Πώς φτάσαμε να βρεθούμε χωρίς την παρέμβαση της καθημερινής ΑΥΓΗΣ; Πώς έγινε και κινδυνεύει ακόμα και η έκδοση του κυριακάτικου φύλλου; Τι είδους κρίση είναι αυτή που κρατάει έναν χρόνο τώρα και κλονίζει στα σοβαρά πια την έκδοση και τους ανθρώπους της, ενώ αφήνει μετέωρους και με τεράστια ερωτήματα τους αναγνώστες μας; Στο ίδιο καζάνι βράζει και ο ρ/σ Στο Κόκκινο, ο αδελφός ραδιοφωνικός σταθμός, που βλέπει τους ακροατές του, τους πιο πιστούς ακροατές των FM, να δοκιμάζουν εναλλακτικές επιλογές, αλλά να επιστρέφουν και να επιμένουν στους 105,5.
Η εκδήλωση που διοργάνωσαν οι εργαζόμενοι της ΑΥΓΗΣ σε συνεργασία με αυτούς του Κόκκινου την περασμένη Δευτέρα 19 Μαΐου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο είχε ακριβώς αυτόν τον σκοπό: να αναζητήσουμε τα αίτια της κρίσης στην ΑΥΓΗ αλλά και ευρύτερα στα ΜΜΕ της Αριστεράς. Να ανιχνεύσουμε διεξόδους, να συζητήσουμε με τους αναγνώστες και τους φίλους της ΑΥΓΗΣ, αυτούς που έβγαιναν εξόρμηση και την πουλούσαν ως «Ρηγάδες» τότε, στις δεκαετίες του ’70 και ’80, αλλά και με τους νεότερους αναγνώστες μας. Τι φταίει; Και ποιες μπορεί να είναι οι διέξοδοι;
Είναι η συνολική κρίση του έντυπου Τύπου που χτύπησε και την ΑΥΓΗ; Διότι οι πωλήσεις των εφημερίδων καταρρέουν συνολικά. Τόσο πολύ καταρρέουν, που έχουν ζητήσει να μην ανακοινώνονται οι πωλήσεις τους. Μετά την Καθημερινή εδώ και χρόνια, πλέον και Τα Νέα, Το Βήμα και η Real News δεν δημοσιεύουν την κυκλοφορία τους. Και οι πωλήσεις αντιστοιχούν μεν σε έσοδα, ευρωστία και περισσότερες διαφημιστικές καταχωρήσεις, όμως δείχνουν και τη διείσδυση και την επιρροή του Τύπου στο κοινωνικό σύνολο.
Πολιτική κρίση
Φαίνεται όμως πως για την ΑΥΓΗ δεν είναι αυτός ο μόνος λόγος ή τουλάχιστον δεν είναι ο κύριος λόγος. Η κρίση στην ΑΥΓΗ δείχνει να είναι πολιτική κρίση και να συνδέεται με τη συνολική κρίση της Αριστεράς στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Συνδέεται επίσης με πολιτικές επιλογές του αμέσως προηγούμενου διαστήματος που οδήγησαν απευθείας στην απαξίωση και στη χρεοκοπία. Πώς αλλιώς ερμηνεύεται η στάση πληρωμών επί μήνες σε ιδιώτες και Δημόσιο, με αποτέλεσμα να καταρρεύσουν όλες οι ευνοϊκές ρυθμίσεις για προηγούμενες οφειλές που είχαν επιτευχθεί; Και πώς μπορεί πλέον η νέα ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. να βάλει μπρος νέες ρυθμίσεις ώστε να μπει μια στοιχειώδης τάξη; Πώς ερμηνεύεται η σταδιακή αποψίλωση της εφημερίδας από συνεργάτες, αρθρογράφους και ένθετα, με αποτέλεσμα να γίνει φτωχότερο το κυριακάτικο φύλλο και να χάσει την αίγλη του;
Σε μια εποχή συστηματικής μονοφωνίας στα ΜΜΕ, όπως η σημερινή, τα μέσα της Αριστεράς είναι και χρήσιμα και αναντικατάστατα. Σε ένα μιντιακό τοπίο όπου κυριαρχεί από τη μία πλευρά η συνεχής αναπαραγωγή των θέσεων της κυβέρνησης και από την άλλη πλευρά ένας δήθεν αντισυστημικός ακροδεξιός λόγος, τα μέσα της Αριστεράς γίνονται πολυτιμότερα από ποτέ κι αυτό το λένε οι ακροατές του ρ/σ Στο Κόκκινο, που δεν βρίσκουν άλλον σταθμό να βάλουν τη βελόνα.
Μονομερής πληροφόρηση
Ο πλουραλισμός των παραδοσιακών ΜΜΕ για τον οποίο επιχειρούν να πείσουν ορισμένοι είναι προσχηματικός, μια δήθεν πολυφωνία που σκοπό έχει να εδραιώσει ακόμη περισσότερο το κυρίαρχο αφήγημα: η εναλλακτική, αριστερή άποψη, αν δεν αγνοείται εντελώς, είναι εκ των προτέρων υπονομευμένη όχι μόνο επειδή συμπιέζεται τόσο που γίνεται ακατανόητη αλλά και γιατί πολύ συχνά χλευάζεται ή παρουσιάζεται με σαρκασμό και ειρωνεία. Ας θυμηθούμε την κρατική ΕΡΤ αλλά και τα ιδιωτικά κανάλια, τα δελτία ειδήσεων και τις ενημερωτικές εκπομπές: συχνά, αντί να τα «ακούει» η κυβέρνηση, τα «ακούει» η αντιπολίτευση! Και για όποιον πει «ναι, αλλά έχουμε τα social media»… Τα social media τα έχουν όλοι! Από μόνα τους δεν επαρκούν αν η πληροφόρηση στα mass media παραμείνει μονομερής και οι θέσεις της Αριστεράς στριμωγμένες σε μια γωνία.
Η αλληλεγγύη μάς κρατάει
Η εκδήλωση των εργαζομένων στην ΑΥΓΗ ήταν μια συγκινητική εκδήλωση, που ανέδειξε το βάρος που φέρνει μαζί της η ιστορική εφημερίδα από το παρελθόν αλλά και την ανάγκη να συνεχιστεί η φωνή της στο παρόν και στο μέλλον, όσο υπάρχει ανάγκη για ενημέρωση και ανάλυση από την πλευρά των αδικημένων και όλων αυτών που αγωνίζονται για μια πιο δίκαιη κοινωνία. Στο πάνελ, με συντονισμό της Μαρίνας Κόντη, κατέθεσαν τις απόψεις τους ο δημοσιογράφος, ερευνητής και συγγραφέας Παντελής Μπουκάλας, ο καθηγητής Ιστορικής Κοινωνιολογίας Νίκος Θεοτοκάς, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Δημήτρης Ψαρράς, η ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη και η ηθοποιός Κάτια Γέρου.
Για την αλληλεγγύη που δέχονται η ΑΥΓΗ και οι εργαζόμενοι από καθημερινούς ανθρώπους, που αγοράζουν μετοχές με χρήματα που τους λείπουν και την ΑΥΓΗ κάθε Κυριακή, μίλησε ο εκπρόσωπος των δημοσιογράφων της ΑΥΓΗΣ στην ΕΣΗΕΑ, Νίκος Μορφονιός. «Δεσμευόμαστε όσο υπάρχει αλληλεγγύη να είμαστε εδώ. Η αλληλεγγύη μάς κρατάει» είπε. Και πρόσθεσε: «Πέρα από την κρίση του Τύπου, έχουν γίνει εγκληματικά λάθη στη διαχείριση της ΑΥΓΗΣ. Εκ μέρους όλων των εργαζομένων σας ευχαριστούμε πολύ. Μείνετε στο πλευρό μας, θα είμαστε εδώ, δεν θα αφήσουμε να κλείσουν τα μέσα. Γι’ αυτό αγωνιζόμαστε έναν χρόνο τώρα, από τις 25 Ιουνίου 2024 που έκλεισε το καθημερινό φύλλο της ΑΥΓΗΣ. Θα συνεχίσουμε με τη δύναμη του κόσμου. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα τα καταγράψει όλα».
Παντελής Μπουκάλας, δημοσιογράφος, ερευνητής και συγγραφέας
Η κρίση της ΑΥΓΗΣ έχει τα δικά της πολιτικά χαρακτηριστικά
Είναι μια μελαγχολική συνάντηση αυτή η εκδήλωση, πιο μελαγχολική κι από αυτό που λέγεται «ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς», διότι ποτέ δεν υπήρξε αυτή η ηγεμονία. Αυτό που υπήρξε ήταν μια ηθικού τύπου ηγεμονία λόγω της στάσης των ανθρώπων της Αριστεράς, που, μολονότι υπέφεραν από φυλακίσεις και εξορίες, κράτησαν μια περήφανη στάση. Η Αριστερά εξάλλου είχε τους περισσότερους και τους πιο σπουδαίους ανθρώπους στα γράμματα και στις Τέχνες. Η ποιότητα των εργαζομένων και η παρουσία των συνεργατών της ΑΥΓΗΣ άνοιγαν τα όρια και τον ορίζοντα πολύ περισσότερο απ’ όσο τα άνοιγε το κόμμα - σημειώνονται ο Άγγελος Ελεφάντης και ο Ηλίας Νικολακόπουλος. Έμαθα την ΑΥΓΗ στα γραφεία του Πολίτη στις αρχές Αυγούστου του 1974. Μετά είδα τυπωμένο ένα κειμενάκι μου στην προεκλογική περίοδο του 1981 ή ίσως του 1985. Η κρίση της ΑΥΓΗΣ και του Κόκκινου δεν είναι απόρροια της κρίσης του ελληνικού Τύπου. Έχει τα δικά της χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Το χαρτί ηττήθηκε από την τηλεόραση, οι πωλήσεις των εφημερίδων είναι πολύ χαμηλές κι αυτή η χαμηλή κυκλοφορία υποθηκεύει την ανεξαρτησία των μέσων. Ο ΣΥΡΙΖΑ στα χρόνια της διακυβέρνησής του υπέκυψε στον πειρασμό του ελέγχου των ΜΜΕ. Η Ελλάδα είναι η τελευταία χώρα στην Ευρώπη στην εμπιστοσύνη των πολιτών στα ΜΜΕ. Παραπληροφόρηση, αποπληροφόρηση, υποπληροφόρηση. Κατρακυλάμε συνεχώς. Δυστυχώς, ο Ολυμπιακός πήρε το πρωτάθλημα, πήρε και το Κύπελλο, συνεπώς δεν περιμένουμε πολλή αντιπολίτευση από Τα Νέα…
Νίκος Θεοτοκάς, καθηγητής Ιστορικής Κοινωνιολογίας
Αναγκαίες η αυτονομία και η πολυφωνία των μέσων της Αριστεράς
Αντιφατικά και πικρά τα συναισθήματα όταν η ΑΥΓΗ έχει καταλήξει σ’ αυτό το σημείο έπειτα από πολιτικές αποφάσεις και επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ. Ως κομματικό όργανο στο παρελθόν κρατούσε μεγαλύτερη αυτοτέλεια από το κόμμα, είχε πολυφωνία και πλουραλιστική φωνή. Θυμόμαστε τον Γρηγόρη Γιάνναρο, τον Σοφιανό Χρυσοστομίδη, τον Φίλιππο Ηλιού, τον Άγγελο Ελεφάντη.
Η ΑΥΓΗ θα μπορούσε σε μεγάλο βαθμό να αυτοχρηματοδοτείται. Όμως, αντί να ανοίγει τον διάλογο, να ανοίγει ερωτήματα και να αναδεικνύει τις αντιθέσεις, μετατράπηκε σε απολογητή του κυβερνητικού έργου. Τα Ενθέματα δεν χωρούσαν πια ως ένθετο. Πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζεται στην κομματική επιχορήγηση. Όμως μέχρι πρότινος την ΑΥΓΗ την κρατούσαν οι αναγνώστες της. Πλέον τους αναγνώστες τους έχασε. Όσο κλεινόταν στο καβούκι της έχασε και τους γραφιάδες που συνέδραμαν με τις αντιπαραθέσεις τους.
Η απόφαση για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, αν πετύχει, μπορεί να γίνει μια ανάσα. Πρέπει να πειστούν οι άνθρωποι της Αριστεράς να δώσουν τον οβολό τους, όμως πολλοί είναι θυμωμένοι και απογοητευμένοι. Τι πρέπει να γίνει; Να δημιουργηθεί ένας κύκλος συνεργατών για τον πολιτισμό, την ποιότητα, τη δουλεμένη ενημέρωση. Αναγκαίοι όροι είναι η αυτονομία και η πολυφωνία των μέσων. Η ΑΥΓΗ και το Κόκκινο πρέπει ν’ αλλάξουν ριζικά. Μια καθημερινή έντυπη έκδοση είναι μάταιη. Αντίθετα, χρειάζεται μια καθημερινή ηλεκτρονική έκδοση και μια δυνατή κυριακάτικη έντυπη έκδοση, πλουραλιστική και αξιόπιστη. Που θα συνοδεύεται με ένα βιβλίο. Και βέβαια μπορεί να αξιοποιηθεί και το αρχείο της εφημερίδας.
Δημήτρης Ψαρράς, δημοσιογράφος, ερευνητής, συγγραφέας
Τα Μέσα της Αριστεράς να στραφούν στην ειδησεογραφία και στην ερευνητική δημοσιογραφία
Ολόκληρη η Αριστερά κινδυνεύει να βρεθεί χωρίς εφημερίδα και χωρίς ραδιοφωνικό σταθμό. Αυτό οφείλεται στην πολιτική κρίση της Αριστεράς και στη δημοσκοπική της συρρίκνωση. Και δεν είναι αποτέλεσμα αποκλειστικά της κρίσης του ΣΥΡΙΖΑ. Οι διαδοχικές κρίσεις των ΜΜΕ συνοδεύονται από πωλητήρια, όπως για παράδειγμα την περίοδο 2012-2013, όταν πωλήθηκε από το ΚΚΕ ο 902 τηλεόραση και ραδιόφωνο, που είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ο ρ/σ Παραπολιτικά και στο τέλος το κανάλι Open. Με αυτό το δεδομένο κρατώ ως θετική τη διαβεβαίωση του Σωκράτη Φάμελλου ότι η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Left Media αποφασίστηκε για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του Κόκκινου. Όμως πρέπει να δούμε το πλήρες σχέδιο βιωσιμότητας.
Στην Ελευθεροτυπία και στην Εφημερίδα των Συντακτών, όπου εργάστηκα, μολονότι είναι άνισες ως περιπτώσεις, οι αιτίες των δυσκολιών τους ήταν παρόμοιες: οφείλονταν στην υποτίμηση της ανάγκης να αλλάξουν η δομή και το περιεχόμενό τους έτσι ώστε στην αρχή να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό της τηλεόρασης και στη συνέχεια τον ανταγωνισμό του Διαδικτύου. Ο «Ιός» της Ελευθεροτυπίας το είχε πει ήδη από το 2008: οι απόψεις στην εφημερίδα πρέπει να συνοδεύονται από ειδήσεις και έρευνα. Ότι οι εφημερίδες θα έδιναν έμφαση στην ανάλυση θεωρήθηκε δεδομένο. Έτσι αφήσαμε την ειδησεογραφία στην τηλεόραση.
Μήπως επιμένει η ΑΥΓΗ σε μια χαμένη υπόθεση; Είναι χαμένη μήπως και η Αριστερά; Η ειδησεογραφία, η ερευνητική δημοσιογραφία πρέπει να γίνουν και πάλι στόχος για τα μέσα της Αριστεράς. Αυτός είναι ένας τρόπος να διασωθούν.
Τασούλα Βερβενιώτη, ιστορικός, ερευνήτρια
Γενικευμένη παγκόσμια κρίση
Η κρίση δεν αφορά μόνο την ΑΥΓΗ και το Κόκκινο. Πρόκειται για γενικότερη, συνολικότερη κρίση, στην Ελλάδα και παγκοσμίως, που φέρνει αναδιαρθρώσεις και αναταράξεις. Και όπως όλες οι κρίσεις, έτσι και στην ΑΥΓΗ και στο Κόκκινο εμφανίζεται σε πρώτο επίπεδο ως οικονομική κρίση. Οι ατομικές και συλλογικές ταυτότητες μεταβάλλονται ραγδαία και γι’ αυτό δυσκολευόμαστε να τις δούμε. Τις προκλήσεις τις βάζει η κοινωνία, τις προοπτικές τις βάζουν οι άνθρωποι. Να προχωρήσουμε μπροστά με εργαλείο όχι την αριστεία αλλά τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη.
Κάτια Γέρου, ηθοποιός
Δεν γίνεται να κλείσει η ΑΥΓΗ
«Δεν υπάρχει περίπτωση να κλείσουν η ΑΥΓΗ ή το Κόκκινο. Αυτό δεν γίνεται, δεν μπορεί να γίνει. Δεν ξεχνώ ότι πολλές φορές και ο σύντροφός μου, ο ζωγράφος Κυριάκος Κατζουράκης, και εγώ φιλοξενηθήκαμε εκεί, κάναμε καταπληκτικές κουβέντες».
Η ηθοποιός αναφέρθηκε στο έργο «Για ποιον χτυπάει η καμπάνα» του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, στο έργο του αριστερού αγωνιστή Βρετανού σκηνοθέτη Κεν Λόουτς και του Γάλλου διανοούμενου συγγραφέα Εντουάρ Λουί.
