Για την εξέγερση, που μετρά ήδη πάνω από 50 πόλεις στη γειτονική Τουρκία, μίλησε στην "Αυγή" η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Φατίχ της Κωνσταντινούπολης, Αιμιλία Βουλβούλη. Η Αιμ. Βουλβούλη, που ειδικεύεται στην Ανθρωπολογία των Κοινωνικών Κινημάτων και έχει γράψει το βιβλίο «From Environmentalism to Transenvironmentalism: The Ethnography of an Urban Protest in Modern Istanbul», 2009 ("Από τον περιβαλλοντισμό στον διαπεριβαλλοντισμό: Η εθνογραφία μιας αστεακής διαμαρτυρίας στη σύγχρονη Κωνσταντινούπολη"), εξηγεί ποιοι και γιατί διαδηλώνουν, ξεκαθαρίζοντας πως οι παλιοί διαχωρισμοί: "κεμαλιστές" και "ισλαμιστές", δεν υφίστανται πλέον.
Συνέντευξη στην Αναστασία ΓΙΑΜΑΛΗ
* Tι διεκδικεί το κίνημα;
Αυτό που ζητούν πάνω απ' όλα είναι περισσότερη ελευθερία και περισσότερη δημοκρατία. Αυτό είναι το ζητούμενο πολλών δεκαετιών, η μεγαλύτερη συμμετοχικότητα, να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη τους για το τι θα γίνει στον τόπο και τη γειτονιά τους. Βλέπουμε μια σύνθεση μικρών ομάδων που απλώνονται παντού στη χώρα, οι οποίες και στο παρελθόν και τώρα δραστηριοποιούνται σε ό,τι αφορά τις ιδιωτικοποιήσεις του δημόσιου χώρου. Όλες αυτές οι ομάδες ενώθηκαν με έναν συγκολλητικό τρόπο, ο οποίος χρήζει επιστημονικής μελέτης, με αποτέλεσμα όλη η χώρα να γίνει μια μεγάλη πλατεία Ταξίμ.
Είναι λάθος να μιλάμε για τους παλιούς διαχωρισμούς: ισλαμιστών - κεμαλιστών. Όχι ότι δεν υπάρχουν: η αντιπολίτευση εκμεταλλεύεται την εξέγερση. Μέσα στην τουρκική Εθνοσυνέλευση: είναι σαφές πως χρησιμοποιεί την εξέγερση ενάντια στην κυβέρνηση εργαλειακά. Ωστόσο, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα έχει συνδέσει κατά κόρον τη διακυβέρνησή του στο παρελθόν με την περιστολή των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων.
Το γεγονός, λοιπόν, πως κάποιοι ισχυρίζονται πως οι διαδηλωτές είναι κεμαλιστές είναι τουλάχιστον αφελές. Έκανα κάποιες συνεντεύξεις για τη δική μου έρευνα -καθώς αυτό είναι το γνωστικό μου αντικείμενο- και οι συμμετέχοντες στο κίνημα κατέστησαν σαφές ότι ούτε είναι κεμαλιστές ούτε τους αφορά η υποστήριξη που έχουν από το κεμαλικό κόμμα.
* Δεν είναι, λοιπόν, μόνον η Ταξίμ και το πάρκο Γκεζί;
Όχι, μιλάμε για πάνω από 50 πόλεις. Ακόμη και στην Κόνια, που είναι συντηρητική πόλη και βρίσκεται βαθιά στην Ανατολία, γίνεται χαμός, παρόλο που, όπως είναι άλλωστε γνωστό, στη "μέσα" Τουρκία μεγάλο κομμάτι του λαού υποστηρίζει τον Ερντογάν. Ωστόσο, μέσα στην εξέγερση υπάρχουν και υποστηρικτές του Ερντογάν οι οποίοι λένε "φτάνει πια".
Βέβαια, στις μεγάλες πόλεις, που χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη υπηρεσιών και όχι τόσο από τον πρωτογενή παραγωγικό τομέα και άρα από ένα διαφορετικό προφίλ πληθυσμού από αυτό που φαίνεται να διαδηλώνει, είναι πολύ πιο μαζικές οι κινητοποιήσεις. Επίσης μιλάμε και για ευρύτερα ζητήματα, όπως π.χ. η προσπάθεια που έχει κάνει ο Ερντογάν να περιορίσει το αλκοόλ, που δεν είναι το βασικό αίτημα των διαδηλωτών, είναι όμως κατ' αυτούς ενδεικτική μιας αποστασιοποίησης από την εξευρωπαϊσμένη λογική που πρέσβευε μέχρι τώρα. Το ίδιο και με την απαγόρευση των φιλιών στο μετρό...
Πρέπει όμως και πάλι να πούμε ότι αυτή δεν συνδέεται απαραίτητα με το Ισλάμ. Πρόκειται για προσπάθεια ελέγχου του σώματος, που είναι γνώρισμα όλων των καπιταλιστικών κοινωνιών. Ενδεικτική είναι η απαγόρευση του τσιγάρου στην Ευρώπη. Είναι αυτό που ο Φουκώ ονόμαζε βιοπολιτική, την προσπάθεια δηλαδή να ελεγχθεί ό,τι ενδεχομένως διαφοροποιεί. Έτσι το αντιλαμβάνονται και όσοι συμμετέχουν στο κίνημα.
Οι Anticapitalist Muslims (Aντικαπιταλιστές Μουσουλμάνοι), για παράδειγμα, είναι παρόντες στις διαδηλώσεις, συμμετέχουν κανονικά στο κίνημα. Οι Anticapitalist Muslims είναι εκεί όχι επειδή αντιδρούν στο Ισλάμ, αλλά επειδή αντιδρούν στην καπιταλιστική εκδοχή του Ισλάμ.
* Tι κόσμος έχει βγει στον δρόμο, λοιπόν; Υπάρχει κάποιος κοινός παρονομαστής;
Υπάρχει σίγουρα το χαρακτηριστικό της ηλικίας. Ισχύει το ότι οι περισσότεροι διαδηλωτές είναι νέοι, όπως ισχύει και ότι οι περισσότεροι από αυτούς είναι μορφωμένοι, ισχύει και ότι είναι και γνώστες του Διαδικτύου, άλλωστε η κινητοποίηση γιγαντώθηκε μέσω των social media. Tο μόνο κανάλι που είχε ανταπόκριση από την αρχή ήταν το Halk ΤV (halk σημαίνει λαός). Τα άλλα κανάλια επέλεξαν να αδιαφορήσουν. Υπάρχει βέβαια και η ταξική διάσταση, διότι αυτοί που είναι στον δρόμο είναι άνθρωποι που έχουν δάνεια - στεγαστικά, φοιτητικά. Δεν το κάνουν μόνο και μόνο επειδή υπάρχει ένα εξεγερσιακό ρεύμα. Το διακύβευμα είναι η καθημερινότητά τους.
(Διαβάστε την υπόλοιπη συνέντευξη της Αιμιλίας Βουλβούλη στο φύλλο της Πέμπτης)
