Την περασμένη Τρίτη η Ιταλία γιόρτασε. Ήταν η Festa della Liberazione, η 78η επέτειος της απελευθέρωσης της χώρας από τον φασισμό και τον ναζισμό. Συναίσθημα αλλόκοτο αν σκεφτεί κανείς ότι δίπλα στον Πρόεδρο Σέρτζιο Ματαρέλα βρέθηκαν ο πρόεδρος της Γερουσίας Ιγκνάτσιο λα Ρούσα, δηλωμένος υποστηρικτής του Ντούτσε, και η κομματική του φίλη από το κόμμα των Αδελφών της Ιταλίας, πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι.
Για τους διαδηλωτές που κατέβηκαν στους δρόμους υπό τη σημαία της Εθνικής Ένωσης των Παρτιζάνων αυτή ήταν σίγουρα τεράστια πρόκληση. Η ίδια η Μελόνι έδειχνε κάπως αμήχανη, αφού μάλλον δεν ένιωθε καθόλου «γιορτινά». Είναι χαρακτηριστικό ότι λίγες μέρες νωρίτερα στο Κοινοβούλιο είχε γίνει συζήτηση για το νόημα αυτής της δεύτερης εθνικής γιορτής, μαζί με την Ημέρα της Δημοκρατίας στις 2 Ιουνίου. Ο κυβερνητικός συνασπισμός της Μελόνι, της Λέγκας του Ματέο Σαλβίνι και της Φόρτσα Ιτάλια του Σίλβιο Μπερλουσκόνι κατέθεσε ψήφισμα που καταδικάζει «συνολικά τον ολοκληρωτισμό» και επαινεί γενικώς τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Αν αυτό σας θυμίζει τις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού, που πρόσφατα «τίμησε» την επέτειο της 21ης Απριλίου, περί λαϊκισμού και «δύο άκρων», οι ομοιότητες δεν σταματούν εδώ. Από το σχετικό ψήφισμα έλειπε εντελώς η λέξη «αντιφασισμός». Αλλά αυτό ακριβώς συμβολίζει η 25η Απριλίου. Τη νίκη των αντιφασιστών παρτιζάνων και των Συμμάχων επί των φασιστών του Μουσολίνι και των συμμάχων τους Γερμανών ναζί. Η αντίδραση της Αριστεράς στο συγκεκριμένο ψήφισμα προκάλεσε έντονες φραστικές αντιπαραθέσεις και απέδειξε ότι τελικά το χάσμα δεν αφορά μόνο την Ιστορία.
Η Μελόνι, που έχει μπει στο «πλυντήριο» της ευρωπαϊκής Χριστιανοδημοκρατίας ενόψει και ευρωεκλογών, μπορεί να δηλώνει ότι δεν επιθυμεί επιστροφή σε κάποια φασιστική δικτατορία. Αλλά το κόμμα που ίδρυσε έχει τις ιδεολογικές του ρίζες στο Movimento Sociale Italiano (MSI), που ιδρύθηκε από οπαδούς του Μουσολίνι μετά τον πόλεμο. Έχει μεγαλώσει και γαλουχηθεί εντός του. Δυσκολεύεται να ξεστομίσει τη λέξη «αντιφασισμός». Τον περασμένο Μάρτιο, σε εκδήλωση στη Ρώμη, δήλωνε ότι κατά τη διάρκεια γερμανικών αντιποίνων το 1944, «335 αθώοι σφαγιάστηκαν μόνο και μόνο επειδή ήταν Ιταλοί». Αυτό όμως είναι παντελώς ανιστόρητο: δεν σφαγιάστηκαν επειδή ήταν Ιταλοί, αλλά επειδή ήταν αντιφασίστες ή Εβραίοι.
Η αχώνευτη ήττα
Οπως σημείωναν πολιτικοί αναλυτές, 78 χρόνια μετά αποδεικνύεται ότι η γιορτή αυτή συνεχίζει να διχάζει, αφού για τους δημοκράτες είναι ημέρα νίκης, αλλά για κάποιους αποτελεί υπενθύμιση της ήττας των ιδεολογικών τους προγόνων. Η ιταλική Δεξιά δεν συμβιβάστηκε ποτέ μ’ αυτή. Συστηματικά υποτίμησε τα εγκλήματα του φασισμού, πριν απ’ όλα εναντίον των ίδιων των Ιταλών αντιπάλων. Η ιστορία του φασισμού διδάσκεται επιφανειακά στα σχολεία και η Αντίσταση θεωρείται ένας μύθος των αριστερών, αν και δεν συμμετείχαν μόνο κομμουνιστές και σοσιαλιστές στις τάξεις των παρτιζάνων, αλλά και φιλελεύθεροι, ρεπουμπλικάνοι, συντηρητικοί.
Αμυνόμενη, η παραδοσιακή ιταλική Δεξιά επιχειρεί να εξισώσει φασίστες και κομμουνιστές, τάση που αναζωπυρώθηκε τα τελευταία χρόνια, μετά την είσοδο στην Ε.Ε. των ανατολικοευρωπαϊκών χωρών, όπου ο αντικομμουνισμός υπερτερεί κατά κράτος του αντιφασισμού. Χριστιανοδημοκράτες βουλευτές φώναζαν επίμονα στη Βουλή ότι αν η Αριστερά καταδικάζει τον φασισμό, τότε πρέπει να αναγνωρίσει και τα εγκλήματα του κομμουνισμού. «Δεν έχουμε πρόβλημα να καταδικάσουμε τα σοβιετικά γκουλάγκ και τις σφαγές του Στάλιν» απάντησε ο σοσιαλδημοκράτης Βάλτερ Βερίνι. «Αλλά το γεγονός ότι βρισκόμαστε σήμερα σε αυτή την αίθουσα το οφείλουμε στους αντιφασίστες -συμπεριλαμβανομένων των κομμουνιστών- παρτιζάνων που απελευθέρωσαν τη χώρα». Μια διαπίστωση πέραν των ικανοτήτων πρόσληψης δεδομένων της κυρίας Μελόνι και των φίλων της εντός και εκτός Ιταλίας…
