Θρησκευτικά και φεμινισμός
Στην -απροσδόκητα οξεία- αντίδραση της Εκκλησίας με αφορμή τις δηλώσεις της υφυπουργού Παιδείας Σίας Αναγνωστοπούλου για το γνωστό θέμα της απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών φαίνεται πως παρεισέφρησεκαι μια έμφυλη διάσταση. Ευχόμαστε να κάνουμε λάθος εμείς, αλλά έχουμε την εντύπωση πωςυποτιμητικές αοριστολογίες όπως αυτές για «κάποια κυρία» που «έχει κάποιες ιδέες στο μυαλό της», όπως και προτροπές του τύπου «να μην ακούμε τις ανοησίες του ενός και του άλλου», χρησιμοποιούν μεν σε μεγάλο βαθμό το αρσενικό γραμματικό γένος, ως «υπέρτερο» του θηλυκού, αλλά ίσως δεν θα λέγονταν τόσο εύκολα αν απευθύνονταν σε άνδρα. Ο γνωστός μελετητής θεολογικών θεμάτων Μ. Μπέζγος αναφέρει στο βιβλίο του «Φαινομενολογία της θρησκείας» τη γνωστή ρήση του θρησκειολόγου Βίντερνιτς από την περίοδο του μεσοπολέμου: «Η γυναίκα ήταν πάντοτε η καλύτερη φίλη της θρησκείας, αλλά η θρησκεία δεν υπήρξε ποτέ φίλη της γυναίκας». Χρησιμοποιεί μάλιστα ως απόδειξη της ορθότητας του ισχυρισμού αυτού τη διαπίστωση ότι ανάμεσα στα μέλη οποιουδήποτε εκκλησιάσματος κυριαρχούν οι γυναίκες, ενώ ταυτόχρονα η γυναίκα αντιμετωπίζεταιυποτιμητικά από τη θρησκεία. Ο οξυδερκής μελετητής καταλήγει σε μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση - ευχή (σελ. 286), που είναι και δική μας: «Η ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση είναι θεομητορικά φεμινιστική. Ευχής έργο θα 'ταν να εναρμονισθεί με αυτήν και η εκκλησιαστική πρακτική στην καθημερινότητά της.»
Ιστορία χωρίς ιστορικούς;
Διαμαρτυρίες από πολλές πλευρές έχουν προκληθεί από μια σειρά ενεργειών που οδηγούν σε σταδιακή υποβάθμιση της διδασκαλία της Ιστορίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Το πρόβλημα ξεκινά με την πρακτική της λεγόμενης «δεύτερης» ανάθεσης, δηλαδή της ανάθεσης της διδασκαλίας κάποιων μαθημάτων σε άλλες ειδικότητες πλην των καθ' ύλην αρμόδιων. Έτσι, η Ιστορία μπορεί να ανατεθεί σε ειδικότητες που δεν έχουν επαρκή προπαιδεία στο μάθημα αυτό, όπως π.χ. θεολόγων, ξένων γλωσσών κ.ο.κ. Παράλληλα, έχει καταργηθεί το μάθημα της Ιστορίας στη Β' τάξη των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ). Επίσης, από το σχολικό έτος 2015-2016 οι ώρες διδασκαλίας της Ιστορίας στην τρίτη τάξη των Γενικών Λυκείων μειώθηκαν από 3 σε 2 την εβδομάδα. Τέλος, με πρόσφατη εγκύκλιο η διδασκαλία της Τοπικής Ιστορίας μπορεί να ανατεθεί σε εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων πλην φιλολόγων,μαθηματικών και φυσικών. Είναι φανερό ότι κυρίως η τελευταία αυτή απόφαση -αλλά εν μέρει και κάποιες από τις προηγούμενες-υπαγορεύεται απότις σοβαρές ελλείψεις εκπαιδευτικών στις λεγόμενες «βασικές» ειδικότητες και τα μεγάλα πλεονάσματα σε άλλες. Είναι όμως αυτό αρκετό για να δικαιολογήσει την υποβάθμιση; Οι αρμόδιοι παράγοντες καλούνται να αντιμετωπίσουν με τη δέουσα σοβαρότητα το θέμα της διδασκαλίας της ιστορίας τας αστοχίες και λάθη που μας έχουν οδηγήσει στη σημερινή αδιέξοδη κατάσταση, όπως και άλλα σχετικά προβλήματα που αφορούν άλλα μαθήματα.
Επετειακά
Η Παγκόσμια Ημέρα των Εκπαιδευτικών, την περασμένη Δευτέρα, έδωσε την ευκαιρία να αθροιστούν μηνύματα από όλο τον κόσμο σε μια προσπάθεια να τονιστεί η σημασία του έργου των εκπαιδευτικών, γυναικών και ανδρών, για τη συγκρότηση της προσωπικότητας των πολιτών και την ευημερία των λαών. Στα καθ' ημάς, σε δελτίο τύπου του υπουργείου Παιδείας αναγνωρίζεται ότι οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται, ανάμεσα σε άλλα, «αξιοπρεπές εργασιακό περιβάλλον, ικανοποιητικές αποδοχές, σεβασμό των εργασιακών και ακαδημαϊκών δικαιωμάτων τους, αδιάλειπτη τη μέριμνα της πολιτείας και έμπρακτη αναγνώριση της κοινωνικής προσφοράς τους». Το μήνυμα καταλήγει με τη δέσμευση, από την πλευρά της ηγεσίας του υπουργείου, «να πράξουμε ό,τι είναι δυνατό για τη διασφάλιση αυτών των προϋποθέσεων. Γιατί, όπως έχει λεχθεί εύστοχα, οι συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών μεταφράζονται σε συνθήκες εκπαίδευσης των παιδιών. Σε αντίστοιχο μήνυμά της η ΟΛΜΕ επισημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί «υφίστανται κατ' εξακολούθηση τις δραματικές συνέπειες των πολιτικών που ασκούν οι Κυβερνήσεις σε βάρος τους για το ξεπέρασμα της κρίσης», ενώ και τα οξυμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει η δημόσια εκπαίδευση έγιναν αισθητά με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ως αποτέλεσμα της ακολουθούμενης εκπαιδευτικής και οικονομικής πολιτικής. Γι' αυτό και απαιτεί να τερματιστεί αυτή η ακραία λιτότητα, που οδηγεί σε «φτωχοποίηση των εργαζομένων, επιδείνωση των συνθηκών εργασίας, συνολική υποβάθμιση του επιπέδου διαβίωσής τους, κάτω από τη συνεχή απειλή της ανεργίας και της υποαπασχόλησης».
Όχι στο ρατσισμό και στις διακρίσεις
Μια άλλη διάσταση της παθογένειας των σύγχρονων κοινωνιών θίγεται, επίσης, στη Διακήρυξη της ΟΛΜΕ για την Παγκόσμια Ημέρα των Εκπαιδευτικών. Αφορά τη συνεχή υποβάθμιση και απαξίωση της πολιτικής, που εντείνεται τελευταία και ανάμεσα στη νεολαία, σε συνδυασμό με την αναβίωση ολοκληρωτικών αντιλήψεων και πρακτικών τις οποίες η ανθρωπότητα, με βάση την πολύχρονη ιστορική εμπειρία της, έχει καταδικάσει αμετάκλητα. Η εμφάνισή τέτοιων φαινομένων στο χώρο του σχολείου μπορεί να είναι περιορισμένη, δεν παύει όμως να προκαλεί ανησυχία. Πολύ συχνά ως υποπροϊόντα αυτών των φαινομένων προκύπτουν η έξαρση του μίσους και της τυφλής βίας, ιδίως εναντίον των αδύναμων και ανυπεράσπιστων παιδιών ή και άλλων μελών της σχολικής κοινότητας. Η θλιβερή επέτειος της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα μας υπενθυμίζει τους μεγάλους κινδύνους που κρύβονται σε αυτές τιςτάσεις. Σταθερή δέσμευση, καταλήγει η ΟΛΜΕ στην ανακοίνωσή της, είναι «μια εκπαίδευση που βασίζεται στις ανθρωπιστικές αξίες, προάγει τον πολιτισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα, προωθεί την αλληλεγγύη προς κάθε άνθρωπο και προς όλους τους λαούς, και αντιμάχεται το ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία και την ξενοφοβία και κάθε είδους διάκριση».
