Ελεύθερες εκλογές, χωρίς τη μεσολάβηση κηδεμόνων και χωρίς να στερείται κανένας ενδιαφερόμενος το δημοκρατικό δικαίωμα του εκλέγεσθαι, θα πραγματοποιηθούν στα πανεπιστήμια μετά την έκδοση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου για τον τρόπο εκλογής των μονοπρόσωπων οργάνων διοίκησης των ιδρυμάτων.
Η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου αφαιρεί από τα συμβούλια των ιδρυμάτων την αρμοδιότητα να επιλέγουν εντελώς αυθαίρετα συγκεκριμένο αριθμό υποψηφίων στερώντας από άλλους υποψηφίους το δικαίωμα να θέτουν υποψηφιότητα. Από εδώ και στο εξής οι εκλογές στα ιδρύματα θα διεξάγονται με δημοκρατικούς όρους και όχι υπό την κηδεμονία των συμβουλίων ιδρυμάτων.
Ειδικότερα, η ΠΝΠ ορίζει ότι τα μονομελή όργανα διοίκησης των Πανεπιστημίων και των ΤΕΙ η θητεία των οποίων λήγει στις 31.10.2015, θα αναδειχτούν ελεύθερα, χωρίς το καθεστώς των προεπιλογών. Τα δε συλλογικά όργανα διοίκησης των πανεπιστημίων και των ΤΕΙ, των οποίων η θητεία λήγει το ίδιο χρονικό διάστημα, θα συγκροτηθούν με βάση τα προβλεπόμενα από την ΠΝΠ.
Σε ό,τι αφορά τα πανεπιστήμια, η θητεία των πρυτάνεων λήγει σε πέντε ιδρύματα. Πρόκειται για το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Πάντειο, το Οικονομικό, το Χαροκόπειο και το Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Η κυβέρνηση προέκρινε τη λύση της ΠΝΠ, καθώς δεν υπήρχε χρόνος να αποκατασταθεί η δημοκρατική νομιμότητα στα συγκεκριμένα ιδρύματα, μέσω της προώθησης νομοθετικής πρωτοβουλίας στη Βουλή. Αργότερα, πιθανότατα την άνοιξη, θα υπάρξει νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ρυθμίζει συνολικά το θέμα, αφού μέχρι τον Ιούνιο δεν προβλέπονται άλλες εκλογές στα ιδρύματα.
Η ΠΝΠ προβλέπει ότι η προκήρυξη των εκλογών γίνεται από το Συμβούλιο του Ιδρύματος τρεις μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του υπηρετούντος πρύτανη. Στα ΑΕΙ των οποίων η θητεία του πρύτανη ολοκληρώνεται στις 31.10.2015 η προκήρυξη των εκλογών γίνεται εντός ενός μηνός από τη δημοσίευση της παρούσας. Στα ίδια ΑΕΙ παρατείνεται η θητεία των υπηρετούντων σήμερα πρυτάνεων μέχρι την έκδοση της προβλεπόμενης διαπιστωτικής πράξης του υπουργού Παιδείας.
Σε περίπτωση που δεν τηρηθούν οι παραπάνω προθεσμίες, η προκήρυξη των εκλογών περιέρχεται στη Σύγκλητο. Η ρύθμιση αυτή περιελήφθη προκειμένου να ξεπεραστούν εμπόδια (π.χ. παραιτήσεις προέδρων ιδρυμάτων) τα οποία θα μπορούσαν να μπλοκάρουν τη διαδικασία. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και για την εκλογή των κοσμητόρων.
Υποψηφιότητες για το αξίωμα του πρύτανη ή του κοσμήτορα υποβάλλονται, με αίτηση των ενδιαφερομένων, ενώπιον του Συμβουλίου ή της Συγκλήτου σε περίπτωση κατά την οποία έχει περιέλθει σε αυτήν η αρμοδιότητα της προκήρυξης των εκλογών.
Η διεξαγωγή της ψηφοφορίας πραγματοποιείται σύμφωνα με τα ισχύοντα.
Ο υπουργός Παιδείας, μιλώντας χθες στη σύνοδο των πρυτάνεων, τόνισε ότι η μόνη αρμοδιότητα που ασκούν τα συμβούλια ιδρυμάτων είναι εκείνη της επιλογής, δηλαδή του αποκλεισμού, υποψηφίων πρυτάνεων και κοσμητόρων. Κάτι τέτοιο στρέφεται, επεσήμανε, κατά των στοιχειωδών δημοκρατικών δικαιωμάτων των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Πάντως, στο ΕΜΠ το Συμβούλιο Ιδρύματος «πρόλαβε» να δρομολογήσει την επανάληψη των εκλογών, τις οποίες είχε ακυρώσει το ΣτΕ, με τους ίδιους όρους και υποψηφίους. Η Τώνια Μωροπούλου που είχε «κοπεί» από το Συμβούλιο Ιδρύματος, εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για την εξέλιξη αυτή τονίζοντας ότι «στο ΕΜΠ οι εκλογές δεν θα είναι ούτε ελεύθερες ούτε συμμετοχικές. Η ελευθερία, όμως, δεν διαβαθμίζεται, δεν τεμαχίζεται, ούτε και εφαρμόζεται επιλεκτικά. Η πρόκληση της κατά περίπτωση εφαρμογής της υπογραμμίζει την ανάγκη άμεσου εκδημοκρατισμού του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των πανεπιστημίων της χώρας».
