Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις
Να μην τις παίρνει ο άνεμος
Μανόλης Αναγνωστάκης
Τούτη την ώρα ακριβώς, που η ανάγκη ανασυγκρότησης σε όλα τα επίπεδα της κομματικής ζωής προβάλλει άμεσα, ταυτόχρονα με την ανάγκη της Κυβέρνησης παράλληλα με τα δυσβάστακτα μέτρα που επιβάλλει η νέα συμφωνία να δώσει απτά το ‘αριστερό της αποτύπωμα' όπως δήλωσε ο αντιπρόεδρός της σ. Γ. Δραγασάκης τη μέρα της ορκωμοσίας.
Τούτη ακριβώς την ώρα, ο χώρος της Παιδείας ως δημόσιου αγαθού και της ακηδεμόνευτης, δημοκρατικά αρθρωμένης και κοινωνικά προσανατολισμένης Έρευνας, με το ιδιαίτερο ειδικό συμβολικό βάρος, τις παιδαγωγικά ολοκληρωμένες επεξεργασίες μας και το τεράστιο δυναμικό, εκπαιδευτικό και ερευνητικό, που διαθέτουμε, αποτελεί προνομιακό πεδίο άσκησης μιας αριστερής, δηλαδή ανθρωποκεντρικής πολιτικής για όλους όσους ζουν στη χώρα μας χωρίς καμιά διάκριση.
Μιας πολιτικής της οποίας έστω και τα ψήγματα εφαρμογής και κυρίως οι σαφείς δυνάμει προσανατολισμοί της, το προηγούμενο επτάμηνο, ανέδειξαν την ιδεολογικό-πολιτική σημασία. Προκαλώντας την ριζική αντίθεση των αντιπάλων μας, που έφτασαν ως ενιαίο μπλοκ Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ, και Ποταμιού να επιχειρήσουν να συγκροτήσουν ακόμη και κίνημα αντίστασης απέναντι στο καταρτιζόμενο πολυνομοσχέδιο μιας σειράς άμεσων μέτρων εκδημοκρατισμού όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης και διορθωτικών παρεμβάσεων στο χώρο της έρευνας.
Ένα πολυνομοσχέδιο που μετά από αδικαιολόγητες καθυστερήσεις έφτασε να κατατεθεί και να τεθεί σε διαβούλευση. Ένα πολυνομοσχέδιο για μας λειψό, απλά μεταβατικό, το οποίο όμως για το ενιαίο αστικό μπλοκ των αντιπάλων μας, φαντάζει ανατρεπτικό, μια που καταργεί τον στενό εξωθεσμικό κορσέ ελέγχου των ΑΕΙ από τα αντισυνταγματικά Συμβούλια Ιδρύματος, ανατρέπει τα αντιπαιδαγωγικά ιδεολογήματα περί ‘αριστείας', εγκαθιδρύει τη δημοκρατία στις σχολικές μονάδες, επαναφέρει τη φοιτητική συμμετοχή καθώς και των Διοικητικών Υπαλλήλων στη διοίκηση των Πανεπιστημίων και των ΤΕΙ, όπως και την επανουσιαστικοποίηση των αρμοδιοτήτων των συλλογικών τους οργάνων, ενώ επανακαθορίζει το Πανεπιστημιακό Άσυλο.
Η ευθύνη της νέας πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας να προχωρήσει άμεσα στην προώθηση του πολυνομοσχεδίου για ψήφιση, με όσες οριακές συμπληρώσεις και διορθώσεις του έχουν αναδειχθεί, είναι μεγάλη.
Και με δυσάρεστη έκπληξη είδαμε ως πρώτη νομοθετική της ενέργεια αντί αυτού, με Πράξη μάλιστα Νομοθετικού Περιεχομένου, στο όνομα… της ‘ακαδημαϊκής και δημοκρατικής επανεκκίνησης των Ιδρυμάτων', να νομιμοποιούνται τα κατά τα άλλα σύμφωνα με τον Υπουργό ‘αυτοακυρωμένα' Συμβούλια των Ιδρυμάτων για την διεξαγωγή Πρυτανικών εκλογών σε μια σειρά ΑΕΙ, που είχαν παγώσει μέχρι την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου, με εξαίρεση μόνο τη δυνατότητά τους να προεπιλέγουν τους υποψηφίους Πρυτάνεις και Κοσμήτορες…. Και προφανώς χωρίς συμμετοχή φοιτητών και διοικητικών, σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου Διαμαντοπούλου και με την αμφισβητούμενη ως προς την διασφάλιση της μυστικότητας μέθοδο της ηλεκτρονικής ψήφου!
Το γεγονός αποτελεί πολιτική υπαναχώρηση η οποία, σε συνάρτηση με την εξαγγελία ενός ‘εθνικού και κοινωνικού διαλόγου για όλα τα θέματα της εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων, όπου το πολυνομοσχέδιο θα αποτελέσει μέρος του κοινωνικού διαλόγου για την παιδεία μέσα στη νέα χρονιά', μας οδηγεί στο εύλογο συμπέρασμα ότι αυτό οδηγείται στις ελληνικές καλένδες…. Μακάρι να διαψευστούμε.
Επίσης εντύπωση προκαλεί ότι παρά τις προγραμματικές δηλώσεις του Πρωθυπουργού για ‘θεσμική και οικονομική υποστήριξη της Έρευνας' ο Υπουργός δεν ανέφερε ούτε λέξη γι' αυτόν τον τομέα του Υπουργείου του.
Βέβαια, ο ‘εθνικός και κοινωνικός διάλογος', που προανήγγειλε για τις αναγκαίες τομές στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα όλων των βαθμίδων, είναι προφανώς θετικός, όπως σαφώς θετική είναι και η ένταξη της ιδιωτικής εκπαίδευσης από το Υπουργείο Εργασίας σε εκείνο της Παιδείας. Αρκεί, βέβαια, να μην προσέλθει σ' αυτόν χωρίς τις επεξεργασμένες θέσεις του κόμματός του, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό δεν εμπεριέχονται στην ομιλία του στη Βουλή, που περιλαμβάνουμε στο τεύχος αυτό. Όπως η θέση για ανεξίθρησκο σχολείο, για σταδιακή αντικατάσταση του εξεταστικοκεντρικού συστήματος με τον διαρκή έλεγχο των γνώσεων, την ένταξη των εκπαιδευτικών που εργάζονται στην ιδιωτική εκπαίδευση στο ίδιο βαθμολογικό καθεστώς με τους συναδέλφους τους στο Δημόσιο, για ένα Λύκειο που θα δένει λειτουργικά θεωρητικές και πρακτικές μαθησιακές λειτουργίες, για ενιαίο χώρο Παιδείας και Έρευνας', για σταδιακή και υπό όρους κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων…
Απέναντι σ' αυτή την πραγματικότητα η ανασυγκρότηση των δυνάμεων μας σ' αυτόν τον προνομιακό χώρο Εκπαίδευσης, Έρευνας ευρύτερα Πολιτισμικής δημιουργίας προβάλλει άμεσα αναγκαία. Ανασυγκρότηση η οποία θα επαναφέρει κοντά μας αποστασιοποιημένους συντρόφους και συντρόφισσες θα επανακαθορίζει τη λειτουργία των κλαδικών μας οργανώσεων, την οριζόντια σύνδεσή τους χωρίς τις αγκυλώσεις του χθες καθώς και τη λειτουργία του Τμήματος Παιδείας και Έρευνας, που οφείλει να είναι ανοιχτό και προσιτό σε όλους τους εκπαιδευτικούς τις τυπικής μα και της άτυπης παράλληλης εκπαίδευσης, τους ερευνητές, που οφείλουν να ψαύσουν τις σχέσεις τους με το κοινωνικο-πολισμικό γίγνεσθαι, καθώς και το γονεϊκό κίνημα, χωρίς γραφειοκρατικές ιεραρχικές δομές και αποκλεισμούς. Το ίδιο οφείλει, σε στενή οργανική σύνδεση με το ανασυγκροτημένο Τμήμα, να λειτουργήσει και η νέα ΕΠΕΚΕ Παιδείας και Έρευνας στη Βουλή. Μέσα από τέτοιου είδους ανοικτές λειτουργίες μόνο δημιουργούνται όροι συλλογικού διανοούμενου κριτικού απέναντι στην Κυβέρνηση και υποστηρικτή των θετικών της βημάτων, αλλά όχι άκριτο υποστηρικτή της πολιτικής της. Θα ανοίγονται και θα διευρύνονται δρόμοι επικοινωνίας με τους πέραν του κόμματος συναδέλφους, τις οργανώσεις εκπαιδευτικών, τα Ερευνητικά κέντρα, τα ΑΕΙ και ΤΕΙ το κοινωνικό γίγνεσθαι, χωρίς παρωπίδες, και κυρίως θα δημιουργηθούν όροι και προϋποθέσεις επαφής και ενίσχυσης με τις πρωτοβουλίες, πολιτιστικές και εκπαιδευτικές, σε όλο το φάσμα της παιδευτικής λειτουργίας, που ξεφυτρώνουν σε κάθε γωνιά της πατρίδας, τις οποίες οφείλουμε να αναδείξουμε χωρίς στενοκομματικές λογικές αφομοίωσης.
Προς αυτή την κατεύθυνση και το μεγάλο αφιέρωμα αυτού του τεύχους για μια σειρά παράλληλες εκπαιδευτικές λειτουργίες, που ουδέποτε απασχόλησαν σοβαρά την πολιτική για την Παιδεία του κόμματος: από τα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας, τις εκπαιδευτικές λειτουργίες - πρωτοβουλίες του ΟΑΕΔ, της Λυρικής Σκηνής και κεντρικό άξονα το πείραμα της εβδομάδας που αρχινά από τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου στο Πεδίο του Άρεως, σε συνεργασία της Περιφέρειας Αττικής και της Ομάδας εκπαιδευτικών ‘Σκασιαρχείο'. Πρόκειται για ένα πολυπολιτισμικό πείραμα που φιλοδοξεί να πραγματώσει την έννοια ενός ανοιχτού σχολείου στην κοινωνία, μέσα στο χώρο ενός πάρκου και της γειτονικής Κυψέλης. Το πρόγραμμα και οι προβληματισμοί αυτού του πειράματος περιλαμβάνονται σ' αυτό το αφιέρωμα. Ως ένθετο αγκαλιάσαμε αυτή την πρωτοβουλία και την εθελοντική προσφορά δασκάλων και μαθητών της περιοχής και όχι μόνο, θεωρώντας ότι αξίζει να τη ζήσουμε και να εμπνευστούμε από αυτή.
Έχουμε πλήρη επίγνωση των δυσκολιών και των ανατροπών σε εσωκομματικό πεδίο και κατεστημένες συμπεριφορές που οι προτάσεις μας δημιουργούν για άλλου είδους και τρόπους λειτουργίας των οργανωτικών μας δομών ανοικτών στη κοινωνία και τα σκιρτήματά της, και ταυτόχρονα κριτικής των όποιων παθογενειών ή πισωγυρισμάτων παρουσιάζονται σε κομματικό και κυβερνητικό επίπεδο. Έχουμε, επίσης, πλήρη επίγνωση του κάθε στιγμή συσχετισμού δυνάμεων, κοινωνικών παραδοσιακών αντιστάσεων, αλλά και ελπίδων και οραμάτων, των αναγκαστικών ελιγμών ανάμεσα στους στρατηγικούς στόχους και τη διαχείρισή τους, στην δυναμική της πραγματικότητας του κοινωνικού μας σχηματισμού, που τις περισσότερες φορές βρίσκεται πιο μπροστά από μας και είναι πιο ανοικτός από τους δισταγμούς μας.
Όσο δύσκολη και αν είναι η ισορροπία σ' αυτή την πορεία, ας μην υποστείλουμε την Ελπίδα και το Όραμα. Άλλωστε, όπως λέει και μια αρχαία κινέζικη παροιμία, «ταξίδι που θα πάει χίλια μίλα αρχίζει με ένα πρώτο βήμα».
Ας το τολμήσουμε! [
Αλκης Ρήγος
