Στη Γαλλία υπάρχει από την εποχή του Διαφωτισμού ένας ιδιαίτερος δεσμός πολιτικής και βιβλίου. Στη σύγχρονη εποχή αυτός ο δεσμός μεταφράζεται σε έναν άρρητο κανόνα, ότι οι επίδοξοι Πρόεδροι της Δημοκρατίας πριν από τις εκλογές οφείλουν να εκδώσουν ένα βιβλίο πολιτικο-προσωπικού περιεχομένου. Στις σελίδες του αποκαλύπτουν τη ζωή τους ή το πολιτικό τους όραμα ή και τα δύο. «Επανάσταση, ο αγώνας μας για τη Γαλλία» ήταν, για παράδειγμα, ο τίτλος του δοκιμίου που εξέδωσε ο Εμανουέλ Μακρόν τον Νοέμβριο του 2016 ενόψει των νικηφόρων για τον ίδιο εκλογών της άνοιξης του 2017.
«Η έκδοση ενός βιβλίου είναι χρήσιμη σε έναν πολιτικό για τρεις λόγους: του δίνει πρόσβαση στα ΜΜΕ για μέρες, ακόμη και εβδομάδες, του δίνει τη δυνατότητα να θέσει ένα θέμα ή να δοκιμάσει τις ιδέες του στον δημόσιο διάλογο και τον βοηθά να κινητοποιήσει τις δυνάμεις του κάνοντας περιοδεία σε όλη τη Γαλλία» εξήγησε μιλώντας στο δημόσιο ειδησεογραφικό κανάλι France Info ο επικοινωνιολόγος Φιλίπ Μορό-Σεβρολέ, που σήμερα μετέχει στην ομάδα του Γκαμπριέλ Ατάλ, πρώην πρωθυπουργού του Μακρόν. Πολύ συχνά αυτού του είδους τα βιβλία έχουν επιτυχία και υψηλές πωλήσεις. Είναι έτσι χαρακτηριστική η περίπτωση του Ζορντάν Μπαρντελά, προέδρου του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού και δυνάμει υποψηφίου για τις προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027, στην πολύ πιθανή περίπτωση αποκλεισμού της Λεπέν ανάλογα με την απόφαση του Εφετείου σε έναν μήνα περίπου. Το πρώτο του βιβλίο, «Αυτό που αναζητώ», που είχε εκδοθεί τον Νοέμβριο της περασμένης χρονιάς, είχε πουλήσει... 240.000 αντίτυπα! Το δεύτερο, «Αυτό που θέλουν οι Γάλλοι», που εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2025, έχει φτάσει τις 173.000... Το μεν πρώτο έχει αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, το δε δεύτερο αποτελεί μια ανάλυση της κατάστασης στη χώρα στη βάση των μαρτυριών των πολιτών. Και τα δύο έχουν γίνει πια μπεστ σέλερ. Οι συνεργάτες του πιστεύουν ότι έτσι κατακτά νέους ψηφοφόρους και ενισχύει τη βάση των παλιών. Όχι τυχαία ο προπαγανδιστικός μηχανισμός του ακροδεξιού κόμματος γυρίζει πολλά βίντεο με τις μεγάλες ουρές αναγνωστών που περιμένουν για να τους αφιερώσει ο Μπαρντελά το βιβλίο του.
Το ίδιο εντυπωσιακές είναι και οι ουρές για το πρώτο βιβλίο του Γκαμπριέλ Ατάλ, που ανακοίνωσε επισήμως στις 22 Μαΐου την προεδρική του υποψηφιότητα αφού είχε ήδη κάνει το... αποφασιστικό βήμα: «Ένας ελεύθερος άνθρωπος» είναι ο τίτλος του βιβλίου του που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο και στο οποίο περιγράφει την προσωπική και πολιτική του διαδρομή. Ο πρώην πρωθυπουργός από τον Ιανουάριο ως τον Σεπτέμβριο του 2024 και σήμερα επικεφαλής της Αναγέννησης αναφέρεται λεπτομερειακά στην οικογένειά του, στις εξαρτήσεις του πατέρα του από τον τζόγο και τα ναρκωτικά, στο μέτωπο που είχε κάνει με τη μητέρα και τις αδελφές του, στα πολλά σκαμπανεβάσματα του δεσμού του με τον Στεφάν Σεζουρνέ, πρώην υπουργό Εξωτερικών και σήμερα επίτροπο στην Ε.Ε. Οι πολύ αναλυτικές περιγραφές των κατά καιρούς προβλημάτων της σχέσης του με τον Σεζουρνέ έγιναν αντικείμενο συζητήσεων στα τηλεοπτικά πάνελ, με αρκετούς να τον επικρίνουν ότι «επιχειρεί να χρησιμοποιήσει πολιτικά τα προσωπικά του βιώματα»... Ο επικοινωνιακός στόχος πάντως είχε επιτευχθεί. Ωστόσο ο πολιτικός στόχος, δηλαδή να μετατραπεί ο αναγνώστης σε ψηφοφόρο του πολιτικού-συγγραφέα, δεν είναι δεδομένος.
Τα αντίτυπα δεν μετατρέπονται πάντα σε ψήφους...
Τα αντίτυπα των βιβλίων δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε ψήφους. Τα παραδείγματα των Σαρκοζί και Ζεμούρ είναι χαρακτηριστικά. Οι εξαιρετικά υψηλές πωλήσεις των βιβλίων του δεν βοήθησαν τον Νικολά Σαρκοζί, πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, να κάνει come back το 2016 στις εσωκομματικές εκλογές όπου διεκδίκησε, μάταια, το χρίσμα της Δεξιάς. Ενώ ο Ερίκ Ζεμούρ, ακροδεξιός υποψήφιος, γνωστός δημοσιογράφος, συγγραφέας πολλών μπεστ σέλερ -μόνο το «Γαλλική αυτοκτονία» είχε πουλήσει μισό εκατομμύριο αντίτυπα- στον πρώτο γύρο το 2022 πήρε 7%. Οι δυσκολίες πάντως δεν αποθαρρύνουν τους υποψήφιους πολιτικούς/συγγραφείς.
Ο τελευταίος στη σειρά μετά τους Μπαρντελά, Αταλί, Μπορν (πρώην πρωθυπουργός του Μακρόν), Βαλό (πρόεδρος της Κ.Ο. του Σ.Κ.) είναι ο Ραφαέλ Γκλικσμάν, δημοσιογράφος, συγγραφέας, ευρωβουλευτής συνεργαζόμενος με το Σ.Κ., πρόεδρος του Δημόσιου Χώρου. Στις 200 σελίδες του βιβλίου του με τίτλο «Μπορούμε ακόμη· για μια πατριωτική ανάταση», που εκδόθηκε πριν από λίγες μέρες, προτείνει ένα «πατριωτικό συμβόλαιο». Ένα νέο κοινωνικό και δημοσιονομικό συμβόλαιο για να μπορέσει η Αριστερά να ανακτήσει το πεδίο των εργαζομένων που έχει εγκαταλείψει εδώ και χρόνια, με μεγάλο κερδισμένο τον Εθνικό Συναγερμό. Ξεκαθαρίζει τις σχέσεις του ως συμβούλου επί τέσσερα χρόνια με τον Πρόεδρο της Γεωργίας Μ. Σαακασβίλι, που καταδικάστηκε για κατάχρηση εξουσίας, υποστηρίζοντας ότι το έκανε για την «υπεράσπιση του πολιτισμού μας» κατά του Βλ. Πούτιν - μια απάντηση στις κατηγορίες της Ανυπότακτης Γαλλίας. Στο βιβλίο του περιγράφει τα μέσα του αγώνα κατά του Εθνικού Συναγερμού στη βάση μιας πατριωτικής ανάτασης.
Παρότι βρισκόμαστε έναν χρόνο πριν από τις εκλογές, «η έκδοση ενός βιβλίου είναι απαραίτητη για όποιον θέλει να έχει δημόσια παρουσία» παρατηρεί ο πολιτικός επιστήμονας Μπρουνό Κοτρές. Μια διαπίστωση πολύ επίκαιρη καθώς οι επερχόμενες εκλογές θεωρούνται «πολύ ανοιχτές», με αποτέλεσμα όλοι οι δυνάμει υποψήφιοι να σπεύδουν να βγάλουν βιβλία.
Έστω κι αν άλλα χέρια έχουν γράψει κάποια από τα βιβλία αυτά, έστω κι αν δεν πρόκειται για έργα που μπορούν να συγκριθούν με εκείνα του Ντε Γκολ, του Πομπιντού ή του Μιτεράν, ένα γεγονός παραμένει: στην εποχή της πολιτικής της στιγμής του TikTok πρόκειται για μια πράξη αντίστασης, μια ιδιαιτερότητα της γαλλικής πολιτικής ζωής που την καθιστά ξεχωριστή. Γιατί κανείς δεν μπορεί να φανταστεί κάτι παρεμφερές, π.χ., στις ΗΠΑ.
