Η ανατροπή της κυρίαρχης μέχρι χθες πολιτικής σκηνής, που έφερε το αποτέλεσμα των εκλογών της 25ης Ιανουαρίου και η ανάδειξη για πρώτη φορά στην μεταπολεμική Ευρωπαϊκή Ιστορία μιας Αριστερής Κυβέρνησης, η σύνθεσή της, οι προγραμματικές της δηλώσεις, η σθεναρή στάση της απέναντι στους εκβιασμούς των δανειστών, έχουν δημιουργήσει ένα τεράστιο κύμα αποδοχής και ελπίδων για ένα αύριο αξιοπρέπειας μιας ριζικά νέας πορείας του κοινωνικού μας σχηματισμού. Κύμα που αγκαλιάζει ήδη μεγάλα στρώματα των ευρωπαϊκών λαών.
Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, ο χώρος της Παιδείας και Έρευνας, του Πολιτισμού ευρύτερα, που θητεύει τούτο το ένθετο με συνέπεια για δέκα χρόνια τώρα, αποκτά ιδιαίτερο ποιοτικό βάρος και έντονη ιδεολογική σημασία.
Απόδειξη η ένταση των επιθέσεων που προκάλεσαν οι προγραμματικές δηλώσεις του σ. Μπαλτά νέου Υπουργού Παιδείας. Πρόκειται σαφέστατα για βαθιές ιδεολογικό-πολιτικές αντιθέσεις στις οποίες πρωτοστατεί από την άλλη μέρα της ψήφου εμπιστοσύνης στην Κυβέρνηση, όλο το ‘εκσυγχρονιστικό μπλοκ', της λεγόμενης ‘συναινετικής δημοκρατίας' και του νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού μονόδρομου. Χαρακτηριστικό το φύλο της ‘Καθημερινής' της επομένης της ψήφου εμπιστοσύνης (11 Φεβρουαρίου) που αφιερώνει όλη την τρίτη σελίδα με κεντρικό τίτλο ‘Κατάργηση όλων των θεσμών αριστείας' και άρθρα, δύο τέως Υπουργών Παιδείας της Μ. Γιαννάκου και της. Α. Διαμαντοπούλου που συστηματικά επιχείρησαν την αποδόμηση, στην διάρκεια της θητείας τους, της ουσίας της Δημόσιας Εκπαίδευσης, και την απαξίωση των εκπαιδευτικών λειτουργών, του πρώην Προέδρου του ΕΣΥΠ πειθήνιου όργανου αυτής της πολιτική Θάνου Βερέμη, με χαρακτηριστικό τίτλο του άρθρου του ‘Ισοπέδωση, με φόντο τις επαναστατικές ιδέες', του μέλους του Συμβουλίου Ιδρύματος του ΕΚΠΑ Βάσως Κιντή και τέλος του Κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της Ν. Δ Κυρ. Μητσοτάκη με τίτλο ‘Ένας Μαρξιστής στο υπουργείο Παιδείας'!
Κοινό στοιχείο όλων ο χαρακτηρισμός των δηλώσεων του Υπουργού ως ‘αναχρονιστικές, ιδεοληπτικές και άκρως προβληματικές' οι αναφορές του στον λαϊκό πολιτισμό και την χαρά της μάθησης, ως ‘επιπέδου καφενείου ' και υποταγής σε ‘συνδικαλιστικά αιτήματα' όπως και ‘ρητά στην πολιτεία Πελεγρίνη', φτάνοντας στην …ευχή του Θ. Βερέμη ‘ο διάλογος με όλους τους φορείς της εκπαίδευσης, που εξήγγειλε ο Υπουργός ‘να μην φτάσει ακόμη και με κουκουλοφόρους …ως τα ΑΕΙ, όπως εκείνος του Υπουργού Δικαιοσύνης Ν. Παρασκευόπουλου ‘'.
Είναι σαφές ότι ακόμη και τα ψήγματα του οράματος και των συγκεκριμένων επεξεργασιών του ΣΥΡΙΖΑ, - που αναπτύχθηκαν από τον υπουργό και αν. υπουργό σ. Κουράκη στον περιορισμένο χρόνο ομιλίας τους στο κοινοβούλιο - για ένα δημόσιο, ανεξίθρησκο και δωρεάν παρεχόμενο εκπαιδευτικό σύστημα, - από το νηπιαγωγείο ως τις μεταπτυχιακές σπουδές – το οποίο θα απολαμβάνουν όλοι όσοι ζουν σ' αυτή την χώρα, χωρίς διακρίσεις, ταξικούς, πολιτισμικούς και κάθε είδους φραγμούς, προκαλεί τις νεοφιλελεύθερες δικές τους ιδεοληψίες. Είναι αδιανόητο στην ελιτίστική αξιακή τους σκεύη, να αποδεχτούν ότι υπάρχουν ακόμη οράματα, ελευθερίας, ισότητας, αδελφότητας, που οι επαναστάτες αστοί καθιέρωσαν και σήμερα προασπίζεται η Αριστερά!
Πώς να αποδεχτούν ένα εκπαιδευτικό σύστημα πραγματικής ισότητας για όλα τα παιδιά βασισμένο στη χαρά της μάθησης στην δημιουργία συνθηκών ικανότητας αισθητικής απόλαυσης, στην κριτική γνώση, στην αξία της αλληλεγγύης μέσα από τη συλλογική ζωή και δράση και το δημοκρατικό ήθος αδελφότητας και ελευθερίας; Ένα εκπαιδευτικό σύστημα όπου η πρακτική, η κλασσική, η καλλιτεχνική, ευρύτερα η πολιτισμική παιδεία, θα δένουν λειτουργικά σ' αυτό που ονομάζουμε σχολείο ‘θεωρίας και πράξης'. Με στόχο την ανάδειξη των ιδιαίτερων προσόντων και ταλέντων κάθε μαθητή και μαθήτριας – ιδιαίτερα όπως τόνισε ο σ. Υπουργός εκείνων των πίσω θρανίων – απαλλαγμένο από την εξεταστικοκεντρική αντίληψη και τις αντιπαιδαγωγικές αντιλήψεις περί ‘αριστείας', που επίσης ιδιαίτερα ενοχλεί τις αντιδημοκρατικές εμμονές τους. Ένα σχολείο προσαρμοσμένο και ανοικτό στον κόσμο και τις ανάγκες της γειτονιάς ή του χωριού, ζωγραφισμένο από τους μαθητές του, με δάσκαλους απαλλαγμένους από τον γραφειοκρατικό κορσέ ενός ενιαίου σε όλη τη χώρα αναλυτικού προγράμματος, με μόνιμες θέσεις. Ένα σχολείο ουσιαστικά πατριωτικό, μα ταυτόχρονα βαθιά αντιμιλιταριστικό, πολυπολιτισμικό με σεβασμό στην διαφορετικότητα , στους άλλους πολιτισμούς και θρησκείες, μακριά από τις μεταξικού τύπου παρελάσεις και τις κενές περιεχομένου πατερναλιστικές ρητορείες. Ένα Σχολείο με αυτόνομες βαθμίδες μαθησιακής ολοκλήρωσης, ιδιαίτερα στο επίπεδο του Λυκείου το οποίο οφείλει άμεσα να απαλλάξει τους μαθητές του από το άγος των φροντιστηρίων και το άγχος των πανελλαδικών εξετάσεων. Ένα Σχολείο χωρίς κάγκελα και τσιμεντένια παντού αυλή, με χώρο για μαθητικό κήπο και όχι ένα τεράστιο κρύο, άψυχο κι άχαρο περιφραγμένο οικοδόμημα.
Με ένα αυτοδιοικούμενο και δημοκρατικά συνδιοικούμενο από τους φορείς που ζουν και εργάζονται σ' αυτό Ανώτατο Εκπαιδευτικό Σύστημα, με άμεση κατάργηση του αντισυνταγματικού θεσμού των Συμβουλίων Ιδρύματος που έφτασαν στο αδιανόητο για όποια μορφή στοιχειώδους δημοκρατικής λειτουργίας να προεπιλέγουν… ποιοι αρμόζει στις αντιλήψεις τους, να θέτουν υποψηφιότητα για να ‘εκλεγούν' Κοσμήτορες ή πρυτάνεις. Άλλη εξαγγελία που η αντιδημοκρατική αυταρχική τους μονοδιάστατη σκέψη δεν μπορεί να συλλάβει όπως και την συμμετοχή στην διοίκηση των ΑΕΙ και ΑΤΕΙ των φοιτητών και ας είναι κατάκτηση με την παπική βούλα…από το 1214 που αναγνώρισε την ‘ Universitas magistorum et scolarium' παραχωρώντας της επίσης το πρώτο κοσμικό άσυλο, άλλη ανατριχιαστική για τους ‘εκσυγχρονιστές' μας… πηγή ανομίας. Πώς να αντιληφθούν οι ανιστόρητοι αυτοί κήρυκες της μονοδιάστατης σκέψης ότι οι αντιδράσεις τους πηγαίνουν πιο πίσω και από τον Μεσαίωνα; Πώς να αποδεχτούν ότι οι φοιτητές είναι ενήλικοι πολίτες, που μαζί με τους δασκάλους τους, συναποτελούν την έννοια της Universitas, του χώρου δηλαδή που μέσα από την συμμετοχή, το διάλογο, την κριτική και μεθοδολογικά πειθαρχημένη αμφισβήτηση του υπάρχοντος, την σύν-κρουση και την δημιουργική σύνθεση, προχωρά την κριτική κατανόηση της υπάρχουσας και την παραγωγή νέας γνώσης; Αποτελούν χώρο Ελευθερίας ο οποίος σε λειτουργική σύνδεση με τα Ερευνητικά Κέντρα, αποδεσμευμένα από τον βραχνά της ιδιωτικής χρησιμοθηρίας, με εξασφαλισμένη την ελευθερία και τη μονιμότητα του ερευνητή δημιουργούν τους αναγκαίους όρους πολιτισμικής, οικολογικής οικονομικής και πολιτικής αέναης ανασυγκρότησης των κοινωνικών σχηματισμών. Αυτό που προϋποθέτει η δική μας άποψη για ‘Ενιαίο χώρο Εκπαίδευσης και Έρευνας'. Για τον οποίο όμως δεν ακούσαμε τίποτε στις προγραμματικές δηλώσεις, παρά τις πρόσφατες επεξεργασίες που κατέθεσε η προηγούμενη ΕΚΚΕ Παιδείας σε αντίκρουση του απαράδεκτου νομοσχεδίου της αλήστου μνήμης συγκυβέρνηση, μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο και κάναμε ως ένθετο ειδικό αφιέρωμα …
Όλα αυτά δεν αποτελούν ανατρεπτικά οράματα απλά και μόνο δημιουργούν τους αναγκαίους όρους ουσιαστικοποίησης της συνταγματικής επιταγής του Α 16 που τόσο άλλωστε έχει στοιχίσει - σε πολλούς και όχι μόνο της απελθούσας συγκυβέρνησης- η αποτυχία αναθεώρησής του, μέσα από ένα πολύμορφο αγώνα εκπαιδευτικών, μαθητών, φοιτητών, κοινωνίας. Τους είναι αδιανόητη η ‘αλλαγή Παραδείγματος ‘,όπως ονομάζει ο Τόμας Κουν την κατάρρευση μιας θεωρίας όταν αυτή παύει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της πραγματικότητας. Μιας νέας πραγματικότητας που έφερε το αποτέλεσμα των εκλογών και η οποία διευρύνει καθημερινά και εντυπωσιακά η αποδοχή της από το κοινωνικό σώμα.
Αν και τα προηγούμενα αποτελούν επιταγές κάθε προοδευτικής παιδαγωγικής σκέψης είναι προφανές, ότι θα προχωρήσουν χωρίς αιφνιδιασμούς με διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς τις συνδικαλιστικές τους εκφράσεις, τις πολιτισμικές ευαισθησίες της κοινωνίας, την εμπιστοσύνη της οποίας οφείλει η ηγεσία του Υπουργείου να μην διαψεύσει με υπαναχωρήσεις—όπως αυτές που διαφαίνονται στην εξαγγελία για άμεση κατάργηση των εξετάσεων εισόδου στα πρότυπα και πειραματικά σχολεία και τη διάκριση κάποιων από αυτά ως…'ιστορικά' - γραφειοκρατικές και κάθε άλλου είδους αγκυλώσεις / δεσμεύσεις!
Η ευθύνη της είναι μεγάλη και προφανής!
Προς αυτή την κατεύθυνση θα σταθεί - όπως πάντα κριτικά - τούτο το ένθετο παραμένοντας ανοικτό σε κάθε άποψη και πρωτοβουλία. [
Άλκης Ρήγος
