Δεν προσκρούει σε καμία συνταγματική διάταξη η ανάθεση με νόμο στον αρμόδιο υπουργό της αρμοδιότητας για τη διεξαγωγή διαγωνισμού για την αδειοδότηση των καναλιών. Αυτό είναι το συμπέρασμα που προκύπτει από τη γνωμοδότηση του καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών Γιάννη Δρόσου, με ημερομηνία 11.2.2016, μετά από σχετικό ερώτημα του υπουργού Επικρατείας Νίκου Παππά.
Το Σύνταγμα, στο άρθρο 15 (κινηματογράφος, φωνογραφία, ραδιοφωνία, τηλεόραση), στην παράγραφο 2, αναφέρει:
«Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. O έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη αρχή, όπως νόμος ορίζει. O άμεσος έλεγχος του Κράτους, που λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώτος της προηγούμενης άδειας, έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης...».
Ξεκινώντας από το συνταγματικό πλαίσιο, ο καθηγητής Γιάννης Δρόσος σημειώνει ότι το Σύνταγμα θεσπίζει τον άμεσο έλεγχο του κράτους επί της ραδιοτηλεόρασης. Όπως προκύπτει από τη διάταξη και ειδικότερα από τον προσθετικό σύνδεσμο «και», ο άμεσος αυτός έλεγχος μπορεί να λάβει περισσότερες μορφές, μεταξύ των οποίων «και τη μορφή του καθεστώτος προηγούμενης άδειας».
Ειδικότερα για τον «έλεγχο του κράτους» το Σύνταγμα διαφυλάσσει αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης όσον αφορά τον έλεγχο σχετικά με την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών κ.λπ. Το Σύνταγμα δηλαδή, επιφυλάσσει κατ' αποκλειστικότητα στο ΕΣΡ την αρμοδιότητα να μεριμνά (ασκώντας έλεγχο και επιβάλλοντας κυρώσεις).
Ωστόσο, δεν αποκλείει η διάταξη του Συντάγματος -αλλά και δεν επιβάλλει- την ανάθεση στο ΕΣΡ και αρμοδιοτήτων που σχετίζονται με το καθεστώς "προηγούμενης άδειας". Με άλλα λόγια, το αρ. 15 παρ. 2 κατοχυρώνει έναν "πυρήνα" αποκλειστικών αρμοδιοτήτων του ΕΣΡ, δεν αναθέτει όμως κατά συνταγματική αναγκαιότητα το σύνολο των αρμοδιοτήτων που ανάγονται σε κρατικό έλεγχο επί των τηλεοπτικών σταθμών στο ΕΣΡ.
Με άλλη διατύπωση, ο "έλεγχος" που ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του ΕΣΡ δεν εξαντλεί το περιεχόμενο του αμέσου ελέγχου του κράτους. Όπως προσθέτει επίσης η γνωμοδότηση, και άλλες μορφές άμεσου κρατικού ελέγχου που ασκούνται επί των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών, όπως ο έλεγχος της τήρησης φορολογικών και γενικότερα οικονομικών υποχρεώσεων ή ο έλεγχος για την τήρηση της εργατικής, ασφαλιστικής κ.λπ. νομοθεσίας εκ μέρους των καναλιών, δεν ασκείται από το ΕΣΡ.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Γιάννη Δρόσο, συνταγματικός σκοπός του άρ. 15 του Συντάγματος είναι να ασκείται άμεσος έλεγχος του κράτους στη ραδιοτηλεόραση, τούτος δε να "λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώτος προηγούμενης αδείας". Προς εξυπηρέτηση αυτού του σκοπού θεσπίστηκε το ΕΣΡ (και η συγκρότησή του σύμφωνα με το άρ. 101Α) και όχι το αντίθετο. Δεν είναι δηλαδή αυτοσκοπός η διαδικασία συγκρότησης του ΕΣΡ και πάντως τέτοιας αξίας που να είναι ικανός να ματαιώσει την πραγματοποίηση του ελέγχου της ραδιοτηλεόρασης που προβλέπει το άρ. 15 του Συντάγματος.
Όπως συμπληρώνει στη γνωμοδότησή του ο κ. Δρόσος, με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (2594/2015 και παραπομπές σε παρόμοιες) η επί περίπου εικοσαετία μη έκδοση των απαιτούμενων διοικητικών αδειών παραβιάζει το Σύνταγμα αφενός διότι αντιβαίνει στην αρχή του κράτους δικαίου, αφετέρου γιατί αντιβαίνει στην αρχή της ισότητας, αποκλείοντας πρόσωπα να ασκήσουν αυτή τη λειτουργία προς όφελος προσώπων που παρανόμησαν ιδρύοντας σταθμό.
ΑΓΓΕΛΑ ΝΤΑΡΖΑΝΟΥ
