Ρεπορτάζ: Τελικά, είναι ή δεν είναι «μοντέλο» ο τρόπος «διάσωσης» των κυπριακών τραπεζών, με συμμετοχή των μετόχων και των ομολογιούχων και με «κούρεμα» των καταθέσεων, άνω των εγγυημένων 100.000 ευρώ; Η απάντηση που διαφαίνεται στον ορίζοντα κάθε μέρα που περνάει μετά την απόφαση του Eurogroup για την Κύπρο, στις 25 Μαρτίου, είναι πως δεν είναι μεν ακριβώς «μοντέλο», αλλά σίγουρα πρόκειται για ένα προηγούμενο, που ήρθε για να μείνει στο τραπέζι. Μπορεί όλοι να έπεσαν να τον φάνε τον πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντέισελμπλουμ, όταν χαρακτήρισε την απόφαση για την Κύπρο «μοντέλο», μπορεί ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι να έσπευσε να πει ότι ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών «παρεξηγήθηκε», ωστόσο έκτοτε φτιάχνεται κλίμα για τη διάσωση των όποιων κλυδωνιζόμενων τραπεζών «α λα κυπριακά».
Χθες, για παράδειγμα, η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ βγήκε να πει ότι «τα μέτρα που ελήφθησαν στην Κύπρο δεν μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο για ένα διαχρονικά ασφαλές τραπεζικό τοπίο στην Ευρώπη». Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι δεν μπορεί κατά περίπτωση να συμμετάσχουν στη διάσωση μεμονωμένων τραπεζών και οι πελάτες της. «Όλα είναι θέμα αξιοπιστίας. Ο καθένας πρέπει να ξέρει ότι καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ προστατεύονται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες», πρόσθεσε η Μέρκελ, αποφεύγοντας να πει οτιδήποτε για το σύνολο των καταθέσεων.
Τις παραπάνω δηλώσεις έκανε η καγκελάριος στην κοινή συνέντευξη Τύπου που έδωσε με τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, στο περιθώριο της βιομηχανικής έκθεσης του Ανοβέρου, όπου φέτος τιμώμενη χώρα είναι η Ρωσία.
Από την πλευρά του, ο Πούτιν, αν και τις προηγούμενες μέρες είχε επικρίνει επανειλημμένα τη συμμετοχή Ρώσων καταθετών στη «διάσωση» των κυπριακών τραπεζών και είχε επισημάνει ότι χάνεται η αξιοπιστία του τραπεζικού συστήματος της Ευρωζώνης, στο Ανόβερο αρκέστηκε να δηλώσει ότι «κατά βάση η Ρωσία έχει εμπιστοσύνη στην οικονομική δύναμη της Ευρώπης και στην οικονομική πολιτική της Κομισιόν και της γερμανικής κυβέρνησης». Ο Ρώσος πρόεδρος επαναβεβαίωσε ότι η κυβέρνησή του θα συμβάλει στη διάσωση της Κύπρου, επισημαίνοντας ότι «η λύση που βρέθηκε πρέπει να είναι μεμονωμένη περίπτωση και να μην επαναληφθεί».
Άνοιξε… παράθυρο και η Bundesbank
Η Κύπρος δεν είναι «μοντέλο», λοιπόν, μήπως όμως είναι η Λαϊκή και η Τράπεζα Κύπρου; Αυτό άφησε να εννοηθεί την Κυριακή ο διοικητής της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, Γενς Βάιντμαν, με συνέντευξή του στο γερμανικό ραδιόφωνο, ερχόμενος να σιγοντάρει τις ανάλογες δηλώσεις του επιτρόπου Όλι Ρεν το Σάββατο.
Είπε, λοιπόν, ο επικεφαλής της Bundesbank ότι στο μέλλον καλό θα είναι οι τράπεζες που έχουν πρόβλημα να εξυγιαίνονται κυρίως από αυτούς που οδήγησαν στο πρόβλημα κι όχι με τα χρήματα των φορολογουμένων.
Η Κομισιόν έχει από εβδομάδες αναγγείλει ότι ετοιμάζει τη σχετική οδηγία για την «εκκαθάριση» των χρεωκοπημένων τραπεζών, με στόχο, όπως είπε ο Βάιντμαν, «να ελαχιστοποιηθεί η έκθεση των φορολογουμένων στον κίνδυνο να αναλάβουν εκείνοι το κόστος, αλλά να περάσει στους ώμους εκείνων που αποφασίζουν, όπως γίνεται σε κάθε επιχείρηση».
Πάντως, σύμφωνα με τον Βάιντμαν, οι καταθέτες πρέπει να είναι οι τελευταίοι στη σειρά που θα κληθούν να βάλουν πλάτη -μετά το μάνατζμεντ και τους μετόχους- ενώ το «ανέγγιχτο» των 100.000 ευρώ θα παραμείνει «ιερό».
Στην ίδια συνέντευξη, ο Γερμανός κεντρικός τραπεζίτης υποστήριξε ότι «η κυπριακή διάσωση δεν αποτελεί πρότυπο». Πλην, όμως, «αυτό που μάθαμε από την Κύπρο είναι πως οι τράπεζες μπορούν να διασπαστούν, παρά τις δυσκολίες». Εάν συνδυάσει κανείς τις δηλώσεις Βάιντμαν με τις αντίστοιχες που έκανε πριν από λίγες μέρες η επικεφαλής της γερμανικής τραπεζικής εποπτικής αρχής Bafin, Έλκε Κένιγκ, είναι προφανές ότι οι εποχές που τα ευρωπαϊκά κράτη -και συγκεκριμένα η Γερμανία- έσωζαν πάση θυσία τις χρεωκοπημένες τράπεζές τους έχουν παρέλθει. Το κούρεμα των καταθέσεων των κυπριακών τραπεζών δεν θα είναι το τελευταίο στην Ευρώπη. Άλλωστε, δεν ήταν και το πρώτο, όπως θυμούνται οι καταθέτες στις ισλανδικές τράπεζες και προσφάτως οι ομολογιούχοι στην κρατικοποιημένη ολλανδική SNS.
Ραχόι: Χρειαζόμαστε μια πιο ισχυρή ΕΚΤ
Όλη αυτή η συζήτηση περί μοντέλων διάσωσης τραπεζών δεν αρέσει καθόλου στην Ισπανία, χώρα με εξαιρετικά ευάλωτο τραπεζικό τομέα, που προσπαθεί να ανακεφαλαιοποιήσει τις τράπεζές της με κοινοτική βοήθεια, αλλά χωρίς να μπει σε Μνημόνιο. Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Μαριάνο Ραχόι, πιέζει τώρα για επιτάχυνση των διαδικασιών προς την τραπεζική ένωση -την οποία καθυστερεί όσο μπορεί η Γερμανία- και βγήκε χθες να ζητήσει ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, α λα αμερικανικά. «Η πρόσφατη κρίση στην Κύπρο και τα οικονομικά προβλήματα σε άλλες περιοχές της Ευρώπης δείχνουν την ανάγκη για τη δημιουργία μιας τραπεζικής ένωσης, αλλά και για μια πιο ισχυρή Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντηση του με τον Βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον. Ο Ραχόι επαίνεσε τις πρόσφατες πρωτοβουλίες των κεντρικών τραπεζών στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία και την Βρετανία -οι οποίες αγοράζουν κυβερνητικά ομόλογα σε μια προσπάθεια να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη- και ουσιαστικά ζήτησε να κάνει το ίδιο η ΕΚΤ. «Ο πιο περιορισμένος ρόλος της ΕΚΤ μπορεί να υπολείπεται από αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη αυτή τη στιγμή», είπε και «θα πρέπει όλοι μας στην Ευρώπη να δώσουμε στην ΕΚΤ τις ίδιες εξουσίες που έχουν οι υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες».
Να σημειωθεί ότι την ίδια ώρα, ο οίκος αξιολόγησης Fitch αμφισβητούσε ουσιαστικά την επιτυχία του ισπανικού προγράμματος διάσωσης των τραπεζών, σημειώνοντας ότι «η πρόοδος στην μεταρρύθμιση του ισπανικού τραπεζικού κλάδου είναι καλή, αλλά υπάρχει σειρά εκκρεμών ζητημάτων που θα επηρεάσουν την επιτυχία ή αποτυχία της διαδικασίας». Γι' αυτό και ο οίκος παραμένει στην αξιολόγησή του «αρνητικός» στις συνολικές προοπτικές του ισπανικού τραπεζικού κλάδου.
Κρίση αισιοδοξίας από τον Σόιμπλε
Αντίθετα, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε δεν γοητεύεται από την προοπτική μιας πιο ισχυρής ΕΚΤ, αντίθετα προειδοποιεί «πως δεν πρέπει να αναμένεται από τη ΕΚΤ η διόρθωση των πολιτικών λαθών». Πάντως, χθες ο Σόιμπλε έπαθε κρίση αισιοδοξίας, έσπευσε να δηλώσει ότι η Ευρώπη θα βγει «ενισχυμένη» από την παρούσα κρίση κι ότι « έχει τις καλύτερες ημέρες της μπροστά της».
Βέβαια, δεν παρέλειψε να επαναλάβει ότι «οι χώρες της Ευρωζώνης που εφαρμόζουν προγράμματα προσαρμογής πρέπει να επιμείνουν στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των οικονομιών τους ώστε να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους», ενώ ακριβώς στην έλλειψη ανταγωνιστικότητας κι όχι στα προγράμματα λιτότητας απέδωσε την υψηλή τους ανεργία.
Αυστρία: η αντίσταση ενός τραπεζικού… παραδείσου
Οι αποκαλύψεις της διεθνούς δημοσιογραφικής έρευνας για τις off shore και τους φορολογικούς παραδείσους έχουν τις πρώτες επιπτώσεις τους στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Κομισιόν κάλεσε χθες την Αυστρία να «χαλαρώσει» το τραπεζικό της απόρρητο και να δίνει πληροφορίες στα άλλα κράτη-μέλη για τους υπηκόους τους που έχουν καταθέσεις τυχόν μη φορολογημένων κεφαλαίων στις αυστριακές τράπεζες. Η απάντηση της Βιέννης ήλθε διά στόματος του αντικαγκελαρίου και υπουργού Εξωτερικών Μίχαελ Σπίντελεγκερ, που είπε: «Το τραπεζικό απόρρητο, όπως το έχουμε, θέλουμε να το διατηρήσουμε και εδώ βάζω θαυμαστικό». Ο Αυστριακός πολιτικός υποστήριξε ότι η Αυστρία «δεν είναι φορολογικός παράδεισος», καθώς το τραπεζικό απόρρητο δεν ισοδυναμεί με φορολογικό παράδεισο και στη χώρα του δεν υπάρχουν ανώνυμοι λογαριασμοί, ενώ οι τόκοι φορολογούνται.
Να σημειωθεί ότι ο έτερος τραπεζικός παράδεισος της Ευρωζώνης, το Λουξεμβούργο, άφησε προχθές να εννοηθεί ότι είναι πρόθυμο να κάνει κάποιες παραχωρήσεις στο τραπεζικό απόρρητο, ώστε να βοηθήσει στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Το θέμα της φοροδιαφυγής αναμένεται να απασχολήσει το έκτακτο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών την Παρασκευή στο Δουβλίνο, μετά από γερμανικές πιέσεις.
