Μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα σμιλεύεται σταδιακά, πιθανώς με αρχιτέκτονες όχι τους συνήθεις υπόπτους. Η πρόσφατη σύνοδος κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης στην Τιαντζίν της Κίνας, τα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν σε αυτή και όσα συμφωνήθηκαν εκεί δείχνουν ότι προσεχώς το ενδιαφέρον θα κινηθεί ανατολικότερα, την ώρα που η Δύση, κυρίως η Ευρώπη, αντιμετωπίζει τα αδιέξοδα που η ίδια δημιούργησε επί δεκαετίες.
Ο οικοδεσπότης Πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι μαζί με ακόμα είκοσι περίπου ηγέτες, κυρίως της Ασίας, συγκροτώντας ένα νέο μπλοκ με δυνατότητες και φιλοδοξίες. Τα στιγμιότυπα που έκαναν τον γύρο του κόσμου με τους τρεις παγκόσμιους ηγέτες να αστειεύονται ή να συνομιλούν σε πνεύμα σύμπνοιας δείχνουν πως υπάρχει και η κατάλληλη χημεία ώστε να προχωρήσει ο σχεδιασμός τους, που δεν είναι άλλος από το να αντιστραφούν οι όροι του γεωπολιτικού παιχνιδιού μετά από αιώνες.
Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) είναι μια ιδέα έμπνευσης Πεκίνου που προωθεί τη συνεργασία ανάμεσα σε μια ομάδα κρατών, μεταξύ αυτών το Ιράν αλλά και το Πακιστάν όπως και άλλες αναπτυσσόμενες και πολυπληθείς χώρες, τόσο σε οικονομικό όσο και σε γεωπολιτικό επίπεδο. Ωστόσο, αναμφισβήτητα πρωτοστατούν η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία συναπαρτίζοντας το πανίσχυρο RIC με πληθυσμό άνω των 3 δισ. ανθρώπων και συνδυαστικά το 22,4 του παγκόσμιου ΑΕΠ. Τα βασικά συστατικά ομαδοποίησής τους είναι η αντικατάσταση του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος, η αφαίρεση ισχύος από τις «δυτικές ομάδες» τύπου G-7 και η μετατόπιση του γεωπολιτικού ενδιαφέροντος στον «παγκόσμιο Νότο» από το αμερικανικοκεντρικό σύστημα.
Η Κίνα, grosso modo, διατύπωσε μια νέα οπτική σε ό,τι αφορά την παγκόσμια διακυβέρνηση, με βασικότερο χαρακτηριστικό την πολυπολικότητα του συστήματος, βρίσκοντας σύμφωνους τους παριστάμενους, κυρίως τους Πούτιν και Μόντι. Και για να ενισχυθεί η πειθώ για το εγχείρημα, ο Πρόεδρος Σι άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο δημιουργίας τράπεζας της SCO με κινεζικά κεφάλαια και τη δυνατότητα παροχής οικονομικής βοήθειας προς κράτη-μέλη της ομάδας! Παράλληλα με την ευκαιρία της συνόδου, το Πεκίνο ενίσχυσε δεσμούς με κράτη με τα οποία υπήρχε απόσταση, όπως η Ινδία, την οποία οι ΗΠΑ και η Ευρώπη προσεταιρίζονταν με πρωτοβουλίες όπως ο «δρόμος των μπαχαρικών».
Ο ισχυρός δεσμός Πεκίνου-Μόσχας
Η σχέση Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ βρίσκεται στο μικροσκόπιο όλου του πλανήτη εδώ και πάρα πολύ καιρό, όμως η πρόσφατη συνάντησή τους στο περιθώριο της συνόδου και με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία και τον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας προσέλκυσε τα βλέμματα όλου του κόσμου. Αδιαμφισβήτητα στις συζητήσεις έγιναν σημαντικά βήματα προς την εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας τους ιδίως στον τομέα της ενέργειας, του εμπορίου, στον ψηφιακό κόσμο, στη βιοτεχνολογία αλλά και στον πολιτισμό. Κατά τη διάρκεια του πρόσφατου ταξιδιού του Ρώσου Προέδρου στην Κίνα υπογράφηκε μνημόνιο για τον αγωγό Power of Siberia-2, ένα έργο δυνατότητας μεταφοράς δεκάδων δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως, που θα καλύπτει περίπου 50 δισ. κ.μ., με προορισμό τη Βόρεια Κίνα. Στην Τιαντζίν συζητήθηκε και σχεδόν έκλεισε η συμφωνία, με την Gazprom να έχει ανοιχτή τη στρόφιγγα μέχρι το 2030. Η προοπτική αυτού του αγωγού αποτελεί κρίσιμο στοιχείο, καθώς από τη μια χρηματοδοτεί τη Ρωσία σε μια δύσκολη φάση και από την άλλη εξασφαλίζει απρόσκοπτη και μακροπρόθεσμη ενεργειακή επάρκεια για το πιο ενεργοβόρο κράτος του πλανήτη.
Το 2024 οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Κίνας και Ρωσίας σημείωσαν ρεκόρ, ξεπερνώντας τα 240 δισ. δολάρια. Βέβαια, υπάρχει ανισομέρεια, με την Κίνα να πραγματοποιεί το 33% των εισαγωγών της από τη Ρωσία, την ώρα που την αντίθετη πορεία κάνει μόλις το 5% των αγαθών. Στο διμερές ισοζύγιο, όμως, συμπεριλαμβάνονται το πετρέλαιο και τα παράγωγά του, με τη Ρωσία να εξάγει μεγάλες ποσότητες στην Κίνα, παρότι το τρέχον έτος παρατηρείται μείωση κατά περίπου 8,1% σε σύγκριση με το α΄ εξάμηνο του 2024.
Το σημαντικότερο κομμάτι στη στρατηγική σχέση αφορά την γεωπολιτική, με τους δυο ηγέτες να μεθοδεύουν τα επόμενα βήματα. Σε αυτό το πλαίσιο συζητήθηκε η κοινή στάση έναντι των μεγάλων διεθνών ζητημάτων σε επίπεδο κορυφαίων οργανισμών, όπως τα Ηνωμένα Έθνη, ή η από κοινού ενίσχυση των οργανισμών στους οποίους πρωταγωνιστούν, όπως είναι η SCO και οι BRICS, ενώ στα μελλοντικά βήματα ανήκει η διεύρυνση συνεργασιών στην ψηφιακή οικονομία, στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στην υψηλή τεχνολογία αλλά και στον τομέα της ψυχαγωγίας και του πολιτισμού με συμπαραγωγές ταινιών και σειρών σε πλατφόρμες, κοινά πολιτιστικά γεγονότα κ.λπ.
Απογοήτευση Τραμπ
Ο αντίκτυπος της SCO και της συμπόρευσης Πούτιν-Σι-Μόντι στις ΗΠΑ ήταν μεγάλος. «Φαίνεται ότι έχουμε χάσει την Ινδία και τη Ρωσία από την πιο βαθιά, σκοτεινή Κίνα. Είθε να έχουν ένα μακρύ και ευημερούν μέλλον μαζί!» σχολίασε στο Truth Social ο Τραμπ κάτω από τη φωτογραφία των τριών. Πολλοί αναλυτές περιμένουν από τώρα την απάντηση της Δύσης στην Ανατολή -ή «παγκόσμιο Νότο»- που θέλει να αλλάξει «τους γεωπολιτικούς πόλους του πλανήτη».
