Κυρία Ζωγραφάκη, τον περασμένο Ιούλιο εκλεγήκατε πρόεδρος στη μεγαλύτερη ομοσπονδία του δημόσιου τομέα, την ΟΛΜΕ. Με το ξεκίνημα του τρέχοντος σχολικού έτους εντοπίστηκαν σοβαρά κενά και ελλείψεις στα σχολεία. Μπορείτε να μας πείτε ποια είναι τα πιο σημαντικά προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η νεοεκλεγείσα ηγεσία της ΟΛΜΕ σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης; Πώς νομίζετε ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν; Τι έχει κάνει η ΟΛΜΕ ως τώρα σε αυτό το θέμα;
Με την έναρξη των μαθημάτων το νέο ΔΣ της ΟΛΜΕ έστειλε μήνυμα προς τους συναδέλφους στο οποίο παρουσίαζε την κατάσταση που επικρατεί στα σχολεία χωρίς καμία διάθεση ωραιοποίησης ή υπερβολής. Είναι φανερό ότι για μια ακόμα σχολική χρονιά η εκπαίδευση βρίσκεται στο στόχαστρο των συνεχιζόμενων μνημονιακών πολιτικών της λιτότητας και των περικοπών. Χιλιάδες τα κενά στα σχολεία, αλλά και κανένας διορισμός μόνιμων εκπαιδευτικών. Μια σειρά από σημαντικές λειτουργίες της δημόσιας έχουν υπονομευτεί. Παράλληλα, στοιχειώδη εργασιακά, ασφαλιστικά και κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων στην εκπαίδευση, που είχαν ήδη πληγεί τα τελευταία χρόνια, απειλούνται με περαιτέρω υπονόμευση.
Ως εκπαιδευτικό κίνημα διεκδικούμε σταθερά την κάλυψη των κενών με μαζικούς διορισμούς εκπαιδευτικών. Έτσι θα δοθεί λύση στο πρόβλημα της μόνιμης και σταθερής εργασίας αλλά κυρίως θα αντιμετωπιστεί το αυτονόητο, ότι οι μαθητές το Σεπτέμβρη πρέπει να έχουν σχολεία που να είναι σε θέση να λειτουργήσουν, με τα αυτονόητα δηλαδή εκπαιδευτικούς και βιβλία. Και ενώ η επάρκεια του διδακτικού προσωπικού είναι αναγκαία προϋπόθεση για την επανασύσταση σημαντικών εκπαιδευτικών δομών που καταργήθηκαν, δυστυχώς, για άλλη μία χρονιά το αίτημα για κάλυψη των πραγματικών κενών με μόνιμους διορισμούς δεν υλοποιείται.
Γι' αυτούς τους λόγους η ΟΛΜΕ κάλεσε τον κλάδο σε διαρκή επαγρύπνηση και ανάληψη δράσεων, με τη διοργάνωση σε όλα τα σχολεία, σε συντονισμό με τις ΕΛΜΕ, τόσο ενημερωτικού χαρακτήρα όσο και διεκδικητικού. Για την επιτυχή έκβαση τέτοιων αγώνων είναι αναγκαίο να υπάρξει η ευρύτερη δυνατή ενότητα με τους γονείς και κηδεμόνες, την εκπαιδευτική κοινότητα, το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας και μια τέτοια δράση είναι αυτή που διοργανώνουν όλοι οι φορείς της εκπαίδευσης την επόμενη Τετάρτη στις 14 Οκτωβρίου. Έτσι μόνο θα μπορέσουμε να υπερασπιστούμε αποτελεσματικά το μέλλον της εκπαίδευσης, των παιδιών και του λαού μας.
Στις αρχές αυτής της εβδομάδας, στις 5 του Οκτώβρη, είχαμε την Παγκόσμια Ημέρα των Εκπαιδευτικών. Αλήθεια, ποια είναι η κατάσταση που βιώνει σήμερα ο κλάδος των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα, σε συνθήκες ακραίας οικονομικής κρίσης;
Η Ημέρα των Εκπαιδευτικών έδωσε όντως την ευκαιρία να αναδειχτούν ευρύτερα τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος μας τόσο στην Ελλάδα, όσο και αλλού. Στη Διακήρυξη που κυκλοφόρησε η ΟΛΜΕ τονίζουμε ότι οι εκπαιδευτικοί υφίστανται κατ' εξακολούθηση τις δραματικές συνέπειες των πολιτικών που ασκούν οι Κυβερνήσεις σε βάρος τους για το ξεπέρασμα της κρίσης. Προβάλαμε τα οξυμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει η δημόσια εκπαίδευση, όπως τα διαπιστώσαμε με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς. Γι' αυτό και απαίτησή μας είναι να τερματιστεί αυτή η ακραία λιτότητα, που οδηγεί σε «φτωχοποίηση των εργαζομένων, επιδείνωση των συνθηκών εργασίας, συνολική υποβάθμιση του επιπέδου διαβίωσής τους, κάτω από τη συνεχή απειλή της ανεργίας και της υποαπασχόλησης». Είναι γεγονός ότι και το υπουργείο Παιδείας αναγνωρίζει τα προβλήματα αυτά. Δεν αρκούν όμως τα λόγια. Χρειάζονται έμπρακτες διαβεβαιώσεις.
Εκτιμάτε ότι υπάρχουν περιπτώσεις εκπαιδευτικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες, σχετικά, δυσκολίες στην τρέχουσα συγκυρία; Αν ναι, ποιες είναι αυτές και πώς σκέπτεται η ηγεσία της ΟΛΜΕ να αντιμετωπίσει τα συναφή προβλήματα;
Η πρώτη ομάδα που μου έρχεται στο νου είναι οι νέοι συνάδελφοι και ιδιαίτερα οι «πρωτοδιόριστοι». Μη φανταστείτε, πάντως, πως μιλώντας για «νέους» εκπαιδευτικούς αναφερόμαστε υποχρεωτικά και σε νέους στην ηλικία. Ούτε βέβαια εννοούμε εκπαιδευτικούς που διορίστηκαν τα τελευταία χρόνια, δεδομένου ότι, όπως υποθέτω γνωρίζετε, οι προσλήψεις εκπαιδευτικών ουσιαστικά έχουν σταματήσει με την εφαρμογή των μνημονίων. Ωστόσο, όσοι έχουν διοριστεί τα τελευταία χρόνια έχουν υποστεί μεγαλύτερες μειώσεις σε σύγκριση με τους παλαιότερους, ενώ είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις αρνητικές εξελίξεις σε τομείς όπως είναι το ασφαλιστικό και το συνταξιοδοτικό.
Το μεγάλο πρόβλημα όμως που κατατρύχει αυτούς τους συναδέλφους είναι η επιβολή «ελαστικών» σχέσεων εργασίας. Αναπληρωτές και ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί εργάζονται – άρα και αμείβονται – για περιορισμένο διάστημα του έτους, οι αποδοχές τους είναι ανεπαρκείς ακόμα και για τη στοιχειώδη επιβίωσή τους. Ας αναλογιστούμε ακόμα ότι κατά κανόνα ο πρώτος διορισμός τους γίνεται σε νησιωτικές ή άλλες δυσπρόσιτες περιοχές και το γεγονός αυτό αυξάνει τις ανάγκες των ίδιων και των οικογενειών τους.
Θα ήθελα να απευθυνθώ ιδιαίτερα σε αυτούς τους συναδέλφους με την παρότρυνση να αναζητήσουν τη θέση τους στο αγωνιστικό εκπαιδευτικό κίνημα και με τη δική τους ουσιαστική παρέμβαση να το προσανατολίσουν σύμφωνα με τις ανάγκες τους. Αυτοί / αυτές είναι το μέλλον του κλάδου και πάνω τους θα στηριχτεί η αγωνιστική συνέχεια του κλάδου.
Η κρίση που διέρχεται σήμερα η Ελλάδα και γενικότερα η παγκόσμια κρίση εκτιμάτε ότι είναι αποκλειστικά οικονομική ή έχει πολυδιάστατο χαρακτήρα; Σε κάθε περίπτωση, πώς πιστεύετε ότι μπορεί η εκπαίδευση να συμβάλει στην αντιμετώπισή της;
Ασφαλώς πρόκειται για μια πολυδιάστατη κρίση, που εκδηλώνεται σε όλα τα επίπεδα των σύγχρονων κοινωνιών. Θα ήθελα να δώσω έμφαση σε κάποιες πλευρές που συζητούνται λιγότερο και συνδέονται άμεσα με την εκπαίδευση. Αναφέρομαι πρώτα στην κρίση αξιών που μαστίζει τις σύγχρονες κοινωνίες και έχει έκδηλες συνέπειες και στη λειτουργία των σχολείων. Αναφέρομαι σε ένα ρηχό και βραχυπρόθεσμο ωφελιμισμό, που προβάλλουν οι νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις, με στόχο πρωτίστως να ικανοποιούνται οι ανάγκες του ατόμου, χωρίς να εξετάζονται ευρύτεροι κοινωνικοί παράγοντες. Δεν γίνεται κατανοητό ότι η ανασυγκρότηση και η ανάπτυξη των σύγχρονων κοινωνικών αφορά ευρύτερα κοινωνικά σύνολα. Αλλά και στον τομέα της μόρφωσης, προέχει για τη σημερινή νεολαία η απόκτηση επίζηλων τίτλων σπουδών και έχει δευτερεύουσα σημασία η επαρκής, συνολική και πολυδιάστατη μορφωτική συγκρότηση του νέου ανθρώπου. Στους τομείς αυτούς χρειάζεται ένας συνολικός αναπροσανατολισμός της εκπαίδευσης, στο πλαίσιο μιας συνολικής ριζοσπαστικής μεταρρύθμισης.
Προέρχεστε από το χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς, που τα τελευταία χρόνια αναδεικνύεται σταθερά πρώτη δύναμη στην ΟΛΜΕ. Ποια είναι η ιδιαίτερη συνεισφορά αυτού του χώρου στη δράση της ΟΛΜΕ; Μπορείτε να την αξιολογήσετε;
Δεν είναι καθόλου τυχαίο γεγονός ότι αυτός ο χώρος επί δεκαετίες ακολουθεί μια σταθερά ανοδική πορεία, που οδήγησε τα τελευταία χρόνια στην πρώτη θέση στο συνδικάτο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, την ΟΛΜΕ. Πιστεύω ότι ο κλάδος της εκπαίδευσης και γενικότερα ο κόσμος της εργασίας έχει τα κριτήρια και τη δυνατότητα να αποφανθεί ποιες συνδικαλιστικές δυνάμεις στάθηκαν σταθερά, με συνέπεια και αγωνιστικότητα, αλλά και με ενωτικό πνεύμα δίπλα του. Ειδικότερα την τελευταία πενταετία ως Συνεργαζόμενες Εκπαιδευτικές Κινήσεις βρεθήκαμε στην πρώτη γραμμή των αγώνων του κλάδου θέτοντας ως ζήτημα πρώτης προτεραιότητας την προάσπιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και τη διασφάλιση μιας δημόσιας εκπαίδευσης που θα παρέχεται δωρεάν σε κάθε παιδί και σε κάθε πολίτη χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.
Αλλά και σήμερα συνειδητοποιούμε μέρα τη μέρα τη δύσκολη κατάσταση, εντοπίζουμε τις αιτίες, προβλέπουμε τις μελλοντικές επιπτώσεις. Και δραστηριοποιούμαστε συλλογικά, δημιουργώντας μια ανθρώπινη ασπίδα προστασίας για το δημόσιο σχολείο. Χωρίς μνημόνια, χωρίς λιτότητα και περικοπές και με επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του και όχι τα κέρδη των επιχειρήσεων. Σταθερά προσανατολισμένοι στα αιτήματα αιχμής που αποτέλεσαν και τους άξονες των αγώνων των τελευταίων χρόνων, συνεχίζουμε τους αγώνες μας για την οριστική κατάργηση των πολιτικών των μνημονίων, της λιτότητας και των περικοπών.
Αν δεν κάνουμε λάθος, είναι η πρώτη φορά που αναδεικνύεται γυναίκα πρόεδρος και αναλαμβάνει το τιμόνι της ΟΛΜΕ στα ενενήντα περίπου χρόνια της ιστορίας της, παρόλο που πρόκειται για ένα κλάδο όπου αριθμητικά κυριαρχούν οι γυναίκες. Μάλιστα στην αντίστοιχη ομοσπονδία των εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας, τη ΔΟΕ, ακόμη δεν έχει σημειωθεί το αντίστοιχο, αν και εκεί η αριθμητική υπεροχή των γυναικών είναι συντριπτική. Έχει κάποια σημασία το γεγονός της εκλογής σας ως πρώτης γυναίκας στην προεδρία της ΟΛΜΕ;
«Οι γυναίκες διδάσκουν, οι άντρες διοικούν» είναι ο τίτλος ενός άρθρου της Ε. Μαραγκουδάκη που συνοψίζει εύστοχα αυτό που συμβαίνει στην εκπαίδευση. Κάτι παρόμοιο, οφείλω να πω, συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό και στο συνδικαλισμό. Όσο προχωρούμε προς τα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας, τόσο οι γυναίκες γίνονται δυσδιάκριτες, σχεδόν αόρατες. Και αυτό συμβαίνει σε έναν επαγγελματικό χώρο όπως αυτός της εκπαίδευσης, που ουσιαστικά γυναικοκρατείται. Από αυτή την άποψη, η ανάληψη των προεδρικών ευθυνών μιας μεγάλης Ομοσπονδίας, όπως είναι η ΟΛΜΕ, από μια γυναίκα μπορεί να θεωρηθεί σημαντική κατάκτηση στον αγώνα για την κατάκτηση της ισότητας των δύο φύλων. Πιστεύω ότι θα λειτουργήσει θετικά στο μέλλον, καθώς θα είναι μια ακόμα αφορμή για να αποδομηθούν τα παραδοσιακά στερεότυπα του φύλου, που θεωρούν τις γυναίκες ικανές μόνο για συμπληρωματικούς και βοηθητικούς ρόλους. Ανάλογες περιπτώσεις σε πεδία που θεωρούνται παραδοσιακά ανδρικά «κάστρα,», όπως για παράδειγμα στην πολιτική, σπάζουν ταμπού και προκαταλήψεις με τη δύναμη του παραδείγματος. Ας σκεφτούμε πόσα θετικά βήματα έχουν γίνει μόνο το τελευταίο διάστημα, όπως για παράδειγμα με την ανάδειξη της πρώτης γυναίκας πρωθυπουργού, έστω και «υπηρεσιακού» χαρακτήρα. Φυσικά, απομένουν πολλά ακόμα να γίνουν και η εκπαίδευση μπορεί να διαδραματίσει θετικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση.
Και μια τελευταία ερώτηση: Αντιμετωπίζετε ιδιαίτερες δυσκολίες και ποιες, στην προσπάθειά σας να συμβιβάσετε τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη θέση σας στην ηγεσία της ΟΛΜΕ με τις απαιτήσεις που προβάλλονται σε σας ως γυναίκα;
Το γεγονός ότι οι οποιεσδήποτε δυσκολίες τελικά ξεπερνιούνται είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να σταθούμε και να αντλήσουμε από αυτό ένα αισιόδοξο μήνυμα. Η θέληση και η συνεχής προσπάθεια για τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα που θα κρίνουν τις τύχες και τις προσδοκίες χιλιάδων εκπαιδευτικών αποτελούν πυξίδα στη δράση μου και τη στάση μου ως προέδρου της ΟΛΜΕ. [
