμόρφωσης με τα ισχύοντα μέτρα βιοασφάλειας στις εκμεταλλεύσεις και τα σφαγεία.
4.Οι περιοχές βόσκησης πρέπει να ρυθμίζονται ώστε να αποφεύγεται η επικάλυψη και η επαφή μεταξύ διαφορετικών κοπαδιών.
5.Θα πρέπει να διεξαχθούν περαιτέρω εκστρατείες κατάρτισης και ευαισθητοποίησης σχετικά με τη βιοασφάλεια.
6.Θα πρέπει να οριστικοποιηθούν λεπτομερείς επιδημιολογικές έρευνες για τη διερεύνηση της πηγής μόλυνσης και των τρόπων μετάδοσης.
7.Θα πρέπει να συνεχιστεί η προσπάθεια ενημέρωσης για τη νόσο και να ενισχυθεί η διεύθυνση
σε όλη τη χώρα, ώστε να βελτιωθεί η έγκαιρη αναφορά κάθε ύποπτου και η συμμόρφωση με τα μέτρα ελέγχου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ομάδα του EU-VET αναγνωρίζει ιδιαίτερα την αφοσίωση και τον επαγγελματισμό “του περιορισμένου αριθμού επίσημων κτηνιάτρων” που συμμετέχουν στον έλεγχο της νόσου, στην επιτήρηση, στη διαχείριση των κρουσμάτων, στην εργαστηριακή ικανότητα, στην κατάρτιση, στις εκστρατείες ευαισθητοποίησης και σε πολλές άλλες δραστηριότητες.
Εμβολιασμός
Επιπλέον, συστήνεται ανεπιφύλακτα η εφαρμογή εκστρατείας εμβολιασμού κατά της ευλογιάς τουλάχιστον εντός των απαγορευμένων ζωνών, με την υποστήριξη των συνδικάτων και των ενώσεων των γεωργών, καθώς και της γαλακτοβιομηχανίας, λαμβάνοντας υπόψη:
-τη συνεχή παρουσία της νόσου από το 2023,
-τον περιορισμένο αριθμό επίσημων κτηνιάτρων που συμμετέχουν στον έλεγχο της ευλογιάς,
-τα διαπιστωμένα κενά στη βιοασφάλεια,
-την πιθανή υποδήλωση ύποπτων ασθενειών,
-την καθυστερημένη ανίχνευση της νόσου σε ορισμένες περιπτώσεις,
-την πιθανή παράνομη μετακίνηση ζώων,
-τα μη σαφή στοιχεία για τον τρόπο εξάπλωσης στην επικράτεια,
-τη σταθερότητα του ιού,
-την παρατηρούμενη σχετικά εύκολη εξάπλωση σε πρόσφατα προσβεβλημένες περιοχές, καθώς και
-ότι αναμένονται κι άλλα κρούσματα.
Πάντως το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης παραμένει αρνητικό σε σχέση με πιθανό σχέδιο εμβολιασμού και μάλιστα σε πρόσφατη απάντησή του για το θέμα παραπέμπει στην εφαρμοζόμενη ενωσιακή νομοθεσία για τη θανάτωση και καταστροφή των μολυσμένων εκτροφών, σημειώνοντας ότι ο εμβολιασμός που δεν θεωρείται ο δόκιμος τρόπος αντιμετώπισης της νόσου, παρουσιάζει πολλές δυσκολίες ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί αποτελεσματικά. Μια εξ αυτών, αναφέρει, είναι η έλλειψη εργαστηριακής τεχνικής διαφοροποίησης του εμβολιακού από τον φυσικό ιό.
Παράλληλα, κατά το υπουργείο, ο εμβολιασμός δεν θα έχει καμία επίπτωση στην εξακολούθηση της επιτήρησης, κλινικής και εργαστηριακής, των εκτροφών και τη θανάτωση του συνόλου των ζώων στην περίπτωση που βρεθεί ακόμη κι ένα ζώο της εκτροφής θετικό, ενώ η απόκριση των ζώων στον εμβολιασμό ποικίλλει σημαντικά και δεν επιτυγχάνονται τα ίδια επίπεδα ανοσίας, οπότε δεν είναι δυνατό ένα πρόγραμμα εμβολιασμού να εγγυηθεί ομοιογενές επίπεδο ανοσίας στον πληθυσμό. Επιπλέον υποστηρίζει ότι ο εμβολιασμός ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις με τον άμεσο περιορισμό των εξαγωγών των προϊόντων μας τόσο σε τρίτες χώρες, όσο και σε άλλα κράτη μέλη, ενώ απαιτείται μεγάλο χρονικό διάστημα ώστε η χώρα να μπορέσει να ανακτήσει το ελεύθερο καθεστώς της ως προς την ευλογιά και να επιστρέψει στις αγορές, στις οποίες ενδεχομένως να έχουν επιβληθεί κυρώσεις εις βάρος μας.
Μια ακόμη task force
Από πλευράς υπουργείου ανακοινώθηκε η σύσταση μιας ακόμη “task force”, και ειδικότερα μιας ειδικής Επιτροπής Επιτήρησης-Παρακολούθησης των μέτρων που θα ληφθούν με τη συμμετοχή και κτηνοτρόφων μαζί με ακαδημαϊκούς και υπηρεσιακούς παράγοντες στη διαδικασία περιορισμού της ζωονόσου “το συντομότερο δυνατό”.
Στην Επιτροπή διαχείρισης της κρίσης θα μετέχουν υπηρεσιακοί παράγοντες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, εκπρόσωποι του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ), των Διεπαγγελματικών Κρέατος και Φέτας, εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής κοινότητας και του Πανελληνίου Κτηνιατρικού Συλλόγου καθώς και εκπρόσωποι των Περιφερειών. Η Επιτροπή θα έχει ως έργο την επιτήρηση εφαρμογής των μέτρων που προβλέπει ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός 687/2020, και θα λειτουργεί παράλληλα με την υφιστάμενη Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων του ΥΠΑΑΤ.
Η πολιτική ηγεσία με καθυστερημένη κινητοποίηση επαναλαμβάνει τα γνωστά, δηλαδή ότι θα σταθεί δίπλα στους κτηνοτρόφους, ζητώντας κοινή δράση από όλους τους εμπλεκόμενους (κτηνοτρόφους, Περιφέρειες, κτηνιάτρους) και ανακοινώνει τα αυτονόητα, κάποια εκ των οποίων περιλαμβάνονται και στην από διμήνου προαναφερθείσα έκθεση των εμπειρογνωμόνων της Ε.Ε.
Θυμίζουμε ότι ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Β. Κόκκαλης και άλλοι πέντε βουλευτές του κόμματος έχουν ζητήσει την έκτακτη σύγκλιση της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου για ενημέρωση σχετικά με την πορεία της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.
