Δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της αντιπαράθεσης Ισραήλ - Χαμάς και ο φόβος της διάχυσης της σύγκρουσης στην ευρύτερη περιοχή κάθε άλλο παρά έχει απομακρυνθεί. Σε μια σειρά από αραβικές χώρες η κοινωνία βράζει και οι κυβερνήσεις προσπαθούν να κρατήσουν τις δύσκολες ισορροπίες, την ώρα που ο Μπένιαμιν Νετανιάχου μοιάζει να θεωρεί ότι το Ισραήλ θα ήταν σε θέση να τα βάλει με πολλούς αντιπάλους ταυτόχρονα, έχοντας τη στήριξη των ΗΠΑ και της Δύσης γενικότερα.
Πολύ πιο περίπλοκα γίνονται τα πράγματα με τη διάχυση του μίσους σε ολόκληρο τον πλανήτη. Την περασμένη Πέμπτη οι υπουργοί της Ε.Ε. αρμόδιοι για ζητήματα μετανάστευσης συναντήθηκαν για να συζητήσουν θέματα ασφάλειας, στέλνοντας ωστόσο και ένα έμμεσο μήνυμα, που δεν χρειάζεται και πολύ για να το αρπάξουν οι ακροδεξιοί και να το αξιοποιήσουν, σε μια εκστρατεία που παρουσιάζει τους μετανάστες στο σύνολό τους ως «εν δυνάμει τρομοκράτες». Κάτι που στον ένα ή άλλο βαθμό έχουν κάνει και από το επιτελείο του Έλληνα πρωθυπουργού, του οποίου μια από τις πρώτες αντιδράσεις μετά την έναρξη του πολέμου ήταν να εξυμνήσει τον φράχτη στον Έβρο.
Η τρομοκρατική απειλή
Ορισμένες χώρες της Ε.Ε., με αφορμή τα γεγονότα στη Γάζα, έχουν ήδη ζητήσει αυστηρότερους κανόνες στα σύνορα, περισσότερους επαναπατρισμούς αλλοδαπών και νέες συμφωνίες με τα αφρικανικά κράτη, για να κρατήσουν πρόσφυγες και μετανάστες εκτός Ευρώπης. Αυτή βεβαίως είναι μια μάλλον απλοϊκή ματιά στα γεγονότα. Η αλήθεια είναι, φυσικά, ότι τις τελευταίες ημέρες υπήρξαν τρομακτικά περιστατικά σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις, με αποκορύφωμα τη δολοφονία των δύο Σουηδών φιλάθλων στο Βέλγιο, αλλά και πληροφορίες για περαιτέρω επίδοξους τρομοκράτες και στην Ιταλία και στη Γαλλία. Αλλά αυτοί δεν ήρθαν τώρα από την Παλαιστίνη, οργισμένοι από τα όσα συμβαίνουν. Αυτό άλλωστε έχει φανεί και σε τρομοκρατικές ενέργειες του παρελθόντος με δράστες μεγαλωμένους στα γκέτο της Γαλλίας ή του Βελγίου. Όπως έχει φανεί μετά από τρομοκρατικά χτυπήματα του παρελθόντος, η αστυνόμευση και η προληπτική καταστολή δεν θα εξαλείψουν ποτέ την απειλή.
Αναζητώντας άλλοθι εκ των υστέρων
Το πρόβλημα της Ευρώπης είναι διπλό. Από τη μια προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον διχασμό στην κοινωνία και την περαιτέρω περιθωριοποίηση των Αράβων - μουσουλμάνων με αστυνομικά ή ακόμα και στρατιωτικά μέτρα. Το παράδειγμα της Γαλλίας με την επιφόρτιση του στρατού με την εσωτερική ασφάλεια είναι χαρακτηριστικό. Όπως επίσης δεν είναι λύση το να απαγορεύονται «προληπτικά» σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες οι διαδηλώσεις υποστήριξης στην Παλαιστίνη. Από την άλλη, διακρίνεται πλέον με γυμνό μάτι η προσπάθεια πολλών κυβερνήσεων να εκμεταλλευτούν τον πόλεμο στη Γάζα και μια προδιαγραφόμενη ανθρωπιστική τραγωδία και να δικαιολογήσουν μια αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, με ύψωση διαρκώς νέων φραχτών και τειχών. Ευτυχώς, όπως φάνηκε την εβδομάδα που πέρασε, υπάρχουν κάποια αντανακλαστικά στις κοινωνίες, όπως εκφράστηκαν σε φιλειρηνικές διαδηλώσεις αλλά και στην απόρριψη από το Ευρωκοινοβούλιο της πρότασης της Ακροδεξιάς (που πάντως στήριξαν βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας) για την αξιοποίηση κοινοτικών κονδυλίων για την κατασκευή νέων φραχτών.
Αυτό που κανείς δεν τολμά να θίξει ουσιαστικά, και εδώ η ευθύνη είναι μεγαλύτερη για τις δυνάμεις της Αριστεράς, είναι ότι όλο αυτό το τοξικό κλίμα που δημιουργείται εντός των δυτικοευρωπαϊκών κοινωνιών έχει παρελθόν και, όπως φαίνεται, δυστυχώς και μέλλον. Από τη μια η ενορχηστρωμένη παρουσίαση εικόνων βίας, αίματος, θανάτου προφανώς τροφοδοτεί ένα σπιράλ μίσους και γεννά επίδοξους μελλοντικούς μαχητές ή τρομοκράτες. Οι βιαστικές εκτιμήσεις και οι αφορισμοί φανατίζουν άλλους και τρομάζουν περισσότερους, ανεξαρτήτως της «πλευράς» για την οποία δείχνουν μεγαλύτερη συμπάθεια. Η χρήση ακραίων εκφράσεων από πολιτικούς και κυρίως η δικαιολόγηση της βίας και της χρήσης υπέρμετρων στρατιωτικών μέσων, όπως αυτά με τα οποία απειλεί διαρκώς ο Νετανιάχου για έναν υποτιθέμενο «σωστό σκοπό», αποτελεί πάντα το καλύτερο άλλοθι και για τον αντίπαλο. Η βιαστική υποστήριξη στο δικαίωμα του Ισραήλ να αμυνθεί, χωρίς να αναφέρονται, έστω ως υποσημείωση, τα όρια αυτής της αυτοάμυνας, που υποτίθεται ότι προβλέπουν εκ προοιμίου οι «ευρωπαϊκές αξίες», είναι φυσιολογικό να δημιουργεί ένα αίσθημα αδικίας, δύο μέτρων και σταθμών.
Το γεγονός ότι το Παλαιστινιακό έκανε την επανεμφάνισή του ως σημείο αντιπαράθεσης ακόμα και σε ευρωπαϊκά γήπεδα δείχνει πόσο πολωτικό είναι το ζήτημα και τι μπορεί να προκαλέσει από εδώ και πέρα. Οι Ευρωπαίοι άθελά τους μοιάζουν να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για να δημιουργήσουν μια νέα γενιά παροπλισμένων ανθρώπων, με περιορισμένα δικαιώματα και υπό την διαρκή απειλή της εκδίωξης. Σπέρνουν, στην πραγματικότητα, στο χωράφι της τζιχάντ και μετά δικαιολογούν τη στάση τους με τους καρπούς που αναπόφευκτα ξεφυτρώνουν. Η τοξική θεωρία του πολέμου των θρησκειών και των πολιτισμών μπορεί να μην αναφέρεται επίσημα ως οδηγός για τις κινήσεις τους, αλλά φαίνεται ότι έχει διαποτίσει τόσο βαθιά τη σκέψη τους που στο τέλος καθορίζει τις επιλογές τους.
