Το τραμ της Αθήνας είναι μια πονεμένη ιστορία, αλλά και ενδεικτική για το πώς διαμορφώθηκε η δημόσια συγκοινωνία στην πρωτεύουσα.
Ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα, με τα βαγόνια να σύρονται στις ράγες από άλογα. Αργότερα τα ιπποκίνητα τραμ καταργήθηκαν και αντικαταστάθηκαν από ατμοκίνητα και στη συνέχεια από ηλεκτροκίνητα, καθώς εξασφάλιζαν την ηλεκτροδότησή τους από εναέριο ρευματοφόρο καλώδιο.
Το τραμ της Αθήνας έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ζωή της πρωτεύουσας. Χαρακτηριστική είναι η εικόνα των κατάμεστων από κόσμο βαγονιών, με τους πιτσιρίκους σκαρφαλωμένους στον πίσω προφυλακτήρα του οχήματος.
Τα οχήματα του αθηναϊκού τραμ ήταν δύο ειδών, το πράσινο και το κίτρινο, και συνέδεαν το κέντρο της Αθήνας με τις συνοικίες της. Οι γραμμές Ομόνοια-Ρουφ και Ιπποκράτους-Ομόνοια ήταν οι πιο δημοφιλείς για τους Αθηναίους. Μια άλλη γραμμή κάλυπτε τη διαδρομή Πειραιάς-Πέραμα.
Οι γραμμές του τραμ δεν «γέμιζαν το μάτι» των λόμπι του αυτοκινήτου. Έτσι, με πρόσχημα τη δυσκινησία του τραμ στους δρόμους της Αθήνας, τα μπλοκαρίσματα σε διάφορα σημεία της πόλης ή τον θόρυβο, η τότε κυβέρνηση της ΕΡΕ με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή υπονόμευσε το τραμ της Αθήνας. Ο Καραμανλής εκμεταλλεύτηκε την οικονομική διαμάχη του ελληνικού κράτους με τη βρετανική εταιρεία. Η «Πάουερ», που ηλεκτροδοτούσε το τραμ και δεν ήταν συμπαθής στον λαό, συγκρούστηκε μαζί της και κατάργησε εν μια νυκτί (16 Νοεμβρίου 1953) τις βασικές γραμμές ξηλώνοντας τις ράγες στα Χαυτεία. Αυτό βοήθησε στη δημιουργία του καραμανλικού αποφασιστικού ηγετικού προφίλ, αλλά όχι δυστυχώς και το συγκοινωνιακό δίκτυο της Αθήνας. Η κατάργηση αυτή, αποτέλεσμα του αυταρχικού στιλ λειτουργίας της τότε κυβέρνησης της Δεξιάς, στέρησε την πόλη από ένα αποτελεσματικό μέσο σταθερής τροχιάς.
Πολύ αργότερα η αναγκαιότητα του τραμ τέθηκε και πάλι επί τάπητος. Η πρόταση του Αντώνη Τρίτση για το νέο τραμ της Αθήνας κατατέθηκε όταν αυτός ήταν δήμαρχος Αθηναίων (1990-1992). Εγκαταλείφθηκε όμως πολύ σύντομα από την Πολιτεία και το σχέδιο προσαρμόστηκε στον ολυμπιακό φάκελο του 2004, που περιλάμβανε μόνο τις γραμμές των νοτίων προαστίων, οι οποίες λειτουργούν και σήμερα.
