Πόσο συχνά αμφισβητείτε την εγκυρότητα μιας είδησης που διαβάσατε στο Διαδίκτυο; Πόσο συχνά έχετε αμφιβολίες αν μια πληροφορία είναι αξιόπιστη ή όχι; Πώς επιβεβαιώνετε μια είδηση; Περισσότεροι από τους μισούς λένε ότι ανησυχούν για το τι είναι πραγματικό και τι ψεύτικο όσον αφορά τις διαδικτυακές ειδήσεις. Και όχι μόνο σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου καταγράφεται η χαμηλότερη εμπιστοσύνη στα ΜΜΕ σε όλη την Ευρώπη και παγκοσμίως! Ακόμα και σε χώρες όπως η Δανία, η Γερμανία ή η Ολλανδία, με σχετικά αξιόπιστα μέσα ενημέρωσης, αρκετά σταθερούς πολιτικούς θεσμούς και Κράτος Δικαίου, πάνω από το 40% ανησυχεί αν διαβάζει αλήθεια ή ψέματα.
Τι κάνουν οι άνθρωποι αν και όταν θέλουν να ελέγξουν κάτι σημαντικό στις διαδικτυακές ειδήσεις για το οποίο υποψιάζονται πως μπορεί να είναι ψευδές ή παραπλανητικό; Το Reuters Institute αποφάσισε να ρωτήσει ακριβώς αυτό: τι είναι πιο πιθανό να έκαναν αν και όταν αποφάσιζαν να ελέγξουν κάτι; Η έρευνα έγινε στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης Digital News Report, που πραγματοποιείται σε 6 ηπείρους και 48 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Οι απαντήσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με τη διείσδυση των πλατφορμών, το μέγεθος της αγοράς, τις μακροχρόνιες συνήθειες και την παράδοση της κάθε χώρας καθώς και ανάλογα με τη σχέση μεταξύ των μέσων ενημέρωσης και της πολιτικής. Είναι πιθανότερο κάποιος να απευθυνθεί για επιβεβαίωση σε μια πηγή που εμπιστεύεται; Σε μια επίσημη πηγή; Στη Google ή στη Wikipedia;
Οι άνθρωποι που εμπιστεύονται τα ΜΜΕ τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι πιο «ανθεκτικοί» στην παραπληροφόρηση. Επιπλέον, λαμβάνουν υπόψη το αποτέλεσμα του ελέγχου των πληροφοριών ακόμη κι όταν αυτό αμφισβητεί τις ιδεολογικές τους δεσμεύσεις. Το πού στρέφεται ο καθένας όταν υποψιάζεται πως κάτι είναι παραπληροφόρηση εξαρτάται από την ηλικία, το εισόδημα αλλά και τον πολιτικό προσανατολισμό.
Οταν ρωτήθηκαν πώς θα προσπαθούσαν συνήθως να επαληθεύσουν πληροφορίες που υποψιάζονται πως μπορεί να είναι ψευδείς ή παραπλανητικές, μια σημαντική μειοψηφία των ερωτηθέντων (13%) λέει ότι δεν γνωρίζει τον τρόπο. Ωστόσο, η μεγάλη πλειοψηφία των ερωτηθέντων προσδιορίζει τουλάχιστον ένα και στις περισσότερες περιπτώσεις δύο ή περισσότερα μέρη στα οποία θα μπορούσε να στραφεί: σε πηγές ειδήσεων που εμπιστεύεται, επίσημες πηγές (όπως κυβερνητικοί ιστότοποι) και μηχανές αναζήτησης.
* Τα καλά νέα για τους εκδότες είναι ότι οι αξιόπιστες πηγές ειδήσεων είναι η πιο ευρέως κατονομαζόμενη επιλογή. Τα πιο ανησυχητικά νέα είναι ότι το 62% των ερωτηθέντων δεν θεωρεί τους εκδότες το πρώτο μέρος για να στραφεί. Τα παραδοσιακά ειδησεογραφικά πρακτορεία, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί και οι δημοσιογράφοι συγκαταλέγονται στις επιλογές στις οποίες πολλοί άνθρωποι λένε ότι θα βασίζονταν όταν χρησιμοποιούν πλατφόρμες.
* Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο όταν οι άνθρωποι στρέφονται σε μηχανές αναζήτησης, μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή πλατφόρμες βίντεο για να ελέγξουν πληροφορίες. Ωστόσο, πολλές άλλες πηγές είναι εξίσου αξιόπιστες όταν οι άνθρωποι επιδιώκουν να ελέγξουν πληροφορίες.
* Όταν οι ερωτώμενοι χρησιμοποιούν πλατφόρμες, οι επίσημες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνητικών ιστότοπων, κατονομάζονται ευρύτερα, ενώ και μια σειρά από άλλους τύπους πηγών κατονομάζονται τουλάχιστον εξίσου ευρέως με τα μέσα ενημέρωσης.
* Οι ιστότοποι επαλήθευσης γεγονότων, οι οποίοι γενικά δεν έχουν ούτε στο ελάχιστο την ίδια αναγνωρισιμότητα και εμβέλεια με τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης, εξακολουθούν να αναφέρονται συχνά ως μέρη που οι άνθρωποι λένε ότι θα απευθύνονταν αν και όταν θέλουν να ελέγξουν δυνητικά προβληματικές πληροφορίες. Αυτό υποδηλώνει ότι, σε στιγμές αμφιβολίας, παίζουν σημαντικό ρόλο, πολύ πέρα από το γενικά πολύ περιορισμένο μέγεθος του συνηθισμένου κοινού τους.
* Οι νεότεροι (18-34 ετών) συχνά βασίζονται στις ίδιες πηγές με τους ερωτηθέντες 35 ετών και άνω, αλλά είναι πολύ πιο πιθανό από τους μεγαλύτερους σε ηλικία να πουν ότι θα βασίζονταν σε σχόλια από άλλους χρήστες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και chatbots Τεχνητής Νοημοσύνης.
* Οι ερωτηθέντες με χαμηλό επίπεδο επίσημης εκπαίδευσης (21% του συνόλου των ερωτηθέντων) είναι, σε σύγκριση με εκείνους που έχουν υψηλό επίπεδο επίσημης εκπαίδευσης (33%), πολύ λιγότερο πιθανό να πουν ότι θα στραφούν σε μέσα ενημέρωσης, επίσημες πηγές, μηχανές αναζήτησης ή ελεγκτές γεγονότων. Είναι πιο πιθανό να πουν ότι δεν ξέρουν πού να απευθυνθούν και όταν κατονομάζουν κάτι είναι πιο πιθανό αυτό να είναι μόνο μία επιλογή. Τα μοτίβα γύρω από το εισόδημα είναι πολύ παρόμοια.
* Δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές ανάμεσα στο φάσμα Αριστερά-Δεξιά όσο ανάμεσα σε εκείνους που απαντούν «δεν γνωρίζω» όταν ερωτώνται ποια είναι η πολιτική τους θέση - κάτι που συχνά υποδηλώνει ένα αίσθημα απόστασης, αποδέσμευσης ή ακόμη και αποξένωσης από τις συμβατικές μορφές πολιτικής. Αυτή η τελευταία ομάδα έχει υπερδιπλάσιες πιθανότητες να πει ότι δεν ξέρει πώς θα επιβεβαίωνε τις ειδήσεις (29%) και είναι πολύ, πολύ λιγότερο πιθανό να πει ότι θα στρεφόταν σε οποιαδήποτε από τις πηγές που θεωρούνται σημαντικές για τους ερωτηθέντες συνολικά.
ΕχουΜΜΕ και λέΜΜΕ
Εργασία υπό συνθήκες άγχους «πάντα» ή «τις περισσότερες φορές» ανέφερε το 52% των εργαζομένων στην ενημέρωση και στην επικοινωνία στην έρευνα που έκανε το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ. Το Ινστιτούτο χτυπάει «καμπανάκια» για την ένταση της εργασίας όταν περιλαμβάνει αυστηρά χρονοδιαγράμματα και πιεστικές προθεσμίες.
Με ανθρωπιά και αξιοπρέπεια Η Αναστασία Γιάμαλη, την περασμένη Κυριακή στο Mega, αποχαιρετώντας τους τηλεθεατές για το καλοκαίρι: «Νομίζω ότι προσεγγίσαμε την επικαιρότητα με ανθρωπιά και αξιοπρέπεια. Αυτό ήταν το δικό μας στοίχημα, αυτό ήταν το δικό μου προσωπικό στοίχημα και νομίζω πως το κερδίσαμε» είπε. «Ραντεβού τον Σεπτέμβρη» πρόσθεσε η δημοσιογράφος για την οποία με βεβαιότητα ορισμένοι έλεγαν ότι η εκπομπή της κόβεται…
Η 4η έκδοση του βιβλίου του Δημήτρη Κουμπιά «Ο συντάκτης ύλης» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μπαρμπουνάκη. Μια συντομότερη εκδοχή μπορεί να βρει κανείς στο www.syntaktisylis.gr. Το βιβλίο, ένα ρέκβιεμ στη δημοσιογραφία άλλων εποχών και μαζί μια εκ βαθέων εξομολόγηση ενός συντάκτη ύλης, δεν απευθύνεται μόνο σε σπουδαστές Δημοσιογραφίας.
Πόλεμος στα κομματικά ραδιόφωνα Όπως φαινόταν από την αρχή, το «πρόβλημα» με τον ραδιοφωνικό σταθμό του ΛΑΟΣ, που, επειδή δήθεν δεν έχει μπει στη Βουλή, πρέπει να του αφαιρεθεί, δεν έμεινε στο ΛΑΟΣ. Επεκτείνεται και σε άλλους κομματικούς σταθμούς. Ο πρόεδρος της ένωσης ιδιοκτητών ραδιοφωνικών σταθμών (ΕΙΙΡΑ), για παράδειγμα, υποστηρίζει πως «δεν πρέπει να υπάρχει κομματικό ραδιόφωνο». «Η θέση της ένωσης είναι ότι δεν θα υπάρχει η έννοια των κομματικών ραδιοφωνικών σταθμών στην επόμενη αδειοδότηση» είπε ο Κ. Φωτόπουλος μιλώντας την περασμένη Πέμπτη στο ραδιόφωνο του Alpha.
