Η κατάρρευση της Spirit Airlines ανήμερα την Πρωτομαγιά αποτελεί το σαφέστερο μέχρι τώρα παράδειγμα του πως ο πόλεμος στο Ιράν αρχίζει να μεταφράζεται σε πραγματικό κόστος για την αμερικανική αλλά και παγκόσμια οικονομία.
Μέσα σε λίγες ημέρες, μια εταιρεία με 17.000 εργαζομένους διαγράφηκε από τον χάρτη. Η αιτία δεν ήταν άλλη από το σοκ που πλήττει τις τελευταίες εβδομάδες συνολικά τον κλάδο των αερομεταφορών με αφορμή την εκτίναξη της τιμής των αεροπορικών καυσίμων. Από περίπου 80 δολάρια το βαρέλι τον Μάρτιο, τα αεροπορικά καύσιμα έφτασαν έως και τα 200 δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν και της συνεχιζόμενης κρίσης στα Στενά του Ορμούζ από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.
Για μια εταιρεία όπως η Spirit, με υψηλό χρέος και χωρίς την παραμικρή προστασία απέναντι στις διακυμάνσεις της τιμής των καυσίμων, το σοκ αποδείχτηκε καταστροφικό. Όμως και μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες στις ΗΠΑ βλέπουν ήδη τα έξοδα τους να εκτινάσσονται. Η American Airlines εκτιμά ότι ο λογαριασμός καυσίμων της θα αυξηθεί κατά πάνω από 4 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η United προειδοποιεί ότι οι τιμές εισιτηρίων ίσως χρειαστεί να αυξηθούν έως και 20% για να απορροφηθεί το κόστος. Ταυτόχρονα, η JetBlue μειώνει δυναμικότητα και αυξάνει τιμές για να περιορίσει τις ζημιές, ενώ η Delta και άλλοι μεγάλοι αερομεταφορείς εγκαταλείπουν σχέδια ανάπτυξης. Οι πιέσεις είναι τέτοιες ώστε ακόμη και εταιρείες με ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση αναγκάζονται να αναθεωρούν τις προβλέψεις τους.
Και το φαινόμενο έχει βέβαια παγκόσμιες διαστάσεις. Παντού, οι αεροπορικές εταιρείες μειώνουν τον αριθμό των πτήσεων τους και αυξάνουν τις τιμές των εισιτηρίων. Περίπου 2 εκατομμύρια θέσεις έχουν ήδη αφαιρεθεί από τα προγράμματα πτήσεων, ενώ το κόστος καυσίμων -που μπορεί να φτάνει έως και το 25% των λειτουργικών εξόδων- καθορίζει πλέον τη στρατηγική του κλάδου.
Στην Ευρώπη, η εικόνα μοιάζει εξίσου πιεστική. Η Lufthansa περικόπτει χιλιάδες πτήσεις, η Air France-KLM αναμένει επιπλέον επιβάρυνση 2,4 δισ. δολαρίων στον λογαριασμό καυσίμων της, ενώ η JetBlue και άλλες εταιρείες βρίσκονται σε τροχιά σημαντικών ζημιών.
Στις 16 Απριλίου, ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Fatih Birol, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη διέθετε «ίσως περίπου έξι εβδομάδες» αποθεμάτων αεροπορικών καυσίμων. Σχεδόν τρεις εβδομάδες έχουν ήδη περάσει από τότε, εντείνοντας την ανησυχία για την σημερινή επάρκεια. Η ευρωπαϊκή αγορά καταναλώνει περίπου 1,6 εκατομμύρια βαρέλια αεροπορικών καυσίμων ημερησίως, εκ των οποίων περίπου 500.000 βαρέλια προέρχονταν μέχρι πρόσφατα από τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ. Και η Νότια Κορέα -ο μεγαλύτερος παραγωγός αεροπορικών καυσίμων παγκοσμίως- αρχίζει να περιορίζει τις εξαγωγές της, καθώς μειώνεται η πρόσβασή της σε αργό πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο.
Οι επιπτώσεις για τον κλάδο των αερομεταφορών αναμένεται να επιδεινωθούν δραματικά αν η σημερινή κρίση παραταθεί περισσότερο. Ο διευθύνων σύμβουλος της United Airlines έχει προειδοποιήσει ότι, εάν οι τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, ο ετήσιος λογαριασμός καυσίμων της εταιρείας μπορεί να αυξηθεί κατά 11 δισ. δολάρια. Συνολικά, ο αμερικανικός κλάδος των αερομεταφορών εκτιμάται ότι θα βρεθεί αντιμέτωπος με επιπλέον κόστος περίπου 25 δισ. δολαρίων.
Ορατό πλέον δεν είναι μόνο το μέγεθος του σοκ αλλά και η κατεύθυνσή του. Η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος δεν μένει στα διυλιστήρια και στις αγορές καυσίμων· περνά στις μεταφορές, στις τιμές, στην απασχόληση. Και όσο η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παρατείνεται, τόσο δυσκολότερο γίνεται να παρουσιαστεί η όλη κατάσταση ως μια προσωρινή μόνο αναταραχή, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ.
