Πριν από τις αμερικανικές εκλογές ο Πρόεδρος Τραμπ χαρακτήριζε τον πόλεμο στην Ουκρανία άσκοπη αιματοχυσία την οποία εκείνος θα μπορούσε να σταματήσει μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα. Τώρα, και μετά τη νέα, επικίνδυνη κλιμάκωση της σύγκρουσης, κρίνει πως ίσως θα ήταν καλύτερο να αφήσει Κίεβο και Μόσχα, που τις συγκρίνει με δύο παιδιά που μαλλιοτραβιούνται σε παιδική χαρά, «να συνεχίσουν να τσακώνονται λίγο ακόμα».
Ο καβγάς όμως γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνος. Όχι μόνο επειδή τα δύο «παιδιά» είναι οπλισμένα μέχρι τα δόντια με πυρηνικά όπλα, αλλά και επειδή ο «γονιός» του ενός δεν έχει και τόσο ξεκάθαρη στάση. Παρακολουθεί μεν από κοντά τον καβγά, αλλά ρίχνει και καμιά ψιλή στο άλλο παιδί την ώρα που προσπαθεί -ή κάνει πως προσπαθεί- να απομακρύνει το δικό του…
Επιχειρήσεις και αντίποινα
Την Παρασκευή το Κίεβο γνώρισε ακόμα μία νύχτα φωτιάς και καταστροφής. Δεκάδες ρωσικοί πύραυλοι και drones έπληξαν την ουκρανική πρωτεύουσα τα ξημερώματα σκοτώνοντας τουλάχιστον 4 άτομα και τραυματίζοντας άλλα 16. Ήταν τα αντίποινα της Μόσχας -ή τουλάχιστον η πρώτη δόση- για μία από τις θεαματικότερες στρατιωτικές επιχειρήσεις που έχει πραγματοποιήσει η Ουκρανία στη διάρκεια του πολέμου. Μια επίθεση βαθιά σε ρωσικό έδαφος με στόχο να δείξει ότι η χώρα όχι μόνο είναι ακόμα σε θέση να προβάλλει σημαντική αντίσταση αλλά μπορεί και να αντεπιτίθεται χτυπώντας μέχρι και στην καρδιά του αντιπάλου.
Την Κυριακή 1η Ιουνίου 120 ουρανικά drones, τα οποία Ουκρανοί σαμποτέρ είχαν κατορθώσει να εισάγουν στη Ρωσία, επιτέθηκαν σε τέσσερα αεροδρόμια της ρωσικής Πολεμικής Αεροπορίας σε μια καλά συντονισμένη επιχείρηση. Μάλιστα, δύο από τα αεροδρόμια αυτά, της Μπελάγια στην Ανατολική Σιβηρία και της Ολένια στα ρωσοφινλανδικά σύνορα, βρίσκονταν σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από την Ουκρανία.
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έσπευσε αμέσως να καυχηθεί για μια «λαμπρή επιχείρηση» που, όπως τόνισε, προετοιμαζόταν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο. Σύμφωνα με ουρανικές πηγές, τουλάχιστον 40 ρωσικά βομβαρδιστικά ικανά να φέρουν πυραύλους Cruise χτυπήθηκαν κατά την επίθεση. Οι Ρώσοι, αν και κατέβασαν τον αριθμό των «απωλειών» σε μια δεκάδα, αναγνώρισαν τη σοβαρότητα της επίθεσης.
Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας υποστήριξε μεν πως «όλες οι τρομοκρατικές επιθέσεις» αποκρούστηκαν και πως μόνο κάποια ανταλλακτικά «έπιασαν φωτιά», ωστόσο μια σειρά δημοσιεύματα από πηγές προσκείμενες στον ρωσικό στρατό μετέφεραν μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Κάποιοι έκαναν λόγο για «ρωσικό Περλ Χάρμπορ», ενώ άλλοι κατηγόρησαν το ΝΑΤΟ πως «υπονομεύει σκοπίμως την πυρηνική στρατηγική ισορροπία».
Η εφημερίδα Μοσκόβσκι Κομσομόλετς, η δεύτερη μεγαλύτερη της χώρας, ζήτησε από την κυβέρνηση Πούτιν να επιδείξει την ίδια «αποφασιστικότητα και σκληρότητα» απέναντι στην Ουκρανία με εκείνη που δείχνει το Ισραήλ στη Χαμάς. Κάθε άλλο παρά παιδικός καβγάς επομένως…
Τη δική της σημασία έχει βέβαια και η χρονική συγκυρία. Όλα αυτά έγιναν μόλις λίγες μέρες αφότου ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατηγορούσε τον καλό του φίλο Βλαντίμιρ Πούτιν ότι «έχει τρελαθεί» και δεν κάθεται να συζητήσει πολιτισμένα για τον τερματισμό του πολέμου. Και μόλις ένα εικοσιτετράωρο προτού Ρώσοι και Ουκρανοί διαπραγματευτές καθίσουν στο ίδιο τραπέζι σε συνομιλίες που φυσικά δεν απέδωσαν το παραμικρό και διακόπηκαν έπειτα από μία ώρα.
Ποιος έστειλε... μήνυμα στη Μόσχα;
Το ζήτημα επομένως είναι ποιος ακριβώς θέλησε να υπονομεύσει τις διαπραγματεύσεις στέλνοντας το δικό του μήνυμα με τις επιθέσεις στα ρωσικά αεροδρόμια. Αποδέκτης του μηνύματος είναι ξεκάθαρα το Κρεμλίνο. Θα μπορούσε όμως να είναι και ο Λευκός Οίκος: «Μη βιάζεσαι να μας ξεγράψεις. Είμαστε ακόμα σε θέση να παλέψουμε» θα μπορούσε να διαμηνύει στον σύμμαχο-προστάτη η Ουκρανία του Ζελένσκι.
Θα μπορούσε όμως να είναι και ένα μήνυμα που Ουκρανία και ΗΠΑ στέλνουν από κοινού στον Πούτιν. Γιατί πόσο πιθανό είναι μια τόσο σημαντική επιχείρηση να πραγματοποιήθηκε εν αγνοία του Πενταγώνου; Πόσο μάλλον όταν δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times επιβεβαίωνε πριν από λίγες εβδομάδες ότι η εμπλοκή του ΝΑΤΟ στον πόλεμο της Ουκρανίας είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που αναγνωρίζεται δημοσίως και ότι όλες οι πυραυλικές και αεροπορικές επιθέσεις του ουκρανικού στρατού περνούν από τον έλεγχο Αμερικανών στρατιωτικών.
Θα ήταν επομένως μάλλον απίθανο μια επιχείρηση που σχεδιαζόταν τόσο καιρό, με βάση την επίσημη παραδοχή Ζελένσκι, να έγινε χωρίς το ΝΑΤΟ να έχει υποψιαστεί το παραμικρό. Κι αν ισχύει κάτι τέτοιο, δεν θα μιλάμε αυτή τη φορά απλώς για έμμεση υποστήριξη της Ουκρανίας απέναντι στους εισβολείς αλλά για εμπλοκή σε επίθεση στην ίδια τη Ρωσία, κάτι που βέβαια αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού και ανεβάζει σε ακόμα πιο επικίνδυνα επίπεδα την αντιπαράθεση.
Οι πιο ψύχραιμοι θα συμπεράνουν ασφαλώς ότι όλα αυτά αφορούν τελικά τους όρους διεξαγωγής της διαπραγμάτευσης. Ποιος θα πάρει τι και πότε όταν οι δύο πλευρές καθίσουν κάποια στιγμή εξουθενωμένες στο τραπέζι. Ας μην ξεχνάμε όμως και τους προφανείς κινδύνους κλιμάκωσης σε ένα ανεξέλεγκτο σπιράλ προκλήσεων.
Αλλωστε έχουμε να κάνουμε με δύο εξαιρετικά αδίστακτους και εγωμανείς ηγέτες, που αυτή τη στιγμή αισθάνονται, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, ταπεινωμένοι. Ο Πούτιν εξαιτίας των πρόσφατων επιθέσεων στη Ρωσία και ο Τραμπ εξαιτίας των σαρκαστικών σχολίων που συνεχίζει να δέχεται για την υπαναχώρησή του σε σχέση με τους δασμούς απέναντι στην Κίνα. Θα ήταν επομένως κρίσιμο η προετοιμασία της αναπόφευκτης ειρηνευτικής συνάντησης για τον τερματισμό του πολέμου να περάσει κάποια στιγμή από τα χέρια των στρατηγών σε εκείνα των διπλωματών. Με τα drones και τους πυραύλους να παραμένουν στο έδαφος.
