«Τους μεν κενούς ασκούς η πνοή
διίστησι, τους δ’ ανοήτους το
οίημα».
Σωκράτης
«Τα άδεια σακιά τα φουσκώνει ο αέρας, ενώ τους ανόητους ανθρώπους η αλαζονεία (η έπαρση)» λέει η αξιωματική φράση που αποδίδεται στον Σωκράτη. Και πραγματικά μέσα σε λίγες λέξεις βρίσκεται η εικονοποιία μιας ολόκληρης κατάστασης που όχι απλά ταλανίζει την Ελλάδα από καταβολής του νεότερου ελληνικού κράτους, αλλά αν την αναγάγουμε σε παγκόσμια κλίμακα, τότε θα δούμε την απέραντη τοιχογραφία όλων εκείνων που αιματοκύλισαν τον κόσμο, είτε τους γνωρίζουμε είτε όχι. Άλλωστε, τα σκοτεινά πρόσωπα είναι εκείνα που κινούν τα νήματα κάθε ολέθρου, η πραγματική πηγή απ’ όπου αναβλύζει κακό.
Το βλέπουμε στη μεγάλη εικόνα με τον Τραμπ, τον Νετανιάχου και τους σκοτεινούς ιέρακες που καθοδηγούν την απέραντη φονική ανοησία των δυνατών του δυτικού κόσμου, με την τιμητική εξαίρεση ενός Σάντσεθ. Το βλέπουμε στον μέγα άνεμο των φονιάδων που σαρώνει τη Μέση Ανατολή με απέραντη ευχαρίστηση και την απέραντη βλακεία τής έσω τυφλότητας. Αυτού του αναλφάβητου κυκεώνα που δεν μπορεί να διατυπώσει τίποτα, γιατί τίποτα δεν μπορεί να κοιτάξει. Και το πράγμα ολοένα και αγριεύει. Ολοένα και πέφτουν τα φράγματα που εμποδίζουν την ξέφραγη οίηση να σαρώσει ό,τι βρεθεί μπροστά της με τέτοια αταλάντευτη αποφασιστικότητα, λες και η καταστροφή είναι ο μόνος δρόμος που έχουμε για να ζήσουμε.
«Το κακό», λέει ο μεγάλος Cormac McCarthy (1933-2023) στον «Επιβάτη» (Gutenberg 2022, μετ. Γιώργος Κυριαζής), «δεν έχει εναλλακτικό σχέδιο. Είναι ανίκανο ακόμα και να διανοηθεί ότι θα μπορούσε να αποτύχει». Μια ολόκληρη ανθρωπότητα έχει χαθεί μέσα σ’ αυτή την αδιανόητη βλακεία. Μια ολόκληρη ανθρωπότητα εξακολουθεί να πνίγεται μπροστά στα μάτια ηλιθίων που νομίζουν ότι είναι ασφαλείς πάνω στη «σχεδία της Μέδουσας», ενώ απλώς επιπλέουν σ’ ένα ωκεανό από κατάκοπες μέρες της Ιστορίας, από κατάκοπες μέρες της πείνας, του πολέμου, της φτώχειας, του εξανδραποδισμού και της σπαρακτικής αλλοφροσύνης που οδηγεί στο πουθενά και στο τίποτα.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται η ασύστατη και απολύτως φονική βλακεία της οίησης: κανένας δεν πρόκειται να σωθεί από τέτοια καταστροφή, κανένας δεν πρόκειται να σωθεί από τέτοια παραχάραξη της πρωταγόρειας αλήθειας, ότι «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος», ο άνθρωπος είναι το μέτρο όλων των πραγμάτων (το μέτρο, ο ρυθμός δηλαδή, η κίνηση του κόσμου και του χρόνου). Αυτό που αργότερα στα χείλη του Μπρετόν θα βρει ακόμα μία πανανθρώπινη δικαίωση: «Όποια κι αν είναι η ερώτηση ο άνθρωπος είναι η απάντηση».
Πάρε τώρα μονάχα αυτή τη φράση και βάλε δίπλα της ό,τι έχει διατυπωθεί από τον Γκέμπελς μέχρι τον Νετανιάχου που τόλμησε (αν και στην απέραντη ηλιθιότητα της φρίκης δεν χρειάζεται τόλμη, αποκτήνωση χρειάζεται) την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος ακριβώς να καταλογίσει στην Ευρώπη (πού και να έπαιζε πράγματι ρόλο λυτρωτικό ώστε να σταματήσει η κόλαση...) «βαθιά ηθική αδυναμία!». Και ότι «έχει πολλά να μάθει» από το Ισραήλ (με τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη και τη σφαγή στον Λίβανο και στο Ιράν), ως προς τη «σαφή ηθική διάκριση μεταξύ καλού και κακού».
Τ’ ακούς; Οι φονιάδες με τη χρυσή αγχόνη στο πέτο, εκεί που άλλοτε έσταζε αίμα το κίτρινο αστέρι, θα διδάξουν στους άλλους «τη σαφή διάκριση μεταξύ καλού και κακού». Πόσα κορμιά χρειάζονται στον Σκάμανδρο για να θαφτούν η φράση του Πρωταγόρα και η φράση του Μπρετόν; Μόνο η κενότητα και η βλακώδης έπαρση κάθε Γεωργιάδη, κάθε Πλεύρη, κάθε Μητσοτάκη και των ομοίων τους μπορεί να δώσει απάντηση. Άλλωστε, η βλακεία του φασισμού, η γελοιότητα της φρίκης έχει μια απάντηση για όλα. Η γελοιότητα της αισθητικής ισοπέδωσης που εξυφαίνεται από τον διαφημιστικό λόγο της ισχύος επιτρέπει, όταν δεν επιβάλλει, την αποδοχή της καταστροφής ως απόλυτη έκφραση του πραγματικού. «Η αλλοτρίωση της ανθρωπότητας», είχε προειδοποιήσει ο Βάλτερ Μπένγιαμιν (1892-1940), «έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που την κάνει να βιώνει την ίδια της την καταστροφή σαν αισθητική απόλαυση».
Ο Μπένγιαμιν αυτοκτόνησε για να μην πέσει στα χέρια των Ναζί. Δεν ήταν λύση. Ήταν παραδειγματική προειδοποίηση ολέθρου.
