Τους λόγους που αναδεικνύονται συνεχώς νέες υγειονομικές προκλήσεις εξηγεί στην ΑΥΓΗ της Κυριακής η καθηγήτρια Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Αθηνά Λινού. Το στοίχημα των επόμενων ετών θα είναι η αντιμετώπιση των μεταδοτικών νοσημάτων, ωστόσο τα συστήματα Υγείας είναι ανέτοιμα για τη συγκεκριμένη μάχη, όπως τονίζει. Σημαντικό ρόλο θα παίξουν οι μηχανισμοί ιχνηλάτησης, με τη χώρα μας να μην περνάει τη βάση κατά την περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού. Παράλληλα, η καθηγήτρια Επιδημιολογίας εφιστά την προσοχή για την Covid-19, καθώς ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος να δημιουργηθεί νέα έξαρση. Ειδικότερα για την κατάργηση της υποχρεωτικής χρήσης μάσκας σε εσωτερικούς χώρους, εκφράζει την απορία της για τους λόγους που οδήγησαν στον διαχωρισμό των Μέσω Μαζικής Μεταφοράς, εφόσον ο κορωνοϊός μεταδίδεται μέσω του αέρα.
Πού οφείλονται οι νέες υγειονομικές προκλήσεις που εμφανίζονται το τελευταίο διάστημα (π.χ. ευλογιά των πιθήκων);
Έχουμε περισσότερα μεταδοτικά νοσήματα από αυτά που είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε. Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει πάρα πολύ τις ανθρωποζωονόσους, δηλαδή τις αρρώστιες που μεταδίδονται από ζώα σε ανθρώπους και καμιά φορά αντίστροφα. Επίσης, σημαντικός παράγοντας είναι η σχέση του ανθρώπου με τα άγρια ζώα. Εκμεταλλευόμαστε την άγρια φύση και αυτό οπωσδήποτε εκθέτει εμάς και τη ζωική ζωή σε περισσότερους κινδύνους. Υπάρχει μια μελέτη στο Lancet από περίπου 40 επιστήμονες, που λέει ότι η διείσδυση του ανθρώπου και η συμπεριφορά του προς τη ζωική ζωή έχει συνέπειες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου και την ευρύτερη υγεία του πλανήτη. Ταυτόχρονα, η ευρεία παγκοσμιοποίηση φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά.
Τέλος, σε παγκόσμιο επίπεδο, είχαμε θεωρήσει ότι οι κύριοι κίνδυνοι για τον άνθρωπο που είχαν σχέση με μεταδοτικά νοσήματα είχαν καταπολεμηθεί, άποψη που είναι λάθος, με αποτέλεσμα να δώσουμε έμφαση στην προληπτική ιατρική σε χρόνια νοσήματα. Βέβαια, ακόμα η μεγαλύτερη νοσηρότητα και θνησιμότητα στον άνθρωπο προέρχεται από χρόνια μη μεταδοτικά νοσήματα «συμπεριφοράς». Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι υπάρχουν μεταδοτικά νοσήματα, τα οποία είναι παρόντα και μπορούν ανά πάσα στιγμή να δημιουργήσουν κινδύνους με τη μορφή των επιδημιών, πανδημιών και αναζωπύρωσης παλιών γνωστών νόσων.
Είναι απειλητικά αυτά τα νοσήματα;
Το καθένα είναι διαφορετικό. Η οξεία ηπατίτιδα δεν ξέρουμε καν τι νόσημα είναι. Αν είναι μεταδοτικό, αν οφείλεται σε έκθεση σε κάποιον χημικό παράγοντα ή αν είναι βιολογικό. Μόνο όταν θα καταλάβουμε τι είναι αυτό που την προκαλεί, θα ξέρουμε και αν είναι παρόμοια τα προβλήματα. Για την ευλογιά των πιθήκων ξέρουμε ότι είναι μεταδοτικό νόσημα και η πλειονότητα των υγειονομικών στον δυτικό κόσμο δεν έχει διαγνώσει ή θεραπεύσει ασθενή με τον συγκεκριμένο ιό. Επομένως, εκεί πρέπει να επικεντρωθούμε και να αναπτύξουμε ισχυρά συστήματα για ιχνηλάτηση.
Μέχρι τώρα δεν χρειαζόταν να γίνει ιχνηλάτηση για περίπτωση εγκεφαλικού, αλλά γινόταν έρευνα για την κοινωνικοοικονομική ή πολιτιστική ομάδα που προέρχεται. Ήταν άλλη η κατεύθυνση συνολικά. Τώρα, λόγω της κλιματικής αλλαγής, της παγκοσμιοποίησης και της διείσδυσης στην άγρια φύση, αλλάζει.
Πάντως, ο ECDC δεν μείωσε το επίπεδο εγρήγορσης για τον ιό της ευλογιάς, το αύξησε. Το ίδιο και ο ΠΟΥ. Σίγουρα χωρίς πανικό, αλλά με εγρήγορση. Δηλαδή, δεν λένε ότι δεν τρέχει τίποτα και τονίζουν το θέμα της ιχνηλάτησης. Ένα κομμάτι που είμαστε πολύ πίσω στην Ελλάδα, όπως αποδείχτηκε και στην πανδημία του κορωνοϊού.
Τα συστήματα Υγείας είναι έτοιμα να αντεπεξέλθουν σε αυτές τις προκλήσεις;
Δεν είναι έτοιμα, γιατί ακόμα και η επικέντρωση των γνώσεων της ιατρικής είναι στα μη μεταδοτικά νοσήματα. Έχουμε επικεντρωθεί στον καρκίνο και στα καρδιαγγειακά και έχουμε αγνοήσει τα μεταδοτικά. Με αυτή την έννοια, δεν έχουμε εκπαιδεύσει τους λειτουργούς Υγείας για να προστατεύουν τους ίδιους και τον πληθυσμό από τα μεταδοτικά νοσήματα, αλλά και να τα αναγνωρίζουν.
Η πανδημία έχει πέσει σε τρίτη και τέταρτη μοίρα. Αυτό δεν κρύβει κινδύνους;
Έχει ακριβώς τους ίδιους κινδύνους που είχε το γεγονός πως για 20 και πάνω χρόνια θεωρούσαμε ότι είχαμε καταπολεμήσει και είχαμε απαλλαγεί από τα μεταδοτικά νοσήματα. Δεν δίνουμε τη σημασία που θα οφείλαμε να δώσουμε, τουλάχιστον σε επίπεδο επικοινωνιακό, και αυτό μπορεί να δημιουργήσει έξαρση.
Βλέπουμε, την ίδια ώρα, την κυβέρνηση να προχωράει στην κατάργηση όλων των περιορισμών. Αυτή την εβδομάδα καταργήθηκε και η μάσκα στους εσωτερικούς χώρους.
Δεν συμφωνώ με αυτή την απόφαση, ούτε με την επιλεκτική χρήση της μάσκας στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Εκτός αν έχουν στοιχεία -τα οποία δεν έχουν δημοσιοποιηθεί- ότι ήταν πηγή διασποράς τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, αλλά όχι οι υπεραστικές, οι ακτοπλοϊκές και οι αεροπορικές συγκοινωνίες. Δεν έχουμε τέτοια δεδομένα που να λένε ότι αν πας με το αεροπλάνο και με το ΚΤΕΛ δεν κινδυνεύεις και αν πας με την αστική συγκοινωνία κινδυνεύεις. Δεν ξέρω πού στηρίζεται αυτή η απόφαση.
Με το μήνυμα γενικής χαλάρωσης, παρατηρείται μη χρήση μάσκας στους ελάχιστους χώρους που είναι υποχρεωτική.
Ναι, γιατί δεν έχει λογική το μέτρο. Ο κόσμος σκέφτεται «το λεωφορείο που θα με πάει σε άλλη πόλη είναι λιγότερο επικίνδυνο από το λεωφορείο που θα με πάει από την Ομόνοια στην Ηλιούπολη;». Το στοιχείο των σταθερών θέσεων, που ήταν το κριτήριο για τον διαχωρισμό των ΜΜΜ, θα είχε σημασία αν είχαμε διασπορά ευλογιάς, καθώς δεν έχεις κίνδυνο αν καθίσεις ταυτόχρονα δίπλα σε κάποιον που να νοσεί. Ωστόσο, ο κορωνοϊός είναι διαφορετικός και κυκλοφορεί στον αέρα.
Δηλαδή είναι επιστημονικά λάθος η απόφαση;
Νομίζω ότι δεν μας έχουν δώσει επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να στηρίζουν αυτή την επιλογή. Μπορεί να υπάρχουν δεδομένα, αλλά δεν τα έχουν δημοσιοποιήσει.
