Μόλις πριν από ένα μόλις χρόνο, η εκδίωξη των δυνάμεων της ισλαμικής Αλ Σαμπάμπ από τη Σομαλία χαιρετίστηκε σαν αποφασιστική επιτυχία της προσπάθειας για την εξάλειψη της ισλαμικής απειλής στην Αφρική. Το μακελειό της προηγούμενης εβδομάδας στην Κένυα υπενθύμισε απλώς ότι η "απειλή" έχει τη μορφή της λερναίας Ύδρας: για κάθε τρομοκρατική οργάνωση που ξεριζώνεται ξεπηδούν δέκα νέες.
Το εμπορικό κέντρο Westgate στο Ναϊρόμπι υποσχόταν "την υπέρτατη εμπειρία στο σόπινγκ" για τους τουρίστες, τους ξένους διπλωμάτες και την τοπική ελίτ της πιο ανεπτυγμένης οικονομίας της Ανατολικής Αφρικής. Αν αναλογιστεί κανείς ότι στους ιδιοκτήτες του περιλαμβάνεται και μια ισραηλινή εταιρεία, ήταν λογικό να αποτελεί τον ιδανικό στόχο για μια εξτρεμιστική ισλαμική οργάνωση. Τελικά δράστης της επίθεσης ήταν εκείνη που υποτίθεται ότι είχε νικηθεί στη Σομαλία. Μια χούφτα μέλη της κατόρθωσαν με ελαφρύ οπλισμό να σκορπίσουν τον θάνατο στο πολυσύχναστο πολυκατάστημα -ο τελικός απολογισμός κάνει λόγο για 68 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες.
Η περίπτωση της Σομαλίας είναι αποκαλυπτική για τον φαύλο κύκλο τόσο των ανθρωπιστικών επεμβάσεων όσο και του πολέμου κατά της τρομοκρατίας στην Αφρική. Η εισβολή της Κένυας στη Σομαλία το 2006 πέτυχε τελικά μόνο να αυξήσει την απήχηση της Αλ Σαμπάμπ. Στη Λιβύη ήταν η Αλ Κάιντα στο Ισλαμικό Μαγκρέμπ που γιγαντώθηκε από τη δυτική επέμβαση. Οι μαχητές της οργάνωσης πέρασαν στη συνέχεια τα σύνορα με το γειτονικό Μάλι προκαλώντας έτσι μια ακόμη ξένη επέμβαση, αυτή τη φορά από τη Γαλλία.
Σύμφωνα με πολλά δημοσιεύματα του δυτικού τύπου, οι τζιχαντιστές της Λιβύης συνεργάζονται στενά με τους Σύρους αντικαθεστωτικούς τροφοδοτώντας τους με μαχητές και όπλα από το άλλοτε ισχυρό οπλοστάσιο του Καντάφι. Ο όλο και στενότερος συντονισμός των οργανώσεων αυτών ανάγκασε πέρσι ακόμη και των διοικητή των αμερικανικών στρατευμάτων στην Αφρική, στρατηγό Κάρτερ Χαμ να εκφράσει την ανησυχία του για το φαινόμενο.
Εκτός όμως από ανησυχία, η ενίσχυση της ισλαμικής απειλής στην Αφρική δίνει το πρόσχημα για την όλο και πιο έντονη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Επισήμως ο αμερικανικός στρατός διαθέτει μόνο μια βάση στο Τζιμπουτί. Από κει και πέρα υπάρχουν μόνο "προσωρινές εγκαταστάσεις που φιλοξενούν ολιγάριθμο προσωπικό για συγκεκριμένες δραστηριότητες", σύμφωνα με την Africom. Έρευνα του ιστότοπου TomDispatch έδειξε, ωστόσο, ότι οι "προσωρινές" αυτές εγκαταστάσεις έχουν τα τελευταία χρόνια απλωθεί σε 49 αφρικανικές χώρες σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η εντεινόμενη οικονομική διείσδυση της Κίνας στη μαύρη ήπειρο.
Το περιοδικό Nation αποκάλυψε το 2011 ότι η αμερικανική κυβέρνηση διεξάγει εδώ και χρόνια ένα "μυστικό πόλεμο" στη Σομαλία. Αποφεύγοντας κάθε ενοχλητική εμπλοκή σε Κογκρέσο και Ηνωμένα Έθνη, η κυβέρνηση Ομπάμα χρησιμοποιεί κυρίως τη CIA για να εκπαιδεύσει στρατό, να ανακρίνει κρατουμένους και να εξοπλίσει τοπικούς πολέμαρχους. Φυσικά δεν έλειψαν και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη drones που άρχισαν να πετούν όλο και πιο συχνά στους ουρανούς της Σομαλίας. Σύμφωνα πάντως με το Nation, "η αμερικανική πολιτική ενίσχυσε τελικά τις ίδιες ομάδες που υποτίθεται ότι ήθελε να πολεμήσει, ενώ βοήθησε να δημιουργηθούν και άλλες όπως η Αλ Σαμπάμπ".
Για πολλούς αναλυτές, η επίθεση αποτελεί μια ακόμη απόδειξη για το πόσο ολέθρια και αποτυχημένη είναι η αφρικανική εκδοχή του πολέμου κατά της τρομοκρατίας. "Η σημερινή αντιτρομοκρατική στρατηγική στην περιοχή επικεντρώνεται σε στοχευμένες επιθέσεις κατά της Αλ Σαμπάμπ αφήνοντας κατά μέρος τις δομικές αιτίες της ριζοσπαστικοποίησης" σημειώνει η Γουάντα Φέλμπα - Μπράουν από το Ινστιτούτο Μπρούκινγκς.
Μια ριζοσπαστικοποίηση που δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί με δεδομένο τις ξένες επεμβάσεις των τελευταίων χρόνων, την κατάρρευση της σομαλικής οικονομίας, τη μαζική ανεργία και την εκτεταμένη διαφθορά μιας κυβέρνησης που κατά τα άλλα στηρίζεται από τις ΗΠΑ για να καταπολεμήσει τους εξτρεμιστές. Η μισή βοήθεια που δόθηκε στην πάμπτωχη αφρικανική χώρα την τελευταία τριετία ήταν στρατιωτική.
Ο Τζέιμς Τζένινγκς της ανθρωπιστικής οργάνωσης Διεθνής Συνείδηση βρέθηκε στη Σομαλία στη διάρκεια του λιμού του 2010-11. Εκτιμά ότι η επίθεση στο εμπορικό κέντρο Westgate αποτελεί συνέχιση του κύματος βίας που προκάλεσε η διάλυση της Σομαλίας την τελευταία εικοσαετία. Ενός πολέμου, που όπως επισημαίνει, "εξάγεται πλέον όλο και περισσότερο" σε γειτονικές χώρες.
