Ο Μάικλ Ο’Λίρι, ο επικεφαλής της αεροπορικής εταιρείας χαμηλού κόστους Ryanair, εξέφρασε έντονη ανησυχία για την αυξανόμενη συχνότητα προβλημάτων συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια των πτήσεων, που συνδέονται με την κατανάλωση αλκοόλ και ναρκωτικών. Σύμφωνα με τον Ο’Λίρι, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί τους τελευταίους μήνες και οι ευρωπαϊκές αρχές δεν έχουν αντιμετωπίσει το ζήτημα με τη σοβαρότητα που απαιτείται.
Η Ryanair αναφέρει ότι το 2023, οι περιπτώσεις ανάρμοστης συμπεριφοράς αυξήθηκαν κατά 20% σε σύγκριση με το 2022, σύμφωνα με δηλώσεις της εταιρείας. Οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις συνδέονται με τη συμπεριφορά επιβατών σε πτήσεις προς δημοφιλή θέρετρα διακοπών, όπως η Ίμπιζα, όπου η κατανάλωση αλκοόλ είναι συνήθως υψηλή. Η εταιρεία έχει σημειώσει ότι η κατάσταση είναι πιο σοβαρή σε πτήσεις από αεροδρόμια του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως το Λίβερπουλ, το Μάντσεστερ, η Γλασκόβη και το Εδιμβούργο.
Σύμφωνα με στοιχεία της European Cockpit Association (ECA), το 2023 καταγράφηκαν περισσότερα από 1.500 περιστατικά ανάρμοστης συμπεριφοράς σε πτήσεις της ΕΕ, αυξημένα κατά 25% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η Ryanair δεν είναι η μόνη αεροπορική εταιρεία που αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα. Η EasyJet και η British Airways έχουν επίσης εκφράσει ανησυχίες για την αύξηση των περιστατικών ανάρμοστης συμπεριφοράς. Η EasyJet ανέφερε ότι τα περιστατικά αυτά έχουν αυξηθεί κατά 15% το 2023 σε σύγκριση με το 2022, ενώ η British Airways δήλωσε ότι η κατάσταση έχει φτάσει σε «κρίσιμο σημείο» και έχει ζητήσει από τις αρχές να εξετάσουν αυστηρότερα μέτρα για την πώληση αλκοόλ.
Ο Ο’Λίρι ζήτησε από τις ευρωπαϊκές αρχές να επιβάλουν περιορισμούς στην πώληση αλκοόλ στα αεροδρόμια, προτείνοντας ανώτατο όριο τα δύο ποτά ανά επιβάτη. Στην προσπάθειά της να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, η Ryanair έχει ήδη απαγορεύσει την επιβίβαση με μπουκάλια στις πτήσεις προς την Ίμπιζα, καθώς έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις όπου τα μπουκάλια περιείχαν αλκοόλ αντί για νερό. Η Ryanair, που εξυπηρετεί 37 χώρες και μετέφερε σχεδόν 184 εκατομμύρια επιβάτες το οικονομικό έτος 2023-2024, βλέπει την αύξηση των προβλημάτων συμπεριφοράς ως σοβαρή πρόκληση. Ο Ο’Λίρι κατέστησε σαφές ότι η κατάσταση απαιτεί άμεσες και συντονισμένες ενέργειες από τις αρχές για την προστασία της ασφάλειας και της ευημερίας των επιβατών.
«Air rage»
Με την αύξηση της κατανάλωσης αλκοόλ, δεν είναι έκπληξη που τα περιστατικά αεροπορικής οργής έχουν αυξηθεί αναλόγως και συμβαίνουν σε πτήσεις παγκοσμίως με ποικιλία συνεπειών. Νεαρές ταξιδιώτριες και γυναίκες που ταξιδεύουν μόνες, τουρίστες και μέλη της κοινότητας LGBTQIA+ αλλά και εργαζόμενοι σε οργανισμούς που παρέχουν ανθρωπιστική βοήθεια αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο σεξουαλικής επίθεσης.
Ο όρος «air rage» αναφέρεται στις σωματικές και λεκτικές αντιπαραθέσεις που αυξάνονται σε αεροδρόμια και αεροπλάνα παγκοσμίως, συχνά επηρεασμένες από την κατανάλωση αλκοόλ. Ενώ η πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση «αεροπορικής οργής» καταγράφηκε το 1947 και αφορούσε έναν μεθυσμένο επιβάτη σε πτήση από την Αβάνα στο Μαΐάμι, η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) συλλέγει δεδομένα για το ζήτημα από το 2007. Ωστόσο, οι αναφορές δεν περιγράφουν αναλυτικά τα χαρακτηριστικά των περιστατικών «αεροπορικής οργής» ή τα χαρακτηριστικά των επιβατών που εμπλέκονται.
Η χρήση αλκοόλ και ψυχοδραστικών ουσιών όπως οι βενζοδιαζεπίνες, ο περιορισμένος χώρος και οι συνθήκες στις καμπίνες αεροσκαφών κατά τη διάρκεια της νύχτας δημιουργούν ένα κλίμα που ευνοεί τις σεξουαλικές επιθέσεις. Οι δράστες σεξουαλικών επιθέσεων εν πτήσει είναι συνήθως ενήλικες άνδρες, με τα περισσότερα θύματα να είναι ενήλικες γυναίκες ή ανήλικοι. Οι επιτιθέμενοι συχνά δοκιμάζουν τα θύματα τους, μερικές φορές προσποιούμενοι ότι τα αγγίζουν για να δουν πώς αντιδρούν ή αν ξυπνούν από τον ύπνο τους.
Η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) ανέφερε αύξηση των περιστατικών με ανάρμοστους επιβάτες από το 2021 έως το 2022, με ένα περιστατικό να καταγράφεται σε κάθε 568 πτήσεις, σε σύγκριση με ένα σε κάθε 835 πτήσεις το προηγούμενο έτος. Στις κατηγορίες αυτών των περιστατικών, η κατανάλωση αλκοόλ εντοπίστηκε σε δύο από τις τρεις κορυφαίες κατηγορίες, περιλαμβάνοντας την μη συμμόρφωση (κατανάλωση προσωπικού αλκοόλ εν πτήσει) και μέθη.
Από τον Ιανουάριο του 2023, έχουν σημειωθεί 783 περιστατικά αεροπορικής οργής στις ΗΠΑ, αριθμός αυξημένος κατά 49% σε σχέση με τα επίπεδα πριν την πανδημία. Αυτή η μεγάλη αύξηση αποδίδεται, εν μέρει, στη χωρίς προηγούμενο χρήση και πρόσβαση στο αλκοόλ στα αεροδρόμια και στα αεροπλάνα σήμερα.
Εκτροπές πτήσεων και επείγουσες προσγειώσεις
Οι επιπτώσεις αυτών των επεισοδίων αεροπορικής οργής είναι εκτενείς, περιλαμβάνοντας συλλήψεις, εκτροπές πτήσεων και επείγουσες προσγειώσεις. Μια πτήση από τη Φλόριντα προς την Ουάσινγκτον, D.C. αναγκάστηκε να εκτραπεί στη Βόρεια Καρολίνα αφότου μια γυναίκα που ενημερώθηκε ότι δεν υπήρχε υπηρεσία ποτού στη συγκεκριμένη πτήση. Η γυναίκα, η οποία παραδέχτηκε ότι είχε πιει ένα ποτό πριν την επιβίβαση και μερικές φορές χρειάζεται ένα κοκτέιλ «για να ηρεμήσει και να χαλαρώσει», έγινε επιθετική και κρατήθηκε στο πίσω μέρος του αεροπλάνου πριν οδηγηθεί στην αστυνομία
Τέσσερις Αυστραλοί άνδρες εκδιώχθηκαν από μια πτήση (και στη συνέχεια απαγορεύτηκε η πτήση τους από δύο αυστραλιανές αεροπορικές εταιρείες) για λεκτική κακοποίηση άλλων επιβατών και μελών του πληρώματος. Είχε αναφερθεί ότι οι άνδρες φαινόταν μεθυσμένοι και αρνήθηκαν να ακολουθήσουν τις οδηγίες ασφαλείας.
Ενώ η κλιμάκωση σε φυσικές αντιπαραθέσεις θεωρείται σπάνια, η IATA ανέφερε αύξηση 61% το 2021. Σε άλλο περιστατικό μια πτήση με προορισμό την Αγγλία αναγκάστηκε να κάνει επείγουσα προσγείωση στο Μέιν καθώς δύο άνδρες κατανάλωσαν μια μεγάλη φιάλη αλκοόλ που έφεραν στην χειραποσκευή τους, μέθυσαν και επιτέθηκαν σε άλλο επιβάτη και έναν αεροσυνοδό. Αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα των πολλών περιστατικών αεροπορικής οργής που συμβαίνουν στους ουρανούς σήμερα.
