ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ
Φράγματα που ισοδυναμούν με ωρολογιακή περιβαλλοντική βόμβα καταγγέλλουν ότι κατασκευάζονται στις Σκουριές κάτοικοι των γύρω περιοχών, τονίζοντας ότι δεν έχουν τηρηθεί νόμοι και προϋποθέσεις για την πρόληψη σοβαρών ατυχημάτων με τις ευλογίες του ΥΠΕΚΑ. Οι εγκαταστάσεις, ύψους 150 μέτρων, όπου θα αποτεθούν αθροιστικά 122 εκατομμύρια τόνοι εξορυκτικά απόβλητα, θα βρίσκονται μέσα στην καρδιά του δάσους, ανάμεσα σε δύο ενεργά σεισμικά ρήγματα, Στρατωνίου και Γοματίου, αλλά και σε απόσταση αναπνοής από πυκνοκατοικημένους οικισμούς. Πιθανή ζημιά στα φράγματα θα έχει δραματικές συνέπειες, καθώς μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην αναγκαστική εγκατάλειψη των παραγωγικών δραστηριοτήτων και μοιραία στην εγκατάλειψη των χωριών από τους κατοίκους τους.
Επτά σύλλογοι, ένας συνεταιρισμός και ένα σωματείο προσέφυγαν την περασμένη Δευτέρα στο ΣτΕ διεκδικώντας να ακυρωθεί η έγκριση του έργου, που απειλεί το περιβάλλον και θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των κατοίκων. Η προσφυγή εστιάζει σε έξι σημεία. α) απουσία περιβαλλοντικής αδειοδότησης για το έργο που περιγράφεται στην Τεχνική Μελέτη, η οποία εγκρίθηκε από το ΥΠΕΚΑ, β) υποεκτίμηση της επικινδυνότητας των έργων με τη μη ταξινόμησή τους στην κατηγορία Α, γ) σοβαρά ζητήματα στατικότητας των φραγμάτων που αφορούν τόσο τον έλεγχο της σεισμικής τους επάρκειας, όσο και την ευστάθεια των πρανών, δ) παραβιάσεις της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Νερά σχετικά με τη διαχείριση των υδάτων της περιοχής, ε) παντελής έλλειψη μέτρων πρόληψης σοβαρών ατυχημάτων, σχεδίου έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση ατυχήματος κ.ά. και στ) παραβίαση της νομοθεσίας για τη προστασία των οικοτόπων - δίκτυο Natura 2000.
"Ξέχασαν" 608 στρέμματα
Η εταιρεία θέλει να προχωρήσει με το έργο στα ρέματα Λοτσάνικου και Λάκκου Καρατζά, που παλιά ήταν τοπία σπάνιας ομορφιάς, ενώ τώρα κατακρεουργημένες εκτάσεις, χωρίς ίχνος πράσινου. Οι κάτοικοι μιλούν για μελλοντικές "χαβούζες" και καταγγέλλουν ότι δεν τηρούνται ούτε τα προσχήματα. Σύμφωνα με τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Μεταλλευτικών - Μεταλλουργικών Εγκαταστάσεων της Ελληνικός Χρυσός ΑΕΜΒ (ΜΠΕ εφεξής), προβλέπεται χρήση έκτασης 1.062 στρεμμάτων. Ωστόσο, με την απόφαση του ΥΠΕΚΑ εγκρίνεται έργο έκτασης 1.670 στρεμμάτων! Συνεπώς, δεν έχει προηγηθεί περιβαλλοντική αδειοδότηση, όπως ορίζει ο νόμος, που σημαίνει ότι δεν έχει γίνει εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, άρα δεν μπορούν να ληφθούν και τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης.
Πάνω σε λάθος στοιχεία η αξιολόγηση της επικινδυνότητας
Δεδομένου ότι η μελέτη εκπονήθηκε σε 608 στρέμματα λιγότερα, ο βαθμός επικινδυνότητας χαρακτηρίστηκε "χαμηλός". Στην προσφυγή επισημαίνεται ότι η μη ταξινόμηση των εγκαταστάσεων στην κατηγορία Α επικινδυνότητας εδράζεται στην Προκαταρκτική Μελέτη Επικινδυνότητας του 2009, η οποία "βασίστηκε σε δεδομένα που αντιστοιχούν στην αρχική έκταση του έργου και όχι στην τελική. Η μη ύπαρξη Οριστικής Μελέτης Επικινδυνότητας καθιστά επομένως την εκτίμηση ελλιπή, παραβιάζοντας την οδηγία 2006/21/ΕΚ".
Το μέγεθος των φραγμάτων και μόνο όμως θα αρκούσε για να ταξινομηθούν στην κατηγορία Α. Σύμφωνα με τα κριτήρια της Διεθνούς Επιτροπής Μεγάλων Φραγμάτων, τα υπό κατασκευή φράγματα στις Σκουριές θεωρούνται μεγάλα. Άρα, πέραν των διαφορών που υπάρχουν ανάμεσα στην Τεχνική Μελέτη και τη ΜΠΕ, θα έπρεπε να ταξινομηθούν στην κατηγορία Α και "να εφαρμοστεί η αρχή της προφύλαξης, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό αλλά και το εγχώριο δίκαιο".
Η Τεχνική Μελέτη του υπουργείου επικαλείται ως εχέγγυο για την ασφάλεια του έργου τον Ελληνικό Αντισεισμικό Κανονισμό (ΕΑΚ), που επίσης καταρρίπτεται. Η μελέτη αναχωμάτων με ύψος μεγαλύτερο των 15 μέτρων δεν καλύπτεται από τον ΕΑΚ, αλλά απαιτεί ειδική γεωτεχνική και σεισμική μελέτη, όπως επίσης υπογραμμίζεται στην προσφυγή. "Σε συνδυασμό μάλιστα με τις αναλύσεις για την ευστάθεια των πρανών, οι οποίες έχουν πραγματοποιηθεί βάσει των χαμηλότερων τιμών σεισμικών κινήσεων, αστοχία των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε αστοχία του φράγματος, καθιστά προφανές το γεγονός ότι το σύνολο της περιοχής τίθεται σε σοβαρότατο κίνδυνο" υπογραμμίζεται ακόμα.
Σε κίνδυνο νερό και οικότοποι Natura
Για την πρόληψη σοβαρών ατυχημάτων η ισχύουσα νομοθεσία για την περιβαλλοντική ευθύνη (Οδηγία 2004/35/ΕΚ) υποχρεώνει τον φορέα εκμετάλλευσης α) να λαμβάνει μέτρα είτε από μόνος του είτε κατόπιν εντολής της αρμόδιας αρχής και β) να καταβάλει το κόστος των μέτρων που λαμβάνονται από την αρμόδια αρχή.
Ειδικότερα τον υποχρεώνει "να λαμβάνει μέτρα πρόληψης, να ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές και να διαχειρίζεται την όποια περιβαλλοντική ζημιά με μέτρα ελέγχου, περιορισμού και αποκατάστασης, ακόμα και στις περιπτώσεις που η ζημιά προκλήθηκε από νομίμως αδειοδοτημένη ή από δραστηριότητα που θεωρήθηκε ασφαλής". Ακόμη κι αν οι εγκαταστάσεις, όπως στην προκειμένη, δεν έχουν ταξινομηθεί στην κατηγορία Α, σύμφωνα με την οδηγία 2004/35/ΕΚ ο φορέας "οφείλει να υιοθετήσει σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας".
Έντονο προβληματισμό προκαλεί ότι τόσο στη ΜΠΕ, όσο και στην Τεχνική Μελέτη για την προστασία των υδάτων της περιοχής και τα μέτρα πρόληψης δεν υπάρχει καμία αναφορά στο σχέδιο διαχείρισης της λεκάνης απορροής του ποταμού, όπου και θα γίνουν οι εγκαταστάσεις. Με άλλα λόγια "σε μια βαριά διεργασία απόθεσης 122 εκατομμυρίων τόνων εξορυκτικών αποβλήτων δεν λαμβάνεται καμία πρόνοια".
Ανάλογη τακτική έχει εφαρμοστεί και σε ό,τι αφορά την προστασία των οικοτόπων του δικτύου Natura 2000. Η οδηγία 92/43/ΕΟΚ προβλέπει σε αυτές τις περιπτώσεις (είτε οι εγκαταστάσεις είναι εντός είτε εκτός των ορίων των προστατευτικών ζωνών) τη διενέργεια της διαδικασίας για "Δέουσα Εκτίμηση". Αν δεν βεβαιώνεται κατηγορηματικά από την αρμόδια αρχή ότι δεν θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις και δεν εκφράζονται έστω αμφιβολίες για την πρόκλησή τους, τότε το έργο δεν μπορεί να αδειοδοτηθεί...
Οι αγώνες έχουν αποτέλεσμα
Έχουν χαρακτηριστεί "τρομοκράτες" και πάνω από 300 κουβαλάνε κατηγορίες εις βάρος τους, πληρώνοντας τη συμμετοχή τους στις κινητοποιήσεις ενάντια στην εξόρυξη χρυσού. Κάποιοι έχουν μείνει στη φυλακή για μήνες. Δεν το βάζουν όμως κάτω, οι δράσεις και οι διαδηλώσεις συνεχίζονται. Μετά την πετυχημένη συναυλία τον Σεπτέμβρη, ακολούθησε η μαζική πορεία την προηγούμενη Κυριακή, με πάνω από 1.500 άτομα να δίνουν το "παρών" και να μένουν για πολλές ώρες στον Κάκκαβο, παρά την καταστολή των ΜΑΤ.
Η προσφυγή στο ΣτΕ αποτελεί ένα ακόμα κομμάτι αυτού του αγώνα, που κερδίζει διαρκώς έδαφος. "Ο φόβος έχει αλλάξει στρατόπεδο" λένε οι αγωνιστές - κάτοικοι. Το Δ.Σ. του Δήμου Αριστοτέλη, με ομόφωνο ψήφισμά του, δήλωσε την πλήρη αντίθεσή του στην εξόρυξη χρυσού, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Είμαστε αντίθετοι με την επέκταση της παραδοσιακής, υφιστάμενης μεταλλευτικής δραστηριότητας. Η επέκταση της μεταλλείας στις Σκουριές και σε άλλες περιοχές μετατρέπει το σύνολο της περιοχής μας σε μία απέραντη μεταλλευτική ζώνη βαριάς βιομηχανικής εκμετάλλευσης, η οποία θα επιφέρει μη αναστρέψιμες βλάβες στα νερά, στα δάση, στον αέρα, στον άνθρωπο και την οικονομία της περιοχής".
Παράλληλα αποφασίστηκε να διακοπεί κάθε οικονομική συναλλαγή με την εταιρεία «ελληνικός χρυσός», εξέλιξη που βρίσκεται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση που υπήρχε μέχρι πριν από λίγους μήνες με δήμαρχο τον Χρήστο Πάχτα. Η "νίκη" στο Δ.Σ είναι η μεγαλύτερη μέχρι την επόμενη, αποδεικνύοντας ότι οι αγώνες και οι διαρκείς πιέσεις μπορούν να φέρουν αποτέλεσμα.
Επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή από την Κ. Ιγγλέζη
Το θέμα στη Βουλή έφερε η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κατερίνα Ιγγλέζη. Επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση ενέκρινε ένα έργο χωρίς να έχει πάρει αδειοδότηση, ρώτησε τον υπουργό Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής αφενός "αν προτίθεται να ανακαλέσει την απόφαση έγκρισης, η οποία παρουσιάζει σωρεία παραβιάσεων της νομοθεσίας", αφετέρου ζήτησε εξηγήσεις για "τις παραβιάσεις της ελληνικής και κοινοτικής νομοθεσίας κατά τη διαδικασία έγκρισης ενός τέτοιου μεγέθους και είδους έργου σε πυκνοκατοικημένη και σεισμογενή περιοχή".
Ο υφυπουργός Ασ. Παπαγεωργίου, "χωρίς να δικαιολογεί με νομικά επιχειρήματα τις παραβάσεις της νομοθεσίας", τόνισε ότι όλα γίνονται νόμιμα στις Σκουριές, επιμένοντας ότι το άθροισμα των δύο φραγμάτων είναι 1.062,78 στρέμματα κι ότι έχουν συμπεριληφθεί στη σύνταξη των μελετών οι σχετικές σεισμοτεκτονικές μελέτες...
