Πόσες προβλέψεις μπορούν ακόμη να γίνουν για τον πόλεμο στην Ουκρανία; Ποια κατεύθυνση θα πάρει; Είναι μονόδρομος το σενάριο της περαιτέρω κλιμάκωσης; Ή είναι μια μπλόφα που σκηνοθετούν προσεκτικά και οι δύο πλευρές για να μπορέσουν να «πουλήσουν» πολιτικά στο εσωτερικό τους το όποιο σχέδιο τερματισμού της σύγκρουσης τους τεθεί υπό τους όρους που έχουν διαμορφωθεί για την καθεμία ύστερα από σχεδόν τρία χρόνια αιματοχυσίας; Και οι όροι αυτοί είναι τελικά σκληροί - και για τους δύο: Σοβαρές εδαφικές απώλειες για το Κίεβο, για τη Μόσχα η οριστική απώλεια του στρατηγικού χώρου της Ουκρανίας από τον αποκαλούμενο μετασοβιετικό «ρωσικό κόσμο».
Για την ώρα, ο καθένας στέλνει τα μηνύματά του: Εν αναμονή της... επιστροφής Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο απερχόμενος Μπάιντεν θέλει να βοηθήσει τον Ζελένσκι να πετύχει και να κρατήσει μια όσο το δυνατόν ισχυρή θέση στο τραπέζι του στρατιωτικο-διπλωματικού παζαριού δίνοντάς του την άδεια να χτυπήσει τη Ρωσία με αμερικανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Κραδαίνοντας και μόνο το «χαρτί» αυτής της άδειας μπορεί να είναι αρκετό για να αποσπάσει το Κίεβο ό,τι περισσότερο μπορεί από τον Πούτιν, ακόμη κι αν σε τακτικό επίπεδο δεν καταφέρει τίποτα σπουδαίο, όπως άλλωστε εκτιμά η συντριπτική πλειονότητα των αναλυτών. Με άλλα λόγια, η επίδειξη και μόνο της βούλησης να χτυπήσεις μπορεί να είναι από μόνη της ένα ισχυρό και αποτελεσματικό διαπραγματευτικό χαρτί.
Αναζητώντας επιχειρήματα
Ο Ζελένσκι πήγε τον Σεπτέμβριο στην Ουάσιγκτον και συναντήθηκε με τον Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο. Δεν επρόκειτο βέβαια για μια εθιμοτυπική συνάντηση. Πάνω στο Οβάλ Γραφείο του ξεδίπλωσε αυτό που το Κίεβο βάφτισε «σχέδιο νίκης» της Ουκρανίας στον πόλεμο. Ο «αστερίσκος» στο σχέδιο δεν ήταν άλλος από το νέο αίτημα του Κιέβου να του επιτραπεί να χτυπήσει στόχους στη ρωσική ενδοχώρα με τους ATACMS, τους αμερικανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς που του δόθηκαν από το Πεντάγωνο. Με άλλα λόγια, η ουκρανική «νίκη» απαιτούσε τη συναίνεση του Μπάιντεν στη χρήση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς για πλήγματα εντός της Ρωσίας.
Το περιβάλλον του Μπάιντεν διέρρευσε στα αμερικανικά ΜΜΕ ότι την αλλαγή στάσης του Προέδρου προκάλεσαν η αποστολή και εμπλοκή στα πεδία των μαχών στρατευμάτων της Βόρειας Κορέας στο πλευρό της Ρωσίας. Δίνοντας στους Ουκρανούς το ok να χτυπήσουν ρωσικούς στόχους με αμερικανικούς πυραύλους η Ουάσιγκτον θέλει να στείλει μήνυμα στην Πιονγιάνγκ να μην συνεχίσει να βοηθά στρατιωτικά τη Μόσχα. Είναι ένας ισχυρισμός που φαντάζει με την εκ των υστέρων δικαιολόγηση μιας προειλημμένης απόφασης, αλλά δεν αποκλείεται και να ισχύει. Σε κάθε περίπτωση, δεν αποτελεί ισχυρό επιχείρημα.
Αμερικανοί αναλυτές εμφανίζονται πολύ διστακτικοί να αποδεχθούν τη θέση του Κιέβου, ότι με τη χρήση των όπλων αυτών οι υποδεέστερες αριθμητικά ουκρανικές δυνάμεις θα βρεθούν σε πλεονεκτική θέση έναντι των υπέρτερων ρωσικών. Θεωρούν μάλιστα πως ανάλογη διστακτικότητα κυριαρχούσε και μεταξύ των ιθυνόντων του Πενταγώνου, γι’ αυτό ο Μπάιντεν δεν είχε δώσει μέχρι τώρα την έγκρισή του για τη χρήση των ATACMS. Το σημαντικότερο γεγονός για το οποίο αμφισβητείται η τακτική χρησιμότητα αυτών των όπλων στην τρέχουσα συγκυρία είναι ότι οι Ρώσοι έχουν αποσύρει τις στρατηγικές αεροπορικές δυνάμεις τους από αεροδρόμια που βρίσκονται εντός του δραστικού βεληνεκούς των αμερικανικών πυραύλων.
Αποκωδικοποιώντας μηνύματα
Κατά πάσα πιθανότητα, η καθυστερημένη έγκριση του ουκρανικού αιτήματος από την απερχόμενη διοίκηση Μπάιντεν έχει να κάνει με τη γενικότερη πολιτική κατάσταση στις ΗΠΑ παρά με τις καθαρά επιχειρησιακές πτυχές του πολέμου και την επιθυμία του Κιέβου να φέρει εις πέρας το «σχέδιο νίκης» του. Ο Δημοκρατικός Πρόεδρος έχει μόλις μερικούς μήνες ακόμη διαθέσιμους στην εξουσία και ο επερχόμενος Ρεπουμπλικάνος διάδοχός του Ντόναλντ Τραμπ έχει σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να τερματίσει γρήγορα τον πόλεμο, χωρίς πάντως να διευκρινίσει το πώς.
Αν αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση του μεγιστάνα θα πιέσει το Κίεβο να αρχίσει συνομιλίες με τη Μόσχα, η απερχόμενη διοίκηση προφανώς θέλει να ενισχύσει τις ικανότητες της Ουκρανίας -στρατιωτικά και διπλωματικά- πριν από οποιοδήποτε «παζάρεμα». Εν κατακλείδι, η Ουάσιγκτον κάνει ακόμα μία κίνηση στη στρατιωτική σκακιέρα με το βλέμμα στραμμένο στην πολιτική.
Από την άλλη πλευρά επίσης τα μηνύματα είναι σαφή. Έτσι, ασχέτως του τι ήταν τελικά ο ρωσικός πύραυλος που έπληξε την Πέμπτη το Ντνίπρο, διηπειρωτικός ή όχι (Δυτικοί αξιωματούχοι είπαν ότι τελικά δεν ήταν), η πιθανή χρήση ενός τέτοιου όπλου στρατηγικού χαρακτήρα που μπορεί να μεταφέρει πυρηνική κεφαλή μεταφράζεται ως ένα ξεκάθαρο μήνυμα της Μόσχας προς τη Δύση. Μετά από μια εβδομάδα δραστικών μεταβολών στο ισοζύγιο της αντιπαράθεσης προς δυνητικό όφελος της Ουκρανίας υπό την αμερικανική «αδειοδότηση» χρήσης των ATACMS, το Κρεμλίνο διαμηνύει με τον τρόπο του ότι είναι αποφασισμένο να προσφύγει στις μεγαλύτερες δυνατότητες του πάντα ισχυρού και εν δυνάμει καταστροφικού ρωσικού οπλοστασίου.
Η εκτίμηση που διατυπώνει στο CNN ο Μάλκολμ Ντέιβις, κορυφαίος αναλυτής του Αυστραλιανού Ινστιτούτου Στρατηγικής Πολιτικής, αναδεικνύει αυτή την πτυχή: «Προσπαθούν να στείλουν ένα μήνυμα. Προσπαθούν να πουν με μια φωνή στη Δύση: Κοιτάξτε, η χρήση αυτών των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, των βρετανικών Storm Shadow και των αμερικανικών ATACMS, πλήττει τα κρίσιμα συμφέροντα της Ρωσίας». Δεν μπορεί κάποιος να παίζει με τη φωτιά... Το μήνυμα προς τη Δύση, όπως αναλόγως το βλέπει από τη σκοπιά του το BBC, είναι παρόμοιο: «Έχουμε πυραύλους που μπορούν να χτυπήσουν οπουδήποτε στον κόσμο και μπορούν να φέρουν πυρηνικά όπλα». «Αλλά η προφανής ετοιμότητα της Μόσχας», συνεχίζει το βρετανικό δίκτυο, «να χρησιμοποιήσει ένα νέο, μεγαλύτερου βεληνεκούς και ισχυρότερο όπλο στον συνεχιζόμενο πόλεμο αποτελεί από μόνο του ένα κακό νέο για την Ουκρανία»...
Δημοσιεύτηκε στο απεργιακό φύλλο της ΑΥΓΗΣ στις 24/11
