Δύο χρόνια χωρίς απόδοση ευθυνών συμπληρώνονται σήμερα για ακόμη ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα στον σιδηρόδρομο, το δυστύχημα με το μηχάνημα λείανσης των γραμμών του ΗΣΑΠ στις 16/11/2021, στο οποίο δεν λειτουργούσαν τα φρένα, κοστίζοντας τη ζωή στον εργοδηγό Πέτρο Γιάμαλη. Στη μνήμη του τελευταίου οι εργαζόμενοι στον ΗΣΑΠ θα πραγματοποιήσουν δεκάλεπτη στάση εργασίας για να μεταβούν στον χώρο του δυστυχήματος και να τιμήσουν τον συνάδελφό τους.
Το τραγικό δυστύχημα επήλθε ως αποτέλεσμα της βλάβης και της μη λειτουργίας του συστήματος πέδησης του λειαντικού μηχανήματος, το οποίο εκτελούσε τη συντήρηση των γραμμών στο πλαίσιο εργολαβικής σύμβασης της ΣΤΑ.ΣΥ. με τη γερμανική εταιρεία Schweerbau. Εντούτοις, μέχρι σήμερα δεν έχουν αποδοθεί ποινικές ευθύνες, καθώς βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, δύο ολόκληρα χρόνια μετά, η προκαταρκτική εξέταση από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών. Και μάλιστα παρά το γεγονός ότι εδώ και 17 μήνες, από τον Ιούνιο του 2022, έχει συνταχθεί το πόρισμα των δύο πραγματογνωμόνων εντεταλμένων της Υποδιεύθυνσης Τροχαίας Αθηνών που ερεύνησαν τις αιτίες του δυστυχήματος και το οποίο αποδίδει ξεκάθαρες ευθύνες στη γερμανική εταιρεία για τη μη συντήρηση του συστήματος πέδησης αλλά και στη ΣΤΑ.ΣΥ. για την έλλειψη σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτων συμβάντων.
Το χρονικό του δυστυχήματος
Το δυστύχημα συνέβη μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης κοντά στον σταθμό της Κηφισιάς, όταν ο λειαντικός συρμός επέστρεφε προς τον σταθμό Ειρήνη μετά τις 4 τα ξημερώματα. Ωστόσο, λίγα λεπτά μετά την επιστροφή του από τις εργασίες, και αμέσως μετά τον σταθμό Μαρούσι, ο Π. Γιάμαλης διαπίστωσε ότι δεν λειτουργούν τα φρένα, με αποτέλεσμα το μηχάνημα, που αποτελούνταν από τρία βαγόνια, να κινείται ανεξέλεγκτα και να αναπτύσσει ταχύτητα λόγω της κατηφορικής κλίσης. Στο μηχάνημα επέβαιναν άλλοι τέσσερις εργαζόμενοι, τρεις της γερμανικής εταιρείας και ένας της ΣΤΑ.ΣΥ., οι οποίοι πήδηξαν από αυτό για να σωθούν σε διαφορετικές φάσεις κατά την ανεξέλεγκτη πορεία. Το ίδιο έπραξε και ο 41χρονος εργοδηγός στον περιβάλλοντα χώρο των γραμμών πλησίον του σταθμού Ειρήνη, ωστόσο κατά την πτώση του τραυματίστηκε θανάσιμα. Δύο εκ των λοιπών εργαζομένων τραυματίστηκαν κατά την πτώση τους στις αποβάθρες στον σταθμό Ειρήνη, ακόμη ένας τραυματίστηκε στον σταθμό Νέο Ηράκλειο, ενώ ο τελευταίος τραυματίστηκε μετά τον σταθμό του Αγίου Νικολάου, κατά την πρόσκρουση με επιβατικό συρμό τον οποίο είχε τοποθετήσει στο σημείο η ΣΤΑ.ΣΥ. προκειμένου να ανακόψει την ξέφρενη πορεία του λειαντικού μηχανήματος.
Τα μισά συστήματα πέδησης εκτός λειτουργίας
Τα αίτια του δυστυχήματος φώτισαν τον Ιούνιο του 2022 οι δύο πραγματογνώμονες που διόρισε η Τροχαία, οι οποίοι στο σχετικό πόρισμα που συνέταξαν, και έχει στη διάθεσή της η ΑΥΓΗ, αναφέρουν σοκαριστικά ότι «το δυστύχημα που συνέβη ήταν προδιαγεγραμμένο από τις συνθήκες λόγω μη τήρησης των προβλεπόμενων διαδικασιών συντήρησης».
Ειδικότερα, ως προς τις αιτίες το πόρισμα σημειώνει ότι «τα τρία από τα έξι συστήματα πνευματικής και μηχανικής πέδησης δεν ήταν συντηρημένα και ρυθμισμένα με ευθύνη των υπογραφόντων εγγράφων συντήρησης-ελέγχου». Μάλιστα, η μη λειτουργία τους ήταν ήδη γνωστή στην εταιρεία πριν από το δυστύχημα, καθώς «από τα έγγραφα συντήρησης παρατηρήθηκε η επισήμανση μη λειτουργίας του συστήματος πέδησης στο πίσω τρίτο βαγόνι χωρίς αναφορά επισκευής του, ενώ σε μεταγενέστερα έγγραφα συντήρησης δεν αναφέρεται πρόβλημα στο σύστημα πέδησης. Κατά συνέπεια, ο υπογράφων το έγγραφο συντήρησης συμπλήρωσε τη λειτουργία ορθή ενώ δεν ήταν». Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και μία ημέρα πριν από το δυστύχημα, στις 15/11, το φύλλο συντήρησης αναφέρει επιτυχή έλεγχο στο σύστημα πέδησης.
Ελλειψη σχεδίου ενεργειών εκτάκτου ανάγκης από τη ΣΤΑ.ΣΥ.
Το πόρισμα επιρρίπτει ευθύνες και στη ΣΤΑ.ΣΥ. για την έλλειψη σχεδίου ενεργειών εκτάκτου ανάγκης. Συγκεκριμένα, αναφερόμενοι οι πραγματογνώμονες στον θάνατο του Π. Γιάμαλη, υπογραμμίζουν ότι ο ίδιος «προσπάθησε αυτενεργώντας (ελλείψει σχεδίου ενεργειών εκτάκτου ανάγκης) να προστατέψει τη σωματική ακεραιότητα των υπολοίπων προτρέποντάς τους να εγκαταλείψουν τον συρμό». Την ίδια στιγμή, σχετικά με τη λύση να στηθεί ως εμπόδιο ένας συρμός για να ανακοπεί το λειαντικό μηχάνημα, επισημαίνουν ότι «δεν προέκυψε αν η ΣΤΑ.ΣΥ. εκπόνησε μελέτη εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου για το λειαντικό μηχάνημα που διέθετε μηχανή εσωτερικής καύσης και δεξαμενή 700 λίτρων, με ενδεχόμενο να προκληθεί πυρκαγιά στο δίκτυο με άγνωστα αποτελέσματα».
Σε χθεσινό ερώτημα της ΑΥΓΗΣ προς τη ΣΤΑ.ΣΥ. για τη μη απόδοση ευθυνών δύο χρόνια μετά, η εταιρεία απάντησε ότι «έχει προχωρήσει σε έκπτωση του αναδόχου και έχουν επιβληθεί σχετικές κυρώσεις. Παράλληλα, έχει υποβληθεί μήνυση-έγκληση κατά παντός υπευθύνου της αναδόχου εταιρείας για παρακώλυση και παρέμβαση συγκοινωνίας καθώς και για φθορά ξένης ιδιοκτησίας. Στις άμεσες προθέσεις της ΣΤΑ.ΣΥ. είναι και η υποβολή αγωγής κατά της αναδόχου εταιρείας για την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη η ΣΤΑ.ΣΥ.».
