Εκτεταμένη τοξική ρύπανση στον Σαρανταπόταμο και στην ευρύτερη περιοχή από διαρροή επικίνδυνων αποβλήτων του εργοστασίου της εταιρείας Denver Slops ΑΕΒΕ στο Καμάρι του Δήμου Τανάγρας, το οποίο κάηκε στην πυρκαγιά της 17ης Ιουλίου στα Δερβενοχώρια και ως φαίνεται λειτουργούσε παρανόμως, αφού από το 2019 δεν διέθετε εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, ομολογεί πλέον το ΥΠΕΝ. Εκεί που στις 24 Ιουλίου θριαμβολογούσε ότι «απέτρεψε την πρόκληση περιβαλλοντικής ζημιάς» και «εγκαίρως αντλήθηκαν 11,4 τόνοι όξινης πίσσας που είχαν διαφύγει σε υγρή μορφή σε παρακείμενο ρέμα», χωρίς καν να κατονομάζει τον Σαρανταπόταμο, σε χθεσινή ανακοίνωσή του αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι απαιτούνται μέτρα απορρύπανσης με στόχο «την άμεση ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης πριν την έναρξη των φθινοπωρινών βροχοπτώσεων, με συμπληρωματική εργολαβία που θα αναθέσει, άμεσα, ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), λόγω κατεπείγουσας ανάγκης για να αποφευχθεί, περαιτέρω, περιβαλλοντική ζημιά». Προσθέτει δε ότι ο ΟΦΥΠΕΚΑ «εξέδωσε πρόσκληση για άμεσο καθαρισμό και απορρύπανση του ρέματος. Το έργο ανέλαβε η εταιρεία διαχείρισης αποβλήτων Polyeco. Συνολικά, συλλέχθηκαν 34,4 τόνοι (υγρά απόβλητα), 35 τόνοι στερεά απόβλητα-ρυπασμένο χώμα».
Εύφλεκτο ποτάμι
Ηδη από τις 21 Ιουλίου οι επιθεωρητές περιβάλλοντος σε αυτοψία διαπίστωσαν βαριά περιβαλλοντική ζημιά, «αφού μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων αποβλήτων υδρογονανθράκων (αποβλήτων λιπαντικών ελαίων, ορυκτελαίων, πίσσας και άλλων υδρογονανθράκων) έρεαν ανεξέλεγκτα σε γειτονικό με το εργοστάσιο ρέμα και είχαν επικαθίσει στο έδαφος, στα πρανή και στον πυθμένα του ρέματος και γύρω από αυτό. Διαπιστώθηκε, επίσης, μεγάλη ποσότητα αποβλήτων υδρογονανθράκων σε ανοιχτή, μη στεγανή δεξαμενή του εργοστασίου Denver Slops ΑΕΒΕ που βρισκόταν πλησίον του ρέματος. Επιπλέον, το εν λόγω ρέμα ανάντι του εργοστασίου δεν είχε ροή ύδατος και δεν φαινόταν ρυπασμένο, ενώ κατάντι η ρύπανση του ρέματος από τη διαρροή των προαναφερόμενων αποβλήτων έφτανε σε απόσταση περίπου 1 χλμ. Η διαρροή των επικίνδυνων αυτών αποβλήτων συνιστά μεγάλο περιβαλλοντικό κίνδυνο και για τον σκοπό αυτό απαιτούνται η άμεση αντιμετώπισή του και η πρόληψη περαιτέρω περιβαλλοντικής ζημίας». Μάλιστα, προειδοποιούσαν ότι «η παραμονή των εξαιρετικά εύφλεκτων αυτών αποβλήτων στο περιβάλλον, δεδομένων των πολύ υψηλών θερμοκρασιών που επικρατούν και της πρόσφατης πυρκαγιάς, συνιστά δυνητική εστία αναζωπύρωσης που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης προκειμένου να προληφθεί εκδήλωση νέας πυρκαγιάς στην περιοχή».
ΤΟ ΥΠΕΝ λέει ότι οι επιθεωρητές απευθύνθηκαν αυθημερόν στην υπεύθυνη εταιρεία προκειμένου να λάβει τα απαραίτητα μέτρα περιορισμού της ρύπανσης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιάς, χωρίς αυτή να ανταποκριθεί. Για τον λόγο αυτό στις 24 Ιουλίου εκδόθηκε η Υπουργική Απόφαση που περιλαμβάνει «τα απαιτούμενα μέτρα για τη συλλογή, διαχείριση και διάθεση των υδρογονανθράκων, που διέρρευσαν εντός και εκτός του γηπέδου της, καθώς και στο ρέμα και στα πρανή αυτού». Γενικώς και αορίστως το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι οι υπηρεσίες του «εντατικοποιούν τις ενέργειές τους για τον εντοπισμό των υπευθύνων».
Προαναγγελθέν έγκλημα
Για τους ληγμένους περιβαλλοντικούς όρους το ΥΠΕΝ αναφέρει δειλά ότι «η μονάδα αναγέννησης μεταχειρισμένων ορυκτελαίων, παραγωγής γράσου και επεξεργασίας πετρελαιοειδών καταλοίπων “Denver Slops” διέθετε την υπ’ αρ. 168080/18.4.2011 Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων οκταετούς διάρκειας. Στο αρχείο της αρμόδιας Υπηρεσίας του ΥΠΕΝ δεν εντοπίστηκε ανανέωση ισχύος της εν λόγω ΑΕΠΟ».
Πάντως η επικινδυνότητα του εργοστασίου αναδεικνύεται και με μια απλή ανάγνωση της παραπάνω Κοινής Υπουργικής Απόφασης, με την οποία αδειοδοτήθηκε περιβαλλοντικά ως έργο Α΄ κατηγορίας με ενδεχόμενες πολύ σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Όπως επισημαίνεται σε αυτήν, «η δραστηριότητα της μονάδας της Denver Slops Α.Ε.B.E. συνίσταται στην αξιοποίηση αποβλήτων λιπαντικών ελαίων, πετρελαιοειδών καταλοίπων και συναφών υλικών (γαλακτώματα - σαπουνέλαια) για την παραγωγή λιπαντικών ελαίων διαφόρων τύπων. Οι προαναφερόμενες πρώτες ύλες σύμφωνα µε την ΚΥΑ 13588/2006 χαρακτηρίζονται ως Επικίνδυνα Απόβλητα (ΕΑ) και ταξινομούνται σύμφωνα µε την κωδικοποίηση Ε.Κ.Α.». Επίσης, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας IPPC «για την Ολοκληρωμένη Πρόληψη και συνολική εκτίμηση των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον» σύμφωνα µε την περίπτωση 5.1 του Παραρτήματος ΙΙ του άρθρου 5 της ΚΥΑ 15393/2332/02 (Εγκαταστάσεις για την εξάλειψη η την αξιοποίηση των επικίνδυνων αποβλήτων).
Μεταξύ άλλων, η ΚΥΑ έθετε και την τήρηση των εξής περιβαλλοντικών όρων, που άγνωστο αν ελέγχθηκε ποτέ η εφαρμογή τους από δημόσια Αρχή. Δηλαδή:
- «3.3.13 Για όλες τις χημικές ουσίες που διακινούνται και αποθηκεύονται στη μονάδα και αφορούν προϊόντα και β΄ ύλες, να υπάρχουν αρχειοθετημένα τα Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας των Υλικών (Material Safety Data Sheets) στην πλέον ενημερωμένη έκδοσή τους. Να τηρούνται τα μέτρα ασφαλείας που αναφέρονται σε αυτά για την ασφαλή αποθήκευσή τους και τον περιορισμό ή την εξάλειψη περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τυχόν διαρροή.
- 3.7.5 Για τον εντοπισμό, καταγραφή και παρακολούθηση ενδεχόμενης ρύπανσης του εδάφους από υδρογονάνθρακες, µία φορά το έτος να διεξάγονται σχετικές μετρήσεις / αναλύσεις σε δείγματα εδάφους που θα λαμβάνονται εντός και εκτός της μονάδος (πλησίον του ρέματος)».
