Αναμενόμενο ή μη, έχοντας υπολογίσει την αντιστάθμιση ή όχι, το σημερινό αμερικανο-ισραηλινό χτύπημα στο Ιράν αποτελεί αντικειμενικά σοβαρή πρόκληση για την παγκόσμια ενεργειακή σταθερότητα. Όσο κι αν ο Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) αυξήσει την παραγωγή τις επόμενες μέρες για να διατηρήσει σε σταθερά επίπεδα την προσφορά και κατ’ επέκταση τις τιμές, η απουσία των ιρανικών προμηθειών λόγω διατάραξης της παραγωγής ή πιθανών καταστροφών στην πετρελαϊκή υποδομή της Ισλαμικής Δημοκρατίας αναμένεται να έχει επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή σταθερότητα και ασφάλεια.
Αυτό σε συνδυασμό με τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας αντιπροσωπεύει έναν σοβαρό συστημικό κίνδυνο ειδικά για τις δυτικές οικονομίες από το ενεργειακό μενού των οποίων εκλείπουν πλέον δύο από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ορυκτών υδρογονανθράκων στον κόσμο.
Ο ΟΠΕΚ συνεδριάζει αύριο και ενδέχεται να εξετάσει την προοπτική μιας μεγαλύτερης από την προγραμματισμένη αύξηση της παραγωγής προκειμένου να αντισταθμιστεί η διατάραξη της προσφοράς λόγω του πολέμου. Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ έχουν ήδη αυξήσει την παραγωγή τους σε μια κίνηση που προφανώς δεν υπαγορεύεται μόνο από οικονομο-τεχνικούς υπολογισμούς.
Αναπλήρωση
Παρά τις προσδοκίες ότι η υπερπροσφορά θα μπορούσε να κρατήσει σταθερή την αγορά, οι τιμές του πετρελαίου κινούνται ανοδικά από την αρχή του χρόνου λόγω του φόβου ενός ενδεχόμενου -και πλέον υπό έκρηξη- πολέμου που μπορεί να διαταράξει την ομαλή ροή στη Μέση Ανατολή μέσω του Στενού του Ορμούζ. Την Παρασκευή η τιμή του βαρελιού έφτασε τα 73 δολάρια, η υψηλότερη από τον περασμένο Ιούλιο.
Οι εκπρόσωποι του ΟΠΕΚ δήλωσαν οι οκτώ χώρες-μέλη του οργανισμού πιθανότατα θα συμφωνήσουν σε μια μέτρια αύξηση 137.000 βαρελιών την ημέρα για τον Απρίλιο καθώς αναμένεται μείωση της ζήτησης λόγω της επικείμενης θερινής περιόδου αλλά και επειδή οι τιμές του αργού είναι ήδη αρκετά αυξημένες
Το Ιράν είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ που καλύπτει περίπου το 4,5% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Η παραγωγή του ανέρχεται σε περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα, συν 1,3 εκατομμύρια συμπυκνωμάτων και άλλων παραγώγων. Τα εγχώρια διυλιστήρια έχουν δυναμικότητα παραγωγής 2,6 εκατομμυρίων βαρελιών, σύμφωνα με την συμβουλευτική εταιρεία FGE που επικαλείται το Reuters.
Πέρυσι εξήγαγε σχεδόν 820.000 βαρέλια καυσίμων, συμπεριλαμβανομένου LPG, ελαφρώς κάτω από τα επίπεδα του 2024.
Στρατηγικό απόθεμα
Οι εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν συγκεντρώνονται στις νοτιοδυτικές επαρχίες, στο Χουζεστάν, στο Μπουσέρ και στο Νότιο Παρς όπου γίνεται υγροποίηση. Η χώρα εξάγει το 90% του αργού πετρελαίου της μέσω του νησιού Χαργκ με την μεταφορά να γίνεται μέσω του στενού του Ορμούζ.
Οι αναλυτές θεωρούν ότι η Σαουδική Αραβία και άλλα μέλη του ΟΠΕΚ θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τη μείωση της ιρανικής προσφοράς καταφεύγοντας στην πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητά τους παρόλο που αυτή έχει μερικώς περιοριστεί λόγω των αυξήσεων στην παραγωγή που έχει πραγματοποιήσει ο οργανισμός τον τελευταίο χρόνο.
Κύριοι αγοραστές του ιρανικού πετρελαίου είναι σήμερα τα κινεζικά ιδιωτικά διυλιστήρια
σε ορισμένα από τα οποία το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει επιβάλει κυρώσεις γι’ αυτό τον λόγο. Αν και η Κίνα δεν αναγνωρίζει μονομερείς κυρώσεις κατά των εμπορικών εταίρων της, οι αγορές ιρανικού αργού πετρελαίου από κινεζικά διυλιστήρια έχουν μειωθεί τον τελευταίο καιρό προφανώς διότι το Πεκίνο θέλει ανακωχή στην εμπορική διαμάχη με τον Τραμπ.
Καθώς Ιράν επιδιώκει επίσης να προστατεύσει τα αποθέματά του από πιθανές επιθέσεις των ΗΠΑ, έχει δημιουργήσει ένα απόθεμα-ρεκόρ περίπου 200 εκατομμυρίων βαρελιών που ισοδυναμεί με περίπου δύο ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Kpler που δημοσιεύθηκαν στις 27 Φεβρουαρίου.
Το Ιράν έχει παρακάμψει τις κυρώσεις εδώ και χρόνια λαμβάνοντας μέτρα όπως η "μετάγγιση" πετρελαίου από το ένα πλοίο στο άλλο εν πλω, η αλλαγή της προέλευσης του, ακόμη και η απόκρυψη των τοποθεσιών ελλιμενισμού των δεξαμενόπλοιων από τους δορυφόρους.
Το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου
Εκτός από το πετρέλαιο το Ιράν είναι και ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς φυσικού αερίου στον κόσμο αλλά οι κυρώσεις το έχουν αναγκάσει να διοχετεύει το μεγαλύτερο μέρος αυτής της παραγωγής στην εσωτερική αγορά.
Το αέριο προέρχεται από το υπεράκτιο κοίτασμα South Pars, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του μεγαλύτερου παγκοσμίως γνωστού κοιτάσματος φυσικού αερίου. Το Ιράν μοιράζεται αυτό το κοίτασμα με το Κατάρ που έχει κερδίσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια τις τελευταίες τρεις δεκαετίες εξάγοντας υγροποιημένο φυσικό αέριο σε όλο τον κόσμο.
Η παραγωγή φυσικού αερίου του Ιράν ανήλθε σε 276 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 2024, με το 94% εξ’ αυτών να καταναλώνεται στην εσωτερική αγορά, σύμφωνα με τα στοιχεία του Φόρουμ Χωρών Εξαγωγών Φυσικού Αερίου. Οι ισραηλινές επιθέσεις τον Ιούνιο του περασμένου χρόνου έπληξαν τέσσερις μονάδες της “Φάσης 14” του South Pars, περίπου 200 χλμ. από τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Κατάρ πολλές από τις οποίες είναι κοινοπραξίες με τους ενεργειακούς γίγαντες ExxonMobil και ConocoPhillips των ΗΠΑ.
Ολόκληρο αυτό το κοίτασμα υπολογίζεται σε περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια χρησιμοποιήσιμου αερίου, αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες ολόκληρου του κόσμου για 13 χρόνια!
