Μετράμε τουλάχιστον έξι χρόνια περικοπών και λιτών προϋπολογισμών στον τομέα της Υγείας. Φυσικό επόμενο ήταν η εξωνοσοκομειακή περίθαλψη να εκχωρηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό στον ιδιωτικό τομέα, με τις υπηρεσίες Υγείας να ιδιωτικοποιούνται παθητικά. Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, οι μηχανισμοί ελέγχου αποδυναμώθηκαν σημαντικά και άρχισαν να παρατηρούνται σοβαρές ανισότητες στη φροντίδα Υγείας.
Με τα ποσοστά ανεργίας να αυξάνονται, το κόστος της Υγείας για τους πολίτες που βρέθηκαν στη δεινή θέση να εξωθηθούν σε ιδιωτικές υπηρεσίες, πληρώνοντας από την τσέπη τους, είχε ως αποτέλεσμα η κάλυψη βασικών υγειονομικών αναγκών να φαντάζει πολυτέλεια. Σύμφωνα με έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD) το 2013, ένας στους δέκα Έλληνες που αντιμετώπισε πρόβλημα Υγείας δεν έλαβε θεραπεία, κυρίως λόγω κόστους.
Σε μια εκτεταμένη χαρτογράφηση της κατάστασης της Υγείας στη χώρα, όπως έχει διαμορφωθεί στα χρόνια της κρίσης, η «διαΝΕΟσις» σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής και με τον συντονισμό του καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Γιάννη Τούντα, διαίστωσαν ότι η Υγεία των πολιτών, κυρίως η ψυχική, έχει επιδεινωθεί, οι δαπάνες στον τομέα της Υγείας έχουν υποστεί δραματική μείωση, ενώ το σύστημα Υγείας έχει δεχθεί έντονη πίεση.
Το 2014, ένα 4,7% του πληθυσμού δήλωσε κατάθλιψη - ποσοστό αυξημένο κατά 80,8% σε σχέση με αυτό του 2009. Από το 2010 ο αριθμός των θανάτων που αποδίδονται σε αυτοκτονίες αυξήθηκε, παραμένοντας ωστόσο σε πολύ χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με τις άλλες χώρες της Ε.Ε.
Πριόνι 60% στη Δημόσια Υγεία
Ο προϋπολογισμός για την Υγεία την περίοδο 2010-2014 μειώθηκε κατά 60% περίπου, ενώ ραγδαία ήταν και η μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης από το 2009 και μετά. Όσον αφορά την ιδιωτική δαπάνη για την Υγεία, το 2014 έφτασε στο 7,2% των συνολικών δαπανών των νοικοκυριών, από 6,5% το 2009.
Μετά τις διαδοχικές περικοπές των τελευταίων χρόνων, η Ελλάδα βρίσκεται στις κατώτερες θέσεις μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. σε ό,τι αφορά τη δημόσια δαπάνη για την Υγεία. Η μείωση της δημόσιας δαπάνης υποκαταστάθηκε μερικώς από την ιδιωτική δαπάνη, που, σύμφωνα με τα φετινά στοιχεία τα οποία παρέθεσε ο ΣΕΒ, αυξήθηκε από 2,9% σε 3,2% ως ποσοστό του ΑΕΠ την περίοδο 2010-2014.
Αύξηση των ιδιωτικών δαπανών
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, σε απόλυτους αριθμούς, οι ιδιωτικές πληρωμές το 2010 ήταν στα 6 δισ. ευρώ, το 2011 έπεσαν στα 5,8 δισ. ευρώ, το 2012 σε 5,1 δισ. ευρώ και το 2014 αυξήθηκαν στα 5,2 δισ. ευρώ. Τις ίδιες περιόδους, ποσοστιαία, οι ιδιωτικές πληρωμές στην Υγεία αφορούσαν το 27,3% των δαπανών, το 29,7%, το 29,9%, το 32,5% και το 35,4% αντίστοιχα για κάθε χρονιά από το 2010 – 2014.
Επίσης, οι συνολικές δαπάνες Υγείας στη χώρα μας ανά κάτοικο διαμορφώθηκαν το 2013 σε 2.366 δολάρια, έναντι 3.453 δολαρίων που είναι ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ. Από αυτά, το 31% προέρχονται κατευθείαν από τις τσέπες των πολιτών. Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι στη χώρα μας τα ποσά που πλήρωσαν τα νοικοκυριά για επισκέψεις σε γιατρό, εξετάσεις, φάρμακα κ.ά. απορροφούν το 4,1% των αγορών τους για υλικά και υπηρεσίες.
Όταν η Υγεία κοστίζει, δεν είναι για όλους
Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης υπερδιπλασιάστηκε το ποσοστό των πολιτών που δήλωσαν ότι, αν και αντιμετώπισαν πρόβλημα Υγείας, δεν έλαβαν θεραπεία. Το 2013, το 10% των Ελλήνων δήλωσε αδυναμία να ανταποκριθεί στις ιατρικές του ανάγκες, με το ποσοστό να φτάνει στο 15% μεταξύ των ατόμων με χαμηλό εισόδημα. Κατά μέσο όρο, στις χώρες της Ευρώπης το σχετικό ποσοστό είναι μόλις 3%.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση της στοματικής υγιεινής, με έρευνες να καταγράφουν ότι οι δαπάνες για την οδοντιατρική φροντίδα την περίοδο 2009-2012 μειώθηκαν κατά 52% (από 1,97 δισ. ευρώ σε 985 εκατ. ευρώ). Οι δαπάνες αυτές είναι σχεδόν αποκλειστικά ιδιωτικές (99% το 2012). Οι γεννήσεις δε έπεσαν κάτω από τις 100.000 ετησίως το 2013 για πρώτη φορά στη σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδος. Ποτέ δεν γεννούνταν τόσο λίγα παιδιά από το 1932 που υπάρχουν στοιχεία. Το 2014 ο αριθμός των γεννήσεων έπεσε ακόμη περισσότερο.
Αυξάνεται ο τζίρος της ιδιωτικής ασφάλισης
Παρά τη συρρίκνωση του οικογενειακού εισοδήματος, πλήθος πολιτών καταφεύγουν στην ιδιωτική ασφάλιση και υπογράφουν συμβόλαια ζωής, αποταμίευσης ή Υγείας, καθώς κλονίζεται η εμπιστοσύνη τους στο δημόσιο σύστημα και βαθαίνει το αίσθημα ανασφάλειας. Οι ασφαλιστικές εταιρείες ευνοήθηκαν σε αξιοσημείωτο βαθμό από τη συστηματική υποβάθμιση της Δημόσιας Υγείας από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι αμέσως μετά την ψήφιση του παράλληλου προγράμματος της κυβέρνησης, που θέσπισε ισότιμη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και άνοιξε τις πόρτες του ΕΣΥ στους ανασφάλιστους, ουκ ολίγες εταιρείες επιδόθηκαν σε καμπάνιες καλλιέργειας κλίματος ανασφάλειας.
Διαγκωνισμός για την πίτα της Υγείας
Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2015 τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ανήλθαν σε 1,7 εκατ., ενώ το πλήθος των ασφαλισμένων μέσω αυτών των προγραμμάτων είναι σχεδόν διπλάσιο, ενώ συνυπολογίζοντας τα συμβόλαια που περιλαμβάνουν περισσότερους του ενός ασφαλισμένου (οικογενειακά), το συνολικό πλήθος των ασφαλισμένων να φτάνει τα 2,2 εκατ.
Τα ομαδικά προγράμματα δε, δηλαδή εκείνα που υπογράφουν επιχειρήσεις για τους εργαζόμενούς τους (νοσοκομειακά και συνταξιοδοτικά) ανήλθαν στα τέλη του πρώτου τριμήνου του 2016 σε 7.263, καλύπτοντας 2,7 εκατ. εργαζόμενους.
Ο τζίρος της ιδιωτικής ασφάλισης για τον κλάδο ζωής έφτασε τα 1,8 δισ. ευρώ, μια πίτα που πολιορκείται από περίπου δέκα ομίλους, εκ των οποίων θριαμβεύουν μόλις πέντε, συγκεντρώνοντας το 77%.
