Σήματα κινδύνου εξέπεμψε η πρώτη ερευνήτρια του ΟΗΕ που απέκτησε πρόσβαση στις φυλακές του Γκουαντάναμο, καλώντας την κυβέρνηση των ΗΠΑ να παράσχει επειγόντως θεραπεία αποκατάστασης στους βασανισμένους κρατούμενους που υποφέρουν από σωματικά και ψυχολογικά.
Μιλώντας στην Guardian, η Fionnuala Ní Aoláin, παρατηρήτρια του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, δήλωσε πως οι ΗΠΑ έχουν ευθύνη να αποκαταστήσουν τις βλάβες που προκάλεσαν στους μουσουλμάνους που έπεσαν θύματα των βασανιστηρίων τους μέσα στην «κόλαση» του Γκουαντάναμο, μετά το 9/11.
Η υπάρχουσα ιατρική περίθαλψη, τόσο στο στρατόπεδο κράτησης στην Κούβα όσο και για τους κρατούμενους που απελευθερώνονται σε άλλες χώρες, ήταν ανεπαρκής για την αντιμετώπιση των πολλαπλών προβλημάτων, όπως οι εγκεφαλικές κακώσεις, οι μόνιμες αναπηρίες, οι διαταραχές ύπνου, η διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) κ.ά.
«Αυτοί οι άνδρες είναι όλοι επιζώντες βασανιστηρίων, ενός μοναδικού εγκλήματος, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, και χρειάζονται αμέσως περίθαλψη», δήλωσε η Ní Aoláin για να παρατηρήσει ότι «τα βασανιστήρια διαλύουν έναν άνθρωπο, έχουν στόχο να τον καταστήσουν αβοήθητο και αδύναμο […] Στις συνομιλίες μου τόσο με νυν όσο και με πρώην κρατούμενους, παρατήρησα τις βλάβες που προκαλούν».
Τον περασμένο Φεβρουάριο, δόθηκε για πρώτη φορά πρόσβαση στις φυλακές του Γκουαντάναμο στην Ní Aoláin. Σήμερα κρατούνται εκεί συνολικά 30 άνδρες.
Στην έκθεση της τετραήμερης επίσκεψής της, διαπίστωσε ότι η απουσία εξειδικευμένης φροντίδας με στόχο την αποκατάσταση των μακροχρόνιων επιπτώσεων των βασανιστηρίων, είχε ως αποτέλεσμα την «σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση» κατά παράβαση των υποχρεώσεων της κυβέρνησης των ΗΠΑ βάσει διεθνών συμβάσεων.
«Χωρίς εξαίρεση, κάθε άτομο που συνάντησα παρουσιάζει ιατρικές παθήσεις που σχετίζονται με τη σωματική βλάβη που υπέστησαν από την κακομεταχείριση και τα βασανιστήρια, ή βαθιά ψυχολογική δυσφορία, όπως άγχος, κατάθλιψη, ακραίο τραύμα και αυτοκτονικές τάσεις», αποκάλυψε η Ní Aoláin στον Guardian.
Οι πιο καταχρηστικές συμπεριφορές των ΗΠΑ εναντίον των κρατουμένων στο Γκουαντάναμο, έλαβαν χώρα πριν από 20 χρόνια, κατά τη διάρκεια του προγράμματος βασανιστηρίων της CIA, ύστερα από την επίθεση της 11η Σεπτεμβρίου 2001 και είχαν ως αποδέκτες μουσουλμάνους υπόπτους για τρομοκρατία. Σε τουλάχιστον 119 άνδρες εφαρμόστηκαν μέθοδοι βασανιστηρίων, κατά κόσμο γνωστές ως «ενισχυμένες τεχνικές ανάκρισης».
20 χρόνια πέρασαν αλλά οι βλάβες παραμένουν
Κατά την επίσκεψή της στις φυλακές του Γκουαντάναμο, η απεσταλμένη του ΟΗΕ συμπέρανε πως παρά τις δύο δεκαετίες που πέρασαν, τα τραύματα σε ψυχή και σώμα είναι παρόντα.
«Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ παρελθόντος και παρόντος είναι πολύ στενή για αυτούς τους άνδρες. Σε ορισμένους είναι ανύπαρκτη: κατοικούν σε σώματα που έχουν υποστεί βαθιά βλάβη από τα βασανιστήρια», εξήγησε.
Η Ní Aoláin, καθηγήτρια νομικής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα και στο Πανεπιστήμιο Queens στο Μπέλφαστ, δήλωσε ότι παραδόξως οι ΗΠΑ είναι ο παγκόσμιος ηγέτης στην επινόηση θεραπείας για τους επιζώντες βασανιστηρίων. Ο αμερικανικός στρατός, καθώς και ακαδημαϊκά κέντρα που εργάζονται με αιτούντες άσυλο από όλο τον κόσμο, είχαν προχωρήσει στην επιστημονική κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορούν να βοηθήσουν τα θύματα να αντιμετωπίσουν τα βασανιστήρια.
Τις παραπάνω γνώσεις δεν τις χρησιμοποίησαν οι ΗΠΑ για να βοηθήσουν όλους εκείνους τους ανθρώπους που υπέφεραν τα βασανιστήρια που συντέλεσε η χώρα τους.
«Οι ΗΠΑ διαθέτουν μερικές από τις καλύτερες εγκαταστάσεις και δυνατότητες θεραπείας από βασανιστήρια παγκοσμίως», είπε και σχολίασε πως «δυστυχώς όμως, όλα αυτά δεν έχουν χρησιμοποιηθεί για τους άνδρες που κρατούνται σήμερα στο Γκουαντάναμο, ενώ ούτε ένας άνδρας που έχει αφεθεί ελεύθερος από το κέντρο κράτησης δεν έχει τύχει επαρκούς αποκατάστασης».
Ένα βασικό αίτημα της εισηγήτριας του ΟΗΕ είναι να περιθάλπονται οι κρατούμενοι από ανεξάρτητο ιατρικό προσωπικό. Επί του παρόντος, οι κρατούμενοι εξετάζονται από στρατιωτικούς γιατρούς που φορούν στολή - αυτό από μόνο του είναι σκανδαλώδες.
«Για αυτούς τους κρατούμενους, η στολή συνδέεται με βαθιά έλλειψη εμπιστοσύνης και ιστορικό κατάχρησης της ιατρικής περίθαλψης. Ένα άτομο που έχει υποστεί βασανιστήρια μπορεί να χάσει την εμπιστοσύνη του απέναντι σε ολόκληρο το σύστημα», δήλωσε η ίδια.
Η Fionnuala Ní Aoláin είχε τη δυνατότητα να επισκεφθεί όλες τις κατηγορίες κρατουμένων του Γκουαντάναμο, συμπεριλαμβανομένης της πενταμελούς ομάδας κρατουμένων «υψηλής αξίας», δηλαδή ατόμων που κατηγορούνται για τη συνωμοσία των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Δεν κατονομάζει αυτούς που συνάντησε, ούτε δίνει λεπτομέρειες για την κατάστασή τους, για λόγους προστασίας της ιδιωτικής τους ζωής.
