«Να πεθάνει το παλιό για να γεννηθεί το νέο». Γνωστό, επαναλαμβανόμενο μότο, με ποιητική χροιά. Ακούγεται ριζοσπαστικό, αλλά στην πολιτική, συχνά, λειτουργεί ως άλλοθι. Γιατί μεταφέρει τη συζήτηση από το πραγματικό πολιτικό διακύβευμα σε μια επιφανειακή αναζήτηση «νέων» σχημάτων, προσώπων, μέσων ή αφηγήσεων. Και το πολιτικό διακύβευμα επιμένει να είναι οι πολιτικές που υπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας.
Η συνεχής αναζήτηση του νέου είναι, προφανώς, υγιής στην εξελικτική διαδικασία. Όταν, όμως, τίθεται ως όρος σε πολιτικές διεργασίες οφείλουμε πρώτα να το ορίσουμε. Η γέννηση του «νέου» αφορά πολιτικές προτάσεις και προτάγματα; Η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, για παράδειγμα, είναι «παλιό» ή διαχρονικό αίτημα; Η προστασία της εργασίας και η ασφάλεια ανήκουν στο παρελθόν ή αποτελούν επιτακτικές ανάγκες τού σήμερα; Η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η δίκαιη κατανομή του πλούτου, η πρόσβαση στα δημόσια αγαθά είναι ξεπερασμένες ιδέες ή μια σύγχρονη απάντηση σε εποχές αβεβαιότητας και ανασφάλειας; Κι εδώ εμφανίζεται η ειρωνεία. Την ώρα που κάποιοι αναζητούν εναγωνίως και αορίστως το «νέο», η κοινωνία επιστρέφει σταθερά σε διαχρονικές, θεμελιώδεις αξίες. Η ισότητα, η δικαιοσύνη, η δημοκρατία δεν είναι vintage ή πασέ. Αποτελούν όρους κοινωνικής συνοχής και προόδου. Είναι ιδέες για τις οποίες διαχρονικά παλεύουμε και διεκδικούμε.
Η γέννηση του «νέου» μήπως αφορά τα μέσα και τις μορφές απεύθυνσης του πολιτικού μηνύματος; Προφανώς, η ψηφιακή εποχή διαμορφώνει νέους τρόπους επικοινωνίας, οργάνωσης και κινητοποίησης. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν δυνατότητες άμεσης απεύθυνσης και δικτύωσης. Ωστόσο, άλλο το νέο εργαλείο και άλλο το νέο πολιτικό περιεχόμενο. Η ριζοσπαστική Ακροδεξιά, για παράδειγμα, δικτυώνεται και κινητοποιείται χρησιμοποιώντας, κυρίως, τα social media. Τι νέο κομίζει;
Ανάλογα τίθεται και το ερώτημα για τα πολιτικά σχήματα. Η επίκληση του «νέου» συχνά μεταφράζεται σε προσωποπαγή μορφώματα, σε αδιαμεσολάβητη επικοινωνία ή σε ασθενείς οργανωτικές δομές, χωρίς ιδεολογική συνοχή και συλλογικές διαδικασίες. Όσο νέα κι αν φαντάζουν στη μορφή, η πολιτική τους βάση έρχεται από άλλες εποχές. Σε αυτή την περίπτωση, κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν σε μια εύκολη σκηνοθεσία ανανέωσης, μια αλλαγή βιτρίνας που αφήνει ανέγγιχτες τις ουσιαστικές απαντήσεις στα προβλήματα της κοινωνίας. Το νέο δεν αφορά πρόσωπα, ηλικίες, λογότυπα, εικόνες. Τουλάχιστον, δεν αφορά μόνο σε αυτά. Στην παρούσα πολιτική συγκυρία το πραγματικά νέο θα μπορούσε να προκύψει μέσα από τη σύνθεση εμπειρίας και ανανέωσης, ιστορικής συνείδησης και σύγχρονης απεύθυνσης, από τη συνεργασία δυνάμεων σε προγραμματική βάση, από μετασχηματισμούς κι ανασυνθέσεις, από τη δημιουργία ενός ισχυρού, ανοιχτού, ριζοσπαστικού και δημοκρατικά οργανωμένου πολιτικού φορέα με σαφή κοινωνική αναφορά. Με την ενεργή και αυτόβουλη συμμετοχή των πολιτών. Έναν πολιτικό φορέα αξιόπιστο, με πρόταση, αισιοδοξία και ελκυστικότητα· που θα συγκινεί τα ενεργά κομμάτια της κοινωνίας και θα εμπνέει για συλλογική δράση.
Για τις δυνάμεις που απαρτίζουν το προοδευτικό και δημοκρατικό τόξο, πραγματικά ριζοσπαστικό, λοιπόν, είναι η πολιτική υπέρβαση της αδράνειας, της αμφισημίας και των προσωπικών εγωισμών. Η δημιουργία ενός προοδευτικού μετώπου που δεν θα υποκύπτει στη λογική της επικοινωνιακής ανακύκλωσης ή σε μιντιακά πυροτεχνήματα, αλλά θα στοχεύει ουσιαστικά στη βελτίωση της ζωής των πολιτών.
Το νέο, και κοινωνικά αναγκαίο σήμερα, δεν είναι μόνο ζήτημα επικοινωνιακής σκηνοθεσίας. Είναι η ικανότητα να δίνεις πειστικές απαντήσεις στα σύγχρονα κοινωνικά ερωτήματα.
Να ενισχύεις την κοινωνική συνοχή σε μια εποχή αβεβαιότητας και να θωρακίζεις τη δημοκρατία απέναντι στον νεοφιλελευθερισμό, τον εκφυλισμό και τον κυνισμό.
Να επαναφέρεις ένα σύστημα αρχών, αξιών και ισχυρών, αυτονόμων θεσμών απέναντι στο δίκιο του ισχυρού και στην ισχύ των προσώπων.
*Η Νατάσα Γκαρά είναι αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
