Κατατέθηκε χθες στη Βουλή ο νέος νόμος για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (ΚΑΛΟ) που σχεδιάστηκε από την αν. υπουργό Εργασίας Ράνια Αντωνοπούλου. Το νέο νομοσχέδιο επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τα εγχειρήματα από τα κάτω και να εδραιώσει μια άλλη λογική στην οικονομία. Παράλληλα στοχεύει στη μείωση της ανεργίας δίνοντας τη δυνατότητα σε εργαζόμενους από επιχειρήσεις που έχουν κλείσει η πτωχεύσει να δημιουργήσουν δικό τους συνεταιρισμό και να λειτουργήσουν την επιχείρηση. Ένα παράδειγμα όπου θα μπορούσε να βρει εφαρμογή ο νόμος είναι το αυτοδιαχειριζόμενο εργοστάσιο της ΒΙΟ.ΜΕ.
Τα εγχειρήματα ΚΑΛΟ είτε με τη μορφή των παραγωγικών μονάδων είτε με τη μορφή των δομών αλληλεγγύης διαφέρουν σημαντικά από το κυρίαρχο πρότυπο. Το κυρίαρχο πρότυπο χαρακτηρίζεται από ιεραρχημένες και αυταρχικές δραστηριότητες με σκοπό την κερδοφορία των ιδιωτικών κεφαλαίων. Αυτό είναι που λέμε καπιταλισμός. Αντίθετα τα εγχειρήματα ΚΑΛΟ χαρακτηρίζονται από δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ισότιμες μορφές οργάνωσης της εργασίας και της διοίκησης, με ίσους μισθούς και κέρδη που προβλέπουν κοινωνική προσφορά. Αυτό σε άλλες χώρες λειτουργεί ήδη ως παράγοντας αντιστάθμισης μέσα στις καπιταλιστικές οικονομίες.
Οι βασικές προϋποθέσεις για να αναγνωριστούν ως εγχειρήματα ΚΑΛΟ τα παραγωγικά εγχειρήματα αντανακλούν τη λογική του νομοσχεδίου. Οι νέες ρυθμίσεις όχι απλά αποτελούν δικλίδα ασφαλείας, αλλά αναβαθμίζουν την ποιότητα εργασίας. Πιο συγκεκριμένα στα εγχειρήματα πρέπει να υπάρχει η αρχή για “ίση αμοιβή για ισόχρονη εργασία” και να μην αποδίδεται προτεραιότητα στη μεγιστοποίηση και την ατομική ιδιοποίηση του κέρδους.
Αντίθετα σημαντικό μέρος του κέρδους πρέπει να επανεπενδύεται για δραστηριότητες που προάγουν τη συλλογική και κοινωνική ωφέλεια. Ο ανώτατος καθαρός μισθός δεν μπορεί να υπερβαίνει περισσότερο από τρεις φορές τον κατώτατο, εκτός αν αποφασίσουν διαφορετικά τα δύο τρίτα των μελών της Γενικής Συνέλευσης του φορέα. Οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σύμφωνα με την αρχή "ένα μέλος, μία ψήφος".
Τι φέρνει το νέο θεσμικό πλαίσιο
Σχηματίζεται Ειδική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας, η οποία θα αναλάβει την εκτέλεση και εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής. Θα παρακολουθεί την εφαρμογή των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, των προγραμμάτων στήριξης της Κοινωνικής Οικονομίας, την εφαρμογή των κοινωνικών κριτηρίων στις δημόσιες συμβάσεις, την επίτευξη των κοινωνικών σκοπών των εγχειρημάτων στις τοπικές κοινωνίες κ.ά. Η ετήσια δαπάνη φτάνει τα 662.000 ευρώ. Από αυτά, τα 474.000 ευρώ είναι για οργανικές θέσεις και κάλυψη λειτουργικών εξόδων.
Γίνεται αποσύνδεση της ΚΑΛΟ από ένα νομικό πρόσωπο. Με τον νέο νόμο διευρύνονται τα νομικά πρόσωπα και δίνεται βάρος στο τι δραστηριότητα αναπτύσσει το κάθε νομικό πρόσωπο και πώς λειτουργεί. Παράλληλα πρέπει να πληρούνται οι προϋποθέσεις που αναφέραμε πριν.
Νέο νομικό πρόσωπο που εισάγεται είναι ο συνεταιρισμός εργαζομένων. Στόχος είναι η νέα ρύθμιση να χρησιμοποιηθεί από εργαζομένους επιχειρήσεων που έχουν κλείσει ή έχουν πτωχεύσει και εκδηλώνουν ενδιαφέρον να λειτουργήσουν την επιχείρηση. Από νέο εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό που δεν μπορεί να ενταχθεί στην αγορά εργασίας. Μηχανικοί και οικονομολόγοι για παράδειγμα μπορούν να οργανωθούν σε συλλογικές μορφές και να συνεταιριστούν.
Γίνεται υποχρεωτική η καταγραφή των φορέων ΚΑΛΟ στο ΓΕΜΗ (Γενικό Εμπορικό Μητρώο) και έτσι επιτυγχάνεται η μείωση της γραφειοκρατίας και της αδιαφάνειας. Ενισχύεται αντίθετα η διοικητική αρωγή στην υποστήριξη της λειτουργίας και τον έλεγχο των φορέων.
Ιδρύεται Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας
Στόχος είναι η οικονομική ενίσχυση επιχειρήσεων που δεν έχουν πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα, η ανάπτυξη καινοτόμων χρηματοδοτικών εργαλείων, η συγκέντρωση όλων των υποστηρικτικών μέτρων σε έναν δημόσιο φορέα και η παρακολούθηση των αναγκών που έχουν οι φορείς και της αποτελεσματικότητας από την ενίσχυση που δίνει το κράτος.
Στην κατεύθυνση αυτή το ταμείο θα χορηγεί δάνεια και μικρο-δάνεια μειωμένου ρίσκου και θα προσφέρει εγγυήσεις και αντεγγυήσεις για την κάλυψη υποχρεώσεων έναντι πιστωτικών ιδρυμάτων ή εταιρειών συμμετοχών ή για τη λήψη εγγυητικών επιστολών.
Επιπλέον με το νέο θεσμικό πλαίσιο εξασφαλίζονται πόροι που ισούνται με 156.900.000 ευρώ από τα Επιχειρησιακά Προγράμματα “Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση (ΕΠ ΑΝΑΔ - ΕΔΒΜ)”, “ΕΠ Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία (ΕΠ ΑνΕΚ) και τα επιχειρησιακά προγράμματα των 13 Περιφερειών της χώρας.
Πάνω από 1.200 ΚΟΙΝΣΕΠ
Ο νόμος φαίνεται πως έρχεται την κατάλληλη στιγμή. Με συνέντευξή της στην “Α” στις 24 Ιουλίου η Ράνια Αντωνοπούλου είχε αναφέρει πως είχαν εγγραφεί πάνω από 1.200 ΚΟΙΝΣΕΠ. “Αυτό μας δείχνει ότι ο κόσμος σήμερα, μέσα στην περίοδο της κρίσης, προσπαθεί να εντοπίσει διαφορετικούς, εναλλακτικούς τρόπους για να ενεργοποιηθεί οικονομικά”. Επιβεβαιώνεται επίσης ότι επιτυγχάνεται ο σημαντικός για το υπουργείο στόχος να αποσυνδεθεί η έννοια της ΚΑΛΟ από τον προνοιακό πυρήνα άσκησης κρατικής πολιτικής και να επεκταθεί σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας.
