Νικόλας Κολιτάς*
Οι εκλογές της 25ης Γενάρη δεν αποτέλεσαν μία ακόμη απλώς εκλογική αναμέτρηση, αλλά πολύ περισσότερο συμπύκνωσαν τη σύγκρουση δύο κόσμων που στα τέσσερα χρόνια της μνημονιακής εξαθλίωσης, αναμετρούνταν καθημερινά στους χώρους δουλειάς, στις σχόλες, στα σχολεία και στις γειτονιές. Η ιστορική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την εργατική τάξη, τη νεολαία και τις δυνάμεις της κοινωνικής αντίστασης που ένιωσαν ότι οι αγώνες τους δικαιώθηκαν και ότι τώρα αρχίζει η κρίσιμη μάχη ώστε «να τα πάρουμε όλα πίσω».
Τα εκλογικά ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ καθώς και η τεράστια μετεκλογική λαϊκή στήριξη της νέας κυβέρνησης, όπως αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις αλλά και στις πλατείες, καθιστούν σαφές, ότι το μήνυμα των εκλογών δεν είναι άλλο από την κατάργηση των μνημονίων και την ανατροπή της λιτότητας. Πρόκειται για μια καθαρή εντολή ταξικής μονομέρειας στην πολιτική της νέας κυβέρνησης, στην οποία η συμμετοχή των ΑΝΕΛ μόνο ως ανάχωμα του συστήματος μπορεί να λειτουργήσει. Παρ' όλα αυτά, αυτή τη στιγμή το κίνημα και η κοινωνία συνολικότερα έχουν συσπειρωθεί γύρω από τις διεκδικήσεις απέναντι στους δανειστές και αποτελούν το σημαντικότερο εγγυητή μιας συνεπούς ριζοσπαστικής πορείας που θα έχει ως γνώμονα τις ανάγκες του κόσμου και όχι τα κέρδη των λίγων. Το βασικό αίτημα, άλλωστε, της ίδιας της κοινωνίας είναι να μην υπάρξει καμία υποχώρηση ή συμβιβασμός από το πρόγραμμα της ΔΕΘ, ώστε το τελευταίο να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα για το ξήλωμα των μνημονίων και την αντιστροφή των πολιτικών διαρκούς λιτότητας. Στις προγραμματικές δηλώσεις υπήρξε επιμονή στη μη παράταση του μνημονίου, στην αντίσταση στους εκβιασμούς της ευρωζώνης, στις βασικές δεσμεύσεις για αφορολόγητο στα 12.000 ευρώ, στην κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, στην επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, στις επαναπροσλήψεις απολυμένων και διαθέσιμων, στην επαναλειτουργία της ΕΡΤ κλπ, δίνοντας το στίγμα μιας πολιτικής ανακούφισης των πληττόμενων στρωμάτων από την κρίση. Το ζήτημα είναι η νέα κυβέρνηση αντλώντας δύναμη από τις λαϊκές κινητοποιήσεις, να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της και να μην υπαναχωρήσει προκειμένου να ικανοποιήσει εγχώρια ή διεθνή συμφέροντα.
Ένας από τους πολλούς κατεστραμμένους χώρους που άφησε πίσω της η πολιτική της συγκυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ είναι ο χώρος της παιδείας συνολικά και συγκεκριμένα ο χώρος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια ολομέτωπη επίθεση στο δημόσιο πανεπιστήμιο, την οποία καλείται να σταματήσει άμεσα η νέα κυβέρνηση. Πρόκειται για την υλοποίηση ενός συγκεκριμένου πολιτικού σχεδίου που ως στόχο είχε αφενός την είσοδο του ιδιωτικού κεφαλαίου στο πανεπιστήμιο και αφετέρου την πειθάρχηση, την εντατικοποίηση και την καταστολή σε ΑΕΙ και ΤΕΙ. Οι νόμοι Διαμαντοπούλου - Αρβανιτόπουλου καθώς και το σχέδιο Αθηνά οδήγησαν σε συγχωνεύσεις τμημάτων, κλείσιμο σχολών, περικοπές σε σίτιση-στέγαση-μεταφορά-συγγράμματα, διασπάσεις πτυχίων, αποκλεισμό των φοιτητών από τα κέντρα λήψεως των αποφάσεων (συμβούλια διοίκησης), εξισώσεις πτυχίων με αντίστοιχα ιδιωτικών κολλεγίων και συνολικότερη υποχρηματοδότηση των ιδρυμάτων, δημιουργώντας άθλιες συνθήκες σπουδών. Η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο με τις μαζικές απολύσεις διοικητικών υπαλλήλων πέρυσι καθώς και με τις εργολαβίες, τους security και τις διαγραφές των «αιώνιων φοιτητών» φέτος. Εκτός, όμως, από τα παραπάνω προβλήματα, ίσως το σημαντικότερο που έλειπε και λείπει από το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι η δημοκρατική λειτουργία του, στην οποία φοιτητές, καθηγητές και εργαζόμενοι θα έχουν ισότιμο λόγο. Τους τελευταίους μήνες, γίναμε μάρτυρες ενός πρωτοφανούς κρεσέντο αυταρχισμού στο ΕΚΠΑ από τον τέως πρύτανη και νυν βουλευτή της ΝΔ, Θ. Φορτσάκη, που εξυπηρετώντας πολιτικές σκοπιμότητες και θέτοντας τις βάσεις για τη σημερινή πολιτική του καριέρα, αντιμετώπιζε το πανεπιστήμιο ως τσιφλίκι του. Lock out σχολών, ΜΑΤ γύρω από τα κτίρια, αποκλεισμός των φοιτητών και των διοικητικών υπαλλήλων από τις συγκλήτους και απειλές για πειθαρχικά, είναι λίγα από τα πεπραγμένα του πρώην πρύτανη και από το όραμα της προηγούμενης κυβέρνησης για το δημόσιο πανεπιστήμιο.
Η νέα κυβέρνηση οφείλει να αφήσει πίσω τις παθογένειες του παρελθόντος και να δώσει ένα εντελώς νέο περιεχόμενο στις δομές και στη λειτουργία των ΑΕΙ και ΤΕΙ. Καλείται να επιτύχει τις ριζοσπαστικές εκείνες τομές προκειμένου να αποτελέσει και πάλι το πανεπιστήμιο ένα χώρο ανοιχτό στην κοινωνία. Ένα χώρο όπου δε θα παρέχεται στεγανοποιημένη γνώση αλλά θα δίνεται η δυνατότητα στους φοιτητές να αναζητούν, να διεκδικούν και να σκέφτονται. Είναι πολύ σημαντικό το πανεπιστήμιο να γεννά προβληματισμό και ο προβληματισμός αμφισβήτηση, γιατί μόνο έτσι, διαλεκτικά, μέσα από αντιθέσεις και συγκρούσεις, οι κοινωνίες εξελίσσονται και δε μένουν στάσιμες και υποτελείς. Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων είναι απαραίτητο να καταργηθεί κάθε δομή ή ρόλος που λειτουργεί με μορφή «μάνατζερ» στις σχολές. Ήδη ο υπουργός παιδείας Α. Μπαλτάς ανακοίνωσε το τέλος των συμβουλίων ιδρύματος, ενώ στα άμεσα σχέδια είναι και η επαναφορά του ασύλου. Τον πρώτο λόγο για το δημόσιο πανεπιστήμιο πρέπει να τον έχουν οι άνθρωποι που ζουν, εργάζονται και κινούνται σε αυτό, δηλαδή οι φοιτητές, οι καθηγητές και οι εργαζόμενοι γι αυτό και είναι αναγκαίο να επισπευθεί η επαναφορά των διοικητικών υπαλλήλων στη δουλειά τους. Οι κοινές συνελεύσεις φοιτητών, καθηγητών κι εργαζομένων πρέπει να αποτελέσουν τα νέα κύτταρα δημοκρατίας και λήψεως των αποφάσεων στις σχολές που θα αλλάξουν το χαρακτήρα της εκπαίδευσης και θα τσακίσουν τους ταξικούς φραγμούς. Είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη η νέα κυβέρνηση να εγγυηθεί την εκπαιδευτική διαδικασία με αξιοπρεπείς όρους ώστε να μην αποκλείεται κανείς. Πρέπει να ξαναποκτήσει νόημα το δικαίωμα στη δημόσια δωρεάν εκπαίδευση μέσα από την επαναφορά των φοιτητικών παροχών, την άρση των διαγραφών και τη σύγκρουση με κάθε εργολαβία και ιδιωτικό συμφέρον στα πανεπιστήμια.
Η εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν ένα απλό γεγονός. Έδωσε τη δυνατότητα να απελευθερωθούν καταπιεσμένες κοινωνικές δυνάμεις από κάθε χώρο και να ανοίξει ένα ευρύ φάσμα διεκδικήσεων χαμένων κεκτημένων. Στο χέρι μας είναι να μην ακολουθήσουμε μια αναθετική λογική και μια στάση αναμονής, αλλά να αξιοποιήσουμε τις νέες συνθήκες που ανοίγονται μπροστά μας προκειμένου να χτίσουμε τον κόσμο που θέλουμε. [
*φοιτητής
