Η πρόσφατη προσπάθεια ομάδας ακροδεξιών και παραθρησκευτικών κύκλων να προπηλακίσει τον Χριστόφορο Κατσαδιώτη σε εκπαιδευτικό σεμινάριο στη Θεσσαλονίκη ήρθε να προστεθεί σε μία σειρά περιστατικών που έχουν καταγραφεί στη χώρα και θέτουν την Τέχνη, τους ανθρώπους της και εντέλει την ίδια τη Δημοκρατία στο στόχαστρο. Ο εικαστικός μιλά στην ΑΥΓΗ της Κυριακής για τη δύναμη της Τέχνης να εμπνέει και να επηρεάζει, για την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης που τίθεται υπό αμφισβήτηση, για τους κινδύνους που ελλοχεύουν για τη Δημοκρατία όταν η δημιουργία στοχοποιείται, αλλά και την ανάγκη αντίστασης σε τέτοια φαινόμενα.
Χαϊδεύει ακροδεξιά αυτιά το υπουργείο
Το ετήσιο σεμινάριο της Ένωσης Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων στη Θεσσαλονίκη υπήρξε επεισοδιακό... πριν καν ξεκινήσει. Κι αυτό γιατί το υπουργείο Παιδείας επιχείρησε να το ακυρώσει ανακαλώντας τη σχετική άδεια λίγο πριν από τη διεξαγωγή του. Η αιτιολογία που επικαλέστηκε, πως δεν δημοσιοποιήθηκε εγκαίρως το πρόγραμμα του σεμιναρίου (το οποίο παρεμπιπτόντως αναρτήθηκε οκτώ μέρες πριν την έναρξη της διοργάνωσης), χαρακτηρίστηκε προσχηματική. Απ’ ό,τι φάνηκε, το υπουργείο επιχείρησε να βάλει φρένο στο σεμινάριο ανταποκρινόμενο στις πιέσεις που δέχτηκε από κύκλους που αντιδρούσαν στη συμμετοχή του Χριστόφορου Κατσαδιώτη. Οι ίδιοι κύκλοι είχαν φροντίσει να στείλουν συντονισμένα μηνύματα με υβριστικό και απειλητικό περιεχόμενο και στην Ένωση.
Το σεμινάριο έγινε -με απουσίες βέβαια ανθρώπων που εξαιτίας της στάσης του υπουργείου δεν κατάφεραν να συμμετέχουν- χάρη στην επιμονή των διοργανωτών αλλά και στη βοήθεια του Δήμου Νεάπολης-Συκεών. Σημαδεύτηκε όμως από την προσπάθεια προπηλακισμού του Χριστόφορου Κατσαδιώτη από μερίδα ακροδεξιών και αντιδραστικών θρησκευτικών κύκλων. Ο χαράκτης και εκπαιδευτικός εισήλθε στο δημαρχείο συνοδεία αστυνομικών και χρειάστηκε να απομονωθεί αρχικά σε ένα γραφείο την ώρα που το μαινόμενο πλήθος κινούνταν επιθετικά εναντίον του.
Η Τέχνη είναι εύκολος στόχος
Κληθείς να σχολιάσει τις συνθήκες που επικράτησαν και να εκφράσει την οπτική του, ο Χριστόφορος Κατσαδιώτης μιλά στην ΑΥΓΗ της Κυριακής για την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης που βάλλεται. «Δεν βρίσκω άλλη λέξη να περιγράψω αυτό που συμβαίνει εκτός από λογοκρισία. Δεν καταλαβαίνω πώς μπορεί να θιχτεί η πίστη οποιουδήποτε από ένα τελάρο 20x20 εκ. Με κατηγορούν ότι παίρνω την Παναγία και τη μουτζουρώνω. Δεν ισχύει, σέβομαι την Παναγία και τα θρησκευτικά σύμβολα. Εκφράζω μέσω θρησκευτικών εννοιών κοινωνικά θέματα, όπως οι πόλεμοι, η δυστυχία. Αυτό που εκφράζω είναι μια αγωνία για το τι γίνεται σήμερα σε όλο τον κόσμο. Είναι μια κριτική πάνω στα διεθνή πολιτικοκοινωνικά γεγονότα» υπογραμμίζει. «Είναι πολύ ευαίσθητη η Τέχνη τελικά και πολύ εύκολος στόχος να ενοχοποιηθεί» σχολιάζει και διερωτάται για την αντίδραση των πολιτικών: «Αφού δεν θεωρούν το μάθημα των Καλλιτεχνικών τόσο σημαντικό και μειώνουν της διδακτικές ώρες στα σχολεία, γιατί δίνουν τόση σημασία στο τι κάνουμε εμείς οι καλλιτέχνες;».
Με αφορμή δε αντιδράσεις για έργα που μερίδα του κόσμου θεωρεί κακή Τέχνη, τονίζει: «Μπορεί να είναι και κακή Τέχνη, δεν έχει σημασία αυτό. Αλλά έχω δικαίωμα να την εκφράσω». Στέκεται επίσης στη δύναμη της Τέχνης και στη σπουδαία ικανότητά της να εμπνέει, να αφυπνίζει, να προβληματίζει, να κριτικάρει. «Η Τέχνη δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Αλλά μπορεί να αλλάξει την οπτική των πραγμάτων» επισημαίνει χαρακτηριστικά και αναφέρεται στα εικαστικά ρεύματα που γεννήθηκαν μέσα από αντιδράσεις και κάτω από αντίστοιχες κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις. «Αυτά ζυμώνονται και δημιουργούν την έκφραση. Ο καλλιτέχνης μορφοποιεί το συναίσθημά του, εικάζει πάνω σε θέματα. Στη Σχολή Καλών Τεχνών μαθαίνουμε μία γλώσσα έκφρασης, δεν μαθαίνουμε μία γλώσσα για να διακοσμούμε».
Η θρησκεία είναι η αφορμή
Οσα συνέβησαν στο σεμινάριο προστέθηκαν σε μία λίστα παρόμοιων περιστατικών που έχουν λάβει χώρα -και στη Θεσσαλονίκη και αλλού- τόσο στο πρόσφατο όσο και στο πιο μακρινό παρελθόν. Μέλη εθνικιστικών και παραθρησκευτικών ομάδων με αφορμή μια καλλιτεχνική δημιουργία (από έργα τέχνης μέχρι θεατρικές παραστάσεις κ.ά.) προχωρούν σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας που συνοδεύονται συνήθως από μια ρητορική ύβρεων και απειλών. «Δεν είμαστε οι καλλιτέχνες το πρόβλημα. Αυτά όλα που γίνονται βρίσκουν το θέμα της θρησκείας ως αφορμή. Από πίσω είναι πολιτικές κινήσεις για να ανεβάσουν τα ποσοστά τους κάποια κόμματα τα οποία έχουν ένα κοινό, όχι συντηρητικό, αλλά που αγγίζει τα όρια του φονταμενταλισμού, που σημαίνει παρακάμπτω τα θεσμικά όρια και επιβάλλω αυτό που θέλω εγώ. Αλλά αυτό δεν ορίζεται ως Δημοκρατία. Είναι κάτι άλλο» υπογραμμίζει.
Η απάντηση σε τέτοιου είδους πρακτικές έρχεται, αφενός, μέσα από το αντιφασιστικό και αντιρατσιστικό κίνημα που κινητοποιείται κάθε φορά ώστε να μην αφεθεί χώρος στη ρητορική μίσους και στον σκοταδισμό. Αφετέρου, αναδεικνύεται η ανάγκη να υπάρξει ένας ευρύτερος δημόσιος διάλογος για το πώς αντιμετωπίζεται η Τέχνη, για τον ρόλο του Πολιτισμού στην κοινωνία και τους κινδύνους που ελλοχεύουν όταν φιμώνεται η δημιουργία. Μία τέτοια προσπάθεια να ανοίξει περαιτέρω αυτή η κουβέντα έγινε με την ημερίδα που διοργάνωσε ο ρ/σ Στο Κόκκινο αφιερωμένη στη Δημοκρατία και στον Πολιτισμό. «Να είμαστε ενωμένοι και να κάνουμε πράγματα που διευρύνουν τους ορίζοντές μας» λέει προς επίρρωση και ο Χριστόφορος Κατσαδιώτης.
