Πιο κοντά στη δύσκολη καθημερινότητα των νοικοκυριών επιδιώκει να έρθει το υπουργείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης με τη σύσταση μηχανισμού παρακολούθησης του συνόλου της κοινωνικής πολιτικής της κυβέρνησης. Χθες, η αρμόδια αν. υπουργός Θεανώ Φωτίου έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση μέχρι τις 6 Οκτωβρίου νομοσχέδιο για τη σύσταση Εθνικού Μηχανισμού που θα συμβάλλει ώστε οι παρεμβάσεις των δημόσιων και κοινωνικών υπηρεσιών να στοχεύσουν καλύτερα στις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, δίνοντας λύσεις στα πραγματικά προβλήματά τους. Παράλληλα, επιδιώκεται να εξαλειφθούν φαινόμενα αδιαφάνειας, όπως αυτά που αποκαλύφθηκαν πρόσφατα από τη Θ. Φωτίου για διευθυντικά στελέχη που έστελναν σε δήμους διαστρεβλωμένες εγκυκλίους, με αποτέλεσμα τις περικοπές σε επιδόματα δικαιούχων.
Ο Εθνικός Μηχανισμός Συντονισμού, Παρακολούθησης και Αξιολόγησης των Πολιτικών Κοινωνικής Ένταξης και Κοινωνικής Συνοχής, όπως είναι η πλήρης η ονομασία, θα συντονίζει, θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί τις πολιτικές κοινωνικής ένταξης και κοινωνικής συνοχής, όπως και άλλα μέτρα που αφορούν την κοινωνική αλληλεγγύη. Σε αυτή την προσπάθεια, ως βασικά εργαλεία πρόκειται να αξιοποιηθούν το Ενιαίο Γεωπληροφοριακό Σύστημα (ΕΓΠΣ) που διαθέτει τρία μητρώα (ωφελούμενων, ιδρυμάτων και προγραμμάτων) και το πληροφοριακό σύστημα “e-pronoia για τον πολίτη”. Στην ανάδειξη των τοπικών κοινωνικών αναγκών θα συμβάλλουν ως επιτόπιοι αισθητήρες τού μηχανισμού τα Κέντρα Κοινότητας και τα Περιφερειακά Παρατηρητήρια.
Το ΕΓΠΣ θα ενημερώνεται καθημερινά και θα διατρέχει όλα τα επίπεδα της Δημόσιας Διοίκησης. Για το e-pronoia συστήνεται Επιτελική Ομάδα Παραγωγικής Λειτουργίας και σκοπός της είναι η παρακολούθηση της νόμιμης, πρόσφορης και θεμιτής διαχείρισης και εν γένει λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος.
Το ν/σ μέσα από τις αρμοδιότητες
Ο κεντρικός πυρήνας του Εθνικού Μηχανισμού θα αποτελείται από δύο Διευθύνσεις. Τη Διεύθυνση Κοινωνικής Ένταξης και Κοινωνικής Συνοχής και τη Διεύθυνση Καταπολέμησης της Φτώχειας.
Η Διεύθυνση για την Κοινωνική Ένταξη και Συνοχή έχει ως βασικά της καθήκοντα τον συντονισμό και την αξιολόγηση των πολιτικών για την κοινωνική προστασία. Συγκροτείται από το Τμήμα Σχεδιασμού και Αξιολόγησης, το Τμήμα Παρακολούθησης και το Τμήμα Τεκμηρίωσης και Πληροφοριακών Συστημάτων.
Ορισμένες από τις αρμοδιότητες των τμημάτων που δείχνουν τη λογική του νομοσχεδίου αφορούν τη δικτύωση φορέων που σχετίζονται άμεσα µε την εφαρμογή των πολιτικών κοινωνικής ένταξης, τη διοργάνωση ημερίδων ανταλλαγής καλών πρακτικών και εκστρατειών ευαισθητοποίησης µεγάλης εμβέλειας, τον προσδιορισμό και σχεδιασμό του εύρους των στοιχείων και πληροφοριών που κρίνονται απαραίτητα για την παρακολούθηση των διαστάσεων του κοινωνικού αποκλεισµού, τη διατύπωση προτάσεων για λήψη μέτρων για τη βελτίωση της αποτελεσµατικότητας και αποδοτικότητας των υλοποιούμενων παρεμβάσεων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, τη διαμόρφωση των κατάλληλων δεικτών αποτελεσματικότητας.
Οι αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Φτώχειας εστιάζουν κυρίως στο Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (ΚΕΑ), που έχει ξεκινήσει να εφαρμόζεται πιλοτικά σε 30 δήμους της χώρας και από του χρόνου θα εφαρμόζεται σε όλη τη χώρα.
Οι επιχειρησιακοί της στόχοι αφορούν:
α. Την προώθηση των κοινωνικών προτεραιοτήτων σε τρεις πυλώνες πολιτικής για τη φτώχεια και την ακραία φτώχεια, το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης και τη διασύνδεσή του με υπηρεσίες, καθώς και την προώθηση των ωφελούμενων στην αγορά εργασίας.
β. Τον σχεδιασμό, την ενημέρωση, την παρακολούθηση, τον συντονισμό και τον έλεγχο εφαρμογής των προγραμμάτων που προσφέρουν κοινωνική προστασία για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού και για άτομα ή ομάδες ατόμων που περιέρχονται σε κατάσταση φτώχειας και ακραίας φτώχειας.
γ. Τη δημοσιότητα και ενημέρωση των πολιτών στον χώρο της κοινωνικής προστασίας.
δ. Τη λήψη μέτρων κοινωνικής πρόνοιας και την παρακολούθηση εφαρμογής τους με στόχο την ορθολογική αξιοποίηση των κοινωνικών πόρων.
Τη Διεύθυνση Καταπολέμησης της Φτώχειας συγκροτούν το Τμήμα Σχεδιασμού και Θεσμικής Υποστήριξης, το Τμήμα Διοικητικής και Τεχνικής Υποστήριξης και το Τμήμα Παρακολούθησης και Διασύνδεσης. Ορισμένες αρμοδιότητες που δείχνουν τον ρόλο της αφορούν τον σχεδιασμό των όρων και των προϋποθέσεων της πλήρους εθνικής εφαρμογής του ΚΕΑ, την αξιολόγηση του ΚΕΑ και την ενσωμάτωση των ευρημάτων στον επανασχεδιασμό του, την ανάπτυξη στρατηγικής δημοσιότητας και ενημέρωσης του πληθυσμού, την υποστήριξη της διαδικασίας εκπαίδευσης και επιμόρφωσης φορέων και υπηρεσιών στο πλαίσιο του ΚΕΑ.
“Δίχτυ ασφαλείας και όχι... του ψαρά”
Πολλές φορές η Θ. Φωτίου έχει υπογραμμίσει τη σημασία να μην εξελίσσονται οι κοινωνικές παρεμβάσεις από δίχτυ ασφαλείας... σε δίχτυ του ψαρά. «Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι πώς θα δημιουργήσουμε μια μεγάλη ομάδα, τεράστιων διαστάσεων, συμπολιτών μας που θα την κρατάμε σε αυτό το επίπεδο της φτώχειας με ελάχιστα επιδόματα. Διότι αυτή είναι η νεοφιλελεύθερη αντίληψη, δηλαδή αυτή που λέει ότι 'είσαι φτωχός γιατί εσύ φταις, δεν βρήκες τις κατάλληλες ευκαιρίες κ.τ.λ. να βρεις εργασία. Είσαι λοιπόν φτωχός, θα σου δώσω ένα ξεροκόμματο και θα κοιτάζω να σε κρατάω πάντα εκεί'. Αυτό, αν θέλετε, είναι και ο κίνδυνος του κοινωνικού εισοδήματος αλληλεγγύης. Αυτός είναι ο μεγάλος κίνδυνος, από δίχτυ ασφάλειας να γίνει δίχτυ του ψαρά, να σε εγκλωβίσει εκεί μέσα. Και γι’ αυτό δουλεύουμε. Έχουμε καταλάβει ότι χρειάζεται ένα μείγμα πολιτικών, υπηρεσιών ταυτόχρονα, και σε είδος παροχών, όχι σε χρήμα ντε και καλά» έχει δηλώσει η αν. υπουργός στο παρελθόν.
Αυτή η λογική διέπει και το τωρινό νομοσχέδιο. Στις αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Φτώχειας περιλαμβάνονται διατάξεις όπως η συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΟΑΕΔ για τον σχεδιασμό στοχευμένων προγραμμάτων και την προώθηση των ωφελούμενων του ΚΕΑ σε δράσεις ένταξης ή επανένταξης στην αγορά εργασίας. Στόχος του προγράμματος είναι το 10% των ωφελούμενων να εντάσσεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα στην αγορά εργασίας μέσα από προγράμματα κοινωφελούς εργασίας, επαγγελματικής κατάρτισης κ.ά.
Καταρτίζεται Σύστημα Κοινών Δεικτών
Η μέτρηση της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας των παρεμβάσεων θα βασίζεται σε σύστημα δεικτών με πέντε διακριτές κατηγορίες: δείκτες μέτρησης όλων των διαστάσεων αποκλεισμού (φτώχειας, υλικής στέρησης, στέγασης, πρόσβασης σε βασικά αγαθά, ανεργίας, διακρίσεων), δείκτες εκροών, δείκτες αποτελέσματος, οικονομικούς δείκτες και δείκτες χωρικών παρεμβάσεων ανά φορέα και τομέα δράσης.
Για τη διαμόρφωση του συστήματος λαμβάνονται υπ' όψιν οι δείκτες της Eurostat, της ΕΛΣΤΑΤ, του ΟΑΕΔ καθώς και οι εθνικοί στόχοι για την κοινωνική ένταξη στο πλαίσιο της Στρατηγικής Ευρώπης 2020, όπως καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας, δόμηση ενός «κοινωνικού δικτύου ασφαλείας», αύξηση της απασχόλησης και μείωση της σχολικής διαρροής.
Κάλεσμα για προτάσεις
Τον τελευταίο λόγο για όλα τα θέματα που αφορούν τη χάραξη πολιτικών κοινωνικής ένταξης και κοινωνικής προστασίας έχει το Κυβερνητικό Συμβούλιο Κοινωνικής Πολιτικής κατόπιν εισήγησης της αν. υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Τον τελευταίο λόγο για την τελική μορφή του ν/σ μπορούν να έχουν όμως οι κοινωνικοί εταίροι και οι πολίτες, αφού το υπουργείο τούς καλεί να λάβουν μέρος στη διαβούλευση και να καταθέσουν προτάσεις και παρατηρήσεις προκειμένου να βελτιωθούν οι διατάξεις του ν/σ.
