Όταν βγαίνει από το σπίτι της δεν περπατά με το βλέμμα χαμηλωμένο στα παπούτσια. Δεν αντιλαμβάνεται τη διαδρομή που μεσολαβεί μέχρι τη δουλειά της, όπως το διάστημα που μεσολαβεί από τη μία στάση του μετρό στην άλλη. Σαν ένα μονότονο πέρασμα δηλαδή μέσα από το τσιμέντο. Γιατί δεν είναι μόνο οι τοίχοι των πολυκατοικιών. Είναι και τα μπαλκονάκια ανάμεσα. Οι μπουγάδες, τα κουτιά του air condition, τα κλουβιά των πουλιών. Είναι τα κρεμαστά χάρτινα φωτιστικά, οι ανεμιστήρες οροφής, τα παντζούρια με τις σχισμές απ’ όπου διαρρέει λίγη ιδιωτικότητα και ακτινοβολία από την τηλεόραση. Με έναν τρόπο η Ζηνοβία καταφέρνει και χωράει σε ένα κάδρο τα ανάγλυφα χαρακτηριστικά της αστικής πραγματικότητας. Δίνει αξία στην παρατήρηση. Δείχνει πώς επιδρούν πάνω μας οι λεπτομέρειες και πώς μας καθρεφτίζουν.
Τα καθημερινά της οδοιπορικά δεν έχουν ως μόνο τους σκηνικό τα αμάξια που πηγαινοέρχονται. Καταλήγουν και σε στιγμές μεγάλων κινητοποιήσεων. Σε ημέρες που το αίμα των Τεμπών κυλούσε στον δρόμο, ακόμη και στη σκαμμένη Πανεπιστημίου. Η Ζηνοβία δεν κυκλοφορεί με μια κάμερα στο χέρι. Η ενασχόλησή της με τη φωτογραφία δεν είναι αυτή που φέρνει τα προς το ζην. Έχει μαζί το κινητό της. Κι αυτό είναι αρκετό για να κάνει ορατούς κόσμους που προσπερνάμε.
Είσαι η κοπέλα που μας έμαθε να βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τα πανιά ενός εργοταξίου, από τα πολλά των αναπλάσεων. Και το σημαντικό με εκείνη τη φωτογραφία είναι ότι μας έκανες να αντιληφθούμε τη σπουδαιότητα του παρόντος στο τώρα. Στο σήμερα. Γιατί, συνήθως, για να φτάσουμε να εκτιμήσουμε μια κινηματική αντίσταση, πρέπει να περάσουν πρώτα κάποια χρόνια ή και δεκαετίες. Πώς αισθάνθηκες τη στιγμή πριν από το κλικ; Τι ήταν εκείνο που σε έκανε να κοντοσταθείς και να τραβήξεις τη φωτογραφία;
Στη μνημειώδη πορεία για το έγκλημα στα Τέμπη ξεκίνησα να βαδίζω με ανείπωτη θλίψη και οργή, συντονισμένη με το πλήθος, με τα συνθήματα, με το συλλογικό συναίσθημα, συγκινημένη από τη μαζικότητα. Δεν είχα φέρει μαζί μου τη φωτογραφική, περιέργως για τα δικά μου δεδομένα, ώστε τελικά να τραβήξω δύο φωτογραφίες από το κινητό λίγο πριν από τη διάλυση της πορείας από τα δακρυγόνα, μία εκ των οποίων έγινε viral. Είδα από μακριά ανθρώπινες σκιές να διαγράφονται πάνω στο πανί και κόκκινα σημαιάκια να προεξέχουν. Ευθύς έτρεξα να προλάβω τη στιγμή που είχαν σταθεί μπροστά από το σκάμμα. Το συμπεριέλαβα συνειδητά μέσα στο κάδρο. Ήμουν τυχερή, γιατί ήταν το σωστό φως (πλάγιο) που δημιούργησε αυτή τη διπλή σκίαση, ευθυγραμμισμένο με τη χρονική στιγμή της στάσης της πορείας.
Χωρίς να θέλω να αναλωθεί η συζήτηση σε μόνο μία φωτογραφία, όταν τη βλέπεις τώρα, τι αισθήσεις σου φέρνει στην επιφάνεια; Νιώθεις σαν να ακούς πάλι εκείνη τη βουή του πλήθους;
Οσο μεγαλώνει η χρονική απόσταση από τις 8 Μαρτίου και λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα έχουν συμβεί έως τώρα σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο, τη βλέπω με πολιτικό, κριτικό βλέμμα. Ναι, επανέρχεται η βουή του πλήθους, αλλά συνάμα αναρωτιέμαι πού πήγαν ο δυναμισμός εκείνης της ημέρας, η ένταση της διεκδίκησης, η στοχευμένη οργή των διαδηλωτών. Όχι αυτών που είναι συχνά στον δρόμο, αλλά αυτών που συμπαρέσυρε. Όχι μόνο για τα Τέμπη. Η εικόνα μου φαίνεται όλο και πιο μαγική υπό αυτή την έννοια, της απομάκρυνσης. Βλέποντάς την ξανά και ξανά, μου προκαλεί νέους συνειρμούς και συμβολισμούς, που ξεφεύγουν σιγά-σιγά από το γεγονός.
Εκείνο που φάνηκε τότε και συνεχίζει να εμφανίζεται με συνέπεια στις εικόνες που δημοσιεύεις είναι η διαφορετική ματιά του ανθρώπου πίσω από την κάμερα. Ένα στοιχείο που εντοπίζω είναι η σύλληψη των αντιθέσεων της πραγματικότητας γύρω μας. Εκεί που κάποιος θα κατέβει τα σκαλοπάτια της πολυκατοικίας αδιάφορα, εσύ θα δεις το σχήμα που σχηματίζει το φως που μπαίνει από το τζάμι.
Με τα χρόνια έχει κάπως εκπαιδευτεί η ματιά μου στο να διακρίνει αντιθέσεις, τόσο εκεί που υπάρχουν και τις καταγράφω όσο και να τις δημιουργώ. Εμμονικά σχεδόν αναζητώ συγκεκριμένα μοτίβα: σκιές, αντανακλάσεις, το υδάτινο στοιχείο, αλλά και συγκεκριμένα χρώματα (π.χ., το ροζ). Νομίζω πως λειτουργώ σαν ένα δοχείο που συγκοινωνεί ο κόσμος της εξωτερικής πραγματικότητας (που δεν αντέχω) με την εσωτερική μου διάχυση, ωραιοποίηση, διαφυγή σε έναν άλλο κόσμο. Έτσι, τα πιο απλά, πεζά και καθημερινά πράγματα μπορούν να αναδειχθούν αλλιώς.
Περπατάς πολύ την πόλη; Ποιους δρόμους επιλέγεις; Από πού προτιμάς να περάσεις μπροστά;
Περπατάω συνέχεια στην πόλη γιατί μένω και δραστηριοποιούμαι στο κέντρο, οπότε όλες τις δουλειές μου τις κάνω με τα πόδια. Περπατάω κυριολεκτικά σκανάροντας τα πάντα γύρω μου. Κάποιες φορές έχω μαζί μου φωτογραφική μηχανή με φιλμ ή digital, αλλά σπάνια βγαίνω επί τούτου για να φωτογραφίσω. Αφήνομαι στις εκπλήξεις και στις προκλήσεις του τυχαίου. Γι’ αυτό και πολλές εικόνες είναι από το κινητό. Κάθε φορά επιλέγω μια διαφορετική διαδρομή λόγω της αρχιτεκτονικής, των graffitis και άλλων αυθεντικών, ετερόκλητων ανθρώπινων επεμβάσεων στο αστικό τοπίο.
Στα βήματα των ανθρώπων που βλέπεις να περπατάνε κοντά σου τι παρατηρείς;
Βλέπω τους ανθρώπους σαν πρωταγωνιστές στις ιστορίες που φτιάχνει το μυαλό μου, στα κάδρα που θέλω να δημιουργήσω. Περισσότερο σαν φιγούρες. Θα ήθελα όμως να τους πλησιάζω πιο πολύ, όπως στο παρελθόν, που με ενδιέφεραν τα πορτρέτα και είχα πιο πολύ θάρρος να τους προσεγγίσω και να μάθω τις ιστορίες τους.
Μια vintage ζωή στέκει δίπλα μας, με την παλιά πόρτα και την παλιά τηλεόραση. Εσύ την αποτυπώνεις. Το κάνεις από νοσταλγική διάθεση ή μήπως επιχειρείς να ανοίξεις έναν διάλογο του τότε με το σήμερα;
Είναι μια πρόσφατη εικόνα σε ένα καλοκαιρινό θέρετρο που δεν έχει «αγγίξει» ακόμα η ανάπτυξη, με την έννοια της βάναυσης τουριστικοποίησης και εμπορευματοποίησης των πάντων, αλλά είναι προ των πυλών. Ένα απλό, φθηνό δωμάτιο δίπλα στη θάλασσα με λιγοστές ανέσεις. Όπως τα καλοκαίρια που ήμουν παιδί (στα μακρινά πλέον ’90s). Πάνω από τη φεγγαρολουσμένη θάλασσα, με μια χαλασμένη (κλειστή) ΤV και ένα αχνό σήμα WiFi.
Ποια η σημασία να καταγράφεται η καθημερινότητα; Όταν τη ζούμε, κάποιες φορές δείχνει ανυπόφορη. Όμως όταν τη βλέπουμε μπροστά μας, μοιάζει αυτό να την κάνει έως και γλυκιά.
Η καθημερινότητα μπορεί να είναι πεζή, αλλά όταν αφιερώνεις χρόνο στην παρατήρηση, ακόμα και πράγματα γύρω σου που δεν είχες ποτέ σκεφτεί ότι έχουν αξία ή ενδιαφέρον μπορούν να επιδρούν στο πώς αντιλαμβάνεσαι και βιώνεις τον κόσμο. Συνυπάρχουν μαζί με τα άσχημά της στοιχεία και όμορφες πτυχές.
Τη σχέση σου με τη φωτογραφία πώς θα την περιέγραφες; Επίσης, όπως ανέφερες, αρκετές φωτογραφίες σου τις τραβάς με κινητό, στοιχείο που επίσης ξεχωρίζει γιατί ακόμη και μ’ ένα μέσο που δεν φτάνει τις δυνατότητες μιας επαγγελματικής μηχανής καταφέρνεις να περάσεις στον κόσμο κάτι ξεχωριστό.
Η φωτογραφία και η μουσική είναι οι δύο βασικότεροι άξονες της έκφρασης της δημιουργικότητάς μου. Η φωτογραφία προέκυψε από μια καταπιεσμένη κλίση προς τη ζωγραφική. Η ενασχόλησή μου μαζί της είναι καθημερινή. Έχω ασχοληθεί και με σκηνοθεσία μικρού μήκους ταινιών τεκμηρίωσης, αλλά δεν βιοπορίζομαι από τη φωτογραφία, καθώς εργάζομαι σε άλλο πεδίο. Τραβάω εικόνες με ό,τι είναι διαθέσιμο, πιο συχνά με το κινητό, όταν πρόκειται για φωτογραφίες δρόμου, που δεν παίζει τόσο ρόλο η ανάλυση, αλλά η αφήγηση, η ιστορία που θα δείξεις.
