Της Έλλης Ζώτου
Ο διάβολος, λένε, κρύβεται στις λεπτομέρειες. Στην περίπτωση όμως της μετεγκατάστασης προσφύγων κρύβεται παντού, καθώς σε αυτή τη διαδικασία το ζήτημα δεν είναι ότι μας διαφεύγουν οι λεπτομέρειες, αλλά ότι πρόκειται για μια προσπάθεια που παλεύει να σταθεί στα πόδια της εν μέσω αντικρουόμενων πυρών.
Γιατί μπορεί το Ευρωκοινοβούλιο να έχει ψηφίσει ήδη από τον Σεπτέμβριο για τη μετεγκατάσταση 160.000 προσφύγων σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο τρόπος όμως που θα γίνει αυτή η μετεγκατάσταση ακόμα δεν έχει πλήρως οριστεί ή, καλύτερα, θα λέγαμε πως γύρω από αυτό το θέμα δεν έχει λήξει η μάχη σε διαδρόμους και δωμάτια των κρατών - μελών της Ε.Ε., όπως προκύπτει από τις συνεντεύξεις Τύπου που έδωσαν την περασμένη εβδομάδα τόσο ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Αντόνιο Γκουτιέρες που βρέθηκε στη χώρα μας όσο και ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννης Μουζάλας μαζί με τον επίτροπο Μετανάστευσης Δ. Αβραμόπουλο και τον προεδρεύοντα του Συμβουλίου Υπουργών της Ε.Ε. Ζαν Άσελμπορν.
Πέραν του ότι ο αριθμός θεωρείται μικρός σε σχέση με το προσφυγικό κύμα -και στο σημείο αυτό πρέπει να σημειώσουμε πως η αρχική πρόταση της Κομισιόν αφορούσε μόλις 40.000 πρόσφυγες!- η έμφαση που έδωσε ο ύπατος αρμοστής στο να επαναλαμβάνει ότι η μετεγκατάσταση προσφύγων πρέπει να γίνει με ανθρωπιστικούς όρους και όχι με διακρίσεις ή με τεχνοκρατικούς όρους, μας δίνει να καταλάβουμε ότι δηλώσεις όπως αυτές της Σλοβακίας δεν είναι προφανώς μεμονωμένες και ότι η μετεγκατάσταση πιθανότατα έχει να συναντήσει προβλήματα και όχι λόγω υποδομών. "Δηλώσεις όπως 'δεχόμαστε μόνο χριστιανούς' το μόνο που επιτυγχάνουν είναι να δικαιολογούν την προπαγάνδα των απολυταρχικών ισλαμιστικών καθεστώτων" τόνιζε ο Αντ. Γκουτιέρες και υπογράμμιζε πως χρειαζόμαστε έναν "ανθρωπιστικό μηχανισμό μετεγκατάστασης με διάλογο", να εξετάζεται αν ο πρόσφυγας έχει δεσμούς με κάποια χώρα, αλλιώς το μέτρο θα αποτύχει.
Θυμίζουμε άλλωστε και την αποστροφή του Γ. Μουζάλα, δύο ημέρες νωρίτερα, ότι είναι υποχρέωση της Ευρώπης να θεσπίσει κανόνες για να μην φτάσουμε να γίνεται η μετεγκατάσταση σαν εμπόριο ανθρώπων καταγγέλλοντας ρατσιστικά κριτήρια που θέτουν ορισμένες χώρες. "Δεν μπορεί χώρα να ζητάει χριστιανούς Σύρους ή, για παράδειγμα, μια οικογένεια που ο μπαμπάς να είναι ψηλός, ξανθός και το μεγαλύτερο παιδί κάτω των οκτώ ετών" είχε αναφέρει χαρακτηριστικά.
Από την άλλη, οι πρόσφυγες δεν φαίνεται να έχουν εμπιστοσύνη στις διαδικασίες, όπως παραδέχθηκαν την Παρασκευή οι Μουζάλας, Άσελμπορν και Αβραμόπουλος, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των προσφύγων δεν καταθέτουν αίτημα ασύλου και προτιμούν να αναζητούν δικούς τους τρόπους για να φτάσουν στη βόρεια Ευρώπη. Άλλωστε η μέχρι τώρα εμπειρία και η ενημέρωση που έχουν από δικούς τους που το έχουν ήδη καταφέρει, σε συνδυασμό και με τα όσα τους λένε και οι ίδιοι οι διακινητές -όπως άφησε ο Δ. Αβραμόπουλος να εννοηθεί- είναι η παραπάνω τακτική. Το γεγονός ότι ο πρόσφυγας δεν κάνει αίτηση ασύλου τον αποκλείει ουσιαστικά από τη διαδικασία μετεγκατάστασης.
Η απάντηση στο ερώτημα τι γίνεται με όσους δεν γίνουν δεκτοί στη μετεγκατάσταση, δεδομένου μάλιστα ότι οι θέσεις είναι πολύ περιορισμένες σε σχέση με τις προσφυγικές ροές και τον μέχρι στιγμής αποκλεισμό των Αφγανών προσφύγων, ίσως είναι πολύ χειρότερη αν τελικά η μετεγκατάσταση αποτύχει και το σύστημα καταρρεύσει. Η ελληνική κυβέρνηση, σύμφωνα με πηγές της "Α", τονίζει σε κάθε τόνο ότι ούτε είναι εφικτό να φτιάξει απέραντα στρατόπεδα για φιλοξενία, αλλά ούτε είναι συμβατό με τις αρχές της να φτιάξει αντίστοιχα θέσεις κράτησης για τους παράτυπους μετανάστες.
Για τη μετεγκατάσταση, που αφορά 70.000 θέσεις για τη χώρα μας, αλλά τα σύνορα έχουν περάσει περί τους 400.000, ο Δ. Αβραμόπουλος σημείωνε την Παρασκευή πως δεν βρίσκονται όλοι αυτοί στη χώρα και πως το επόμενο βήμα είναι "να προχωρήσουμε σε μόνιμο μηχανισμό".
"Η προσπάθειά μας είναι να λειτουργήσει δυναμικά, δηλαδή η επιτυχία της πρώτης μετεγκατάστασης να πείσει την Ευρώπη -αλλά κυρίως να πείσει τους ανθρώπους αυτούς- ότι έχουν κίνητρα και λόγους να ενταχθούν στην μετεγκατάσταση. Αν δούμε τη μετεγκατάσταση απλά σαν αριθμούς από εδώ και από εκεί, είναι πολύ πιθανό να είναι ήδη ένα αδιέξοδο" τόνιζε ο Γ. Μουζάλας συμπληρώνοντας πως "η θέση της ελληνικής κυβέρνησης είναι ότι η μετεγκατάσταση δεν είναι η λύση, πιθανόν να είναι η αρχή της λύσης του προβλήματος" και κατέληξε λέγοντας πως πρέπει να συνδυαστεί και με την επανεγκατάσταση.
