Γενικώς, είναι καλό να σπάει το τσιμέντο για να έρθει στην επιφάνεια το χώμα, ειδικά όταν μιλάμε για το κέντρο της Αθήνας. Ένα μεγάλο παρτέρι για δέντρο, όπως αυτό που χρειάζεται για να φυτευτεί ένας πλάτανος, είναι κομμάτι μιας Αθήνας που έρχεται πάλι στην επιφάνεια από την εποχή που ασφαλτοστρώθηκε και πεζοδρομήθηκε.
Είναι ένα μικρό μέρος του κερδισμένου εδάφους απέναντι στην καθολική κυριαρχία του μπετόν και του οικοδομικού υλικού. Και ταυτόχρονα ένας τρόπος για να πάρει ανάσα και το δίπλα εγκλωβισμένο ακόμη τετράγωνο με τη σκιά και τη δροσιά που προσφέρει το δέντρο.
Θεωρητικώς η δεντροφύτευση 83 μεγάλων πλατάνων στην Πανεπιστημίου, στο πλαίσιο της ευρύτερης ανάπλασής της, θα μπορούσε να επιτελεί αυτόν τον σκοπό. Την ώρα, όμως, που τα κομπρεσέρ ακόμη βοούν, πριν δηλαδή προλάβει να ολοκληρωθεί το έργο, ήδη το ένα τρίτο των δέντρων βρίσκεται σε κακή κατάσταση, με αρκετά από αυτά να έχουν ξεραθεί εντελώς.
Η εικόνα γίνεται εντονότερη όταν τα δέντρα έχουν φόντο κάποιο από τα μονόχρωμα μπεζ κτήρια της λεωφόρου. Μετά από επιτόπια καταγραφή διαπιστώσαμε ότι τα 22 από τα 62 δέντρα που έχουν φυτευτεί μέχρι στιγμής είναι ήδη... μαραμένα. Τα 9 από αυτά είναι εντελώς ξεραμένα από την κορυφή έως χαμηλά στον κορμό, που πετά καινούργιους βλαστούς, ενώ τα υπόλοιπα 13 έχουν ελάχιστα φύλλα πάνω στα κλαδιά τους και γυμνές εντελώς τις κορυφές.
Πρέπει να σημειωθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις τα δέντρα τοποθετούνται σε παρτέρια τα οποία υπήρχαν ήδη. Για να γίνει, ωστόσο, το σύνολο των έργων, μαζί με τη νέα πεζοδρόμηση, κρίθηκε σκόπιμο να ξηλωθεί μεγάλο μέρος τους συνολικά.
Μαζί με τα πεζούλια που γκρεμίστηκαν ξεριζώθηκαν και φυτά δεκαετιών, όπως πικροδάφνες, με αποτέλεσμα να παρατηρείται όχι μόνο έλλειμμα ευαισθησίας στο πράσινο που υπήρχε, αλλά και επικράτηση στη θέση του ενός άγονου πλέον σκηνικού, το οποίο συμπληρώνουν τα παρατημένα υλικά αντικείμενα του εργοταξίου.
Γιατί, όμως, ξεραίνονται;
«Εδώ μπαίνει ένα θέμα από πού αγοράστηκαν τα πλατάνια, μήπως είχαν ήδη πρόβλημα. Αν ήταν ήδη άρρωστα, δηλαδή, με μύκητα (πιθανόν φυτόφθορα). Κανονικά θα έπρεπε να παρθούν δείγματα και να σταλθούν σ’ ένα κρατικό ινστιτούτο, όπως είναι το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό» λέει στην ΑΥΓΗ ο έμπειρος γεωπόνος και άνθρωπος του πεδίου Ηλίας Κάνταρος.
Μέσα από τη συμμετοχή του σε τοπικά κινήματα, όπως στη Λαϊκή Συνέλευση της Ακαδημίας Πλάτωνος, έρχεται καθημερινά σε επαφή με τη συμπεριφορά των δέντρων σε δημόσιο χώρο με αστικό περιβάλλον. Το γεγονός ότι τα πλατάνια ξεράθηκαν απότομα τον κάνει να πιστεύει ότι είναι σύμπτωμα μυκητολογικό. Κι είναι εξαιρετικά κρίσιμο να υπάρξει διάγνωση, καθώς η διαδικασία της αποκατάστασης δεν είναι απλή υπόθεση. «Η παρουσία μύκητα δημιουργεί και κακό προηγούμενο όσον αφορά τη φύτευση καινούργιων δέντρων γιατί ο μύκητας θα παραμείνει στο έδαφος».
Αρκετός κόσμος που ανέβασε στα social media φωτογραφίες με τα ξεραμένα πλατάνια επικαλούνταν κάτι που όλοι λίγο πολύ γνωρίζουν από τη βεράντα τους, πως δεν φυτεύεις δέντρα μες στο κατακαλόκαιρο. «Κανονικά δεν είναι δόκιμο να φυτεύονται δέντρα μετά τον Φλεβάρη, Μάρτιο το αργότερο. Είναι παράγοντας ότι φυτεύθηκαν λάθος εποχή, αλλά για να ξεραθούν σχεδόν όλα πρέπει να υπάρχει κάτι που σχετίζεται με την παθολογία». Οπότε κατά τον Η. Κάνταρο πρέπει να απαντηθεί επίσης και κατά πόσο τα πλατάνια πριν μπουν στη γη της Πανεπιστημίου συνοδεύονταν από πιστοποιητικό φυτοϋγειονομικού ελέγχου, όπως κανονικά ορίζεται, ή αν προχώρησε η διαδικασία όπως-όπως προκειμένου να αντιστραφεί προεκλογικά η γενική πεποίθηση της αποτυχίας του Μεγάλου Περιπάτου.
Ανοιχτή Πόλη - Η Πανεπιστημίου δεν είναι… ακριβώς κατάλληλη για πλάτανο
Ερωτήματα ως προς την καταλληλότητα του είδους των πλατανιών στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει θέσει από νωρίς με παρεμβάσεις της στις δημοτικές συνεδριάσεις η Ανοιχτή Πόλη, «δεδομένου ότι είναι δέντρο που αγαπάει το υγρό περιβάλλον (το οποίο δεν προσφέρει ακριβώς η Πανεπιστημίου), ιδιαίτερα ευπαθές στο ωίδιο και στο οποίο λόγω κατοικημένου χώρου δεν μπορούν να γίνουν ψεκασμοί, ενώ ταυτόχρονα καραδοκεί και το έλκος του πλατάνου». Από την παράταξη μας επισημάνθηκε ακόμη η πλευρά που αφορά την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής συνέχειας της πόλης: «Το πλατάνι είναι φυτό που λόγω του μεγάλου μεγέθους που αποκτά θα ήταν προτιμότερο να τοποθετείται σε μια κεντρική νησίδα και όχι στο πλάι της Πανεπιστημίου που υπάρχουν τόσα ενδιαφέροντα κτήρια και κατασκευές».
Αστοχη δείχνει, όμως, και η επιλογή των πλατάνων με βάση την ηλικία τους, καθώς είναι άνω των 10 ετών. «Αν ήθελαν να έχουν κάποια πιθανότητα επιτυχίας, θα έπρεπε να φυτέψουν μικρότερου μεγέθους δέντρα και σε εποχή με αρκετό κρύο και βροχές (δηλαδή σε εποχή με χαμηλές απαιτήσεις του φυτού σε νερό και μειωμένη εξάτμιση-διαπνοή). Όσο μεγαλύτερο είναι το δέντρο τόσο δυσκολότερο, ακριβότερο και δυσπροσάρμοστο είναι το εγχείρημα».
«Ολη η πόλη χτίζεται με δωρεές»
Για την απόκτηση των πλατάνων η αλήθεια είναι ότι δεν χρειάστηκε να ανοίξει το ταμείο του ο δήμος. Η απόκτηση των 83 δέντρων αποτελεί δωρεά αξίας 161.850 (1.950 ευρώ το πλατάνι) στην οποία προχώρησε το Κοινωφελές Ίδρυμα «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης» στο πλαίσιο του Προγράμματος «Υιοθέτησε την Πόλη σου». Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που έχει εφαρμοστεί κατά κόρον στον δημόσιο χώρο, ο οποίος είναι εγκαταλειμμένος επί χρόνια, και έτσι εξασφαλίζεται στα μάτια αρκετών πολιτών η νομιμοποίηση της εμπλοκής του ιδιώτη.
Και βέβαια, όπως επισημαίνεται από τα αριστερά έδρανα της αντιπολίτευσης, «τα μεγάλα έργα εντοπίζονται μόνο στο τουριστικό κέντρο. Ονομάζονται έργα τομής ενώ προσφέρουν τα ελάχιστα και επιπλέον είναι δωρεές. Το ζήτημα, ωστόσο, είναι ότι όχι μόνο όλη η πόλη χτίζεται με δωρεές, αλλά πρέπει ο πολίτης να αποδεχτεί και τους όρους του ιδιώτη επιχειρηματία».
Στο μεταξύ, πίσω από τα διάφορα προβλήματα που προκύπτουν όλο και συχνότερα για το πράσινο της Αθήνας υπάρχει, κατά την Ανοιχτή Πόλη, το ευρύτερο πολιτικό θέμα της διαρκούς αποδυνάμωσης και υποστελέχωσης των υπηρεσιών του δήμου, και συγκεκριμένα των υπηρεσιών πρασίνου. «Το αποτέλεσμα είναι βασικές λειτουργίες ανάπτυξης και συντήρησης του πρασίνου να ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες. Εξαιτίας αυτής της αδυναμίας, τόσο για τη συντήρηση του πρασίνου και στις 7 δημοτικές κοινότητες όσο και για τις φυτεύσεις-αντικαταστάσεις δέντρων για την τριετία 2023, 2024 και 2025 έχει επιλεγεί η ανάθεση σε εταιρείες. Πολλές φορές με ιδιαίτερα αρνητικά αποτελέσματα και προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις των κατοίκων. Ως Ανοιχτή Πόλη έχουμε τονίσει την ανάγκη ενίσχυσης και στελέχωσης των υπηρεσιών πρασίνου και μιας ευρύτερης στρατηγικής για το αστικό πράσινο ως τη μόνη λύση».
Ακόμη, όμως, κι αν συνεχίσει να εφαρμόζεται το παρόν μοντέλο, η Ανοιχτή Πόλη τονίζει ότι είναι απαραίτητο να γίνεται έλεγχος στους εργολάβους από τον δήμο ότι εκτελούν την εργασία τους σωστά, αλλά και να υπάρχει πρόβλεψη ώστε να αποδίδονται οι ευθύνες σε τυχόν αστοχίες.
