Οι ψηφοφόροι της Ιταλίας εξέπληξαν και φόβισαν τις κυβερνήσεις και τις χρηματοπιστωτικές αγορές ολόκληρης της Ευρώπης καθώς αποκήρυξαν τη λιτότητα και μεγάλο μέρος του ιταλικού πολιτικού κατεστημένου.
Οι φόβοι της Ευρώπης για μια ακυβέρνητη Ιταλία και μια ανανεωμένη κρίση στην Ευρωζώνη ίσως αποδειχτούν δικαιολογημένοι. Με δεδομένο πως κανένα κόμμα δεν έχει την πλειοψηφία στο νέο Κοινοβούλιο, οι ελπίδες για επαναδιαπραγμάτευση του οικονομικού "ζουρλομανδύα" που απαιτούν οι Ευρωπαίοι δανειστές ή για την επιβολή των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων δεν ευοδώθηκαν.
Επί δεκαετίες το πολιτικό κατεστημένο, ανεξαρτήτως κόμματος, έχει αποτύχει να ξεμπερδέψει με τα γνωστά προβλήματα της Ιταλίας -την υπερβολική γραφειοκρατία, την επίσημη διαφθορά, το οργανωμένο έγκλημα, τους άνισους και οπισθοδρομικούς φόρους και την αναιμική οικονομική ανάπτυξη. Τους προηγούμενους 15 μήνες οι πολιτικές λιτότητας που εφαρμόστηκαν από τον πρωθυπουργό Μάριο Μόντι συνέθλιψαν την ανάπτυξη και συνετέλεσαν στην κατρακύλα και τα βάσανα των Ιταλών. Τα κόστη δανεισμού της Ιταλίας μειώθηκαν (τουλάχιστον μέχρι να βγουν τα εκλογικά αποτελέσματα). Όμως η ύφεση βάθυνε, η ανεργία αυξήθηκε, και το κόστος ζωής έπεσε στα επίπεδα της δεκαετίας του 1980. Η δημοφιλία του κ. Μόντι ποτέ δεν ανένηψε από τον βαθιά οπισθοδρομικό φόρο που επέβαλε στα νοικοκυριά.
Η ψήφος διαμαρτυρίας εκπορευόμενη από την οργή του κόσμου δεν αποτελεί τόσο μεγάλη έκπληξη. Οι μεγάλοι χαμένοι ήταν οι κεντρώοι υποστηρικτές του κ. Μόντι, οι οποίοι ήρθαν τέταρτοι, και το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα, του οποίου ηγείται ο Πιέρ Λουίτζι Μπερσάνι, που κέρδισε μόνο μια μικρή πλειοψηφία στην Κάτω Βουλή και βγήκε -μάλλον απογοητευτικά- δεύτερο στη Γερουσία. Αυτά τα δύο μέτωπα αναμενόταν να συγκροτήσουν μια κυβέρνηση συνασπισμού με πολιτικές όχι τόσο διαφορετικές από εκείνες που εφάρμοσε ο κ. Μόντι. Αυτό θα ευχαριστούσε την Ευρώπη, όμως τώρα είναι αδύνατον να συμβεί.
Νικητές ήταν το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, που τάσσεται κατά του κατεστημένου και ιδρύθηκε μόλις τρία χρόνια νωρίτερα από τον κωμικό ηθοποιό Μπέπε Γκρίλο, και το Κόμμα του Λαού της Ελευθερίαςμ του οποίου ηγείται ο ατιμασμένος πρώην πρωθυπουργός, Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Το ψηφοδέλτιο του κ. Μπερλουσκόνι κέρδισε τις περισσότερες έδρες στη Γερουσία και βγήκε δεύτερη δύναμη στην Κάτω Βουλή. Ο κ. Μπερλουσκόνι, που φέρει μεγάλη ευθύνη για την οικονομική και πολιτική δυσλειτουργία της Ιταλίας, ανάστησε το κόμμα του από τη λήθη αλλάζοντας ξεδιάντροπα στυλ και παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως αντισυστημικό λαϊκιστή που τάσσεται κατά της λιτότητας. Υποσχέθηκε μάλιστα να επιστρέψει το "χαράτσι" για τα ακίνητα αντλώντας χρήματα από την προσωπική του περιουσία.
Με δεδομένο πως είναι το πρώτο σε ψήφους κόμμα, το Δημοκρατικό Κόμμα καλείται πρώτο να συγκροτήσει νέα κυβέρνηση. Αναγνωρίζοντας πόσο δύσκολο θα είναι κάτι τέτοιο, ο κ. Μπερσάνι έχει αρχίσει να εκπονεί ένα περιορισμένο νομοθετικό πρόγραμμα με το οποίο ελπίζει να προσελκύσει την υποστήριξη και άλλων πέραν των γραμμών του.
Ο κ. Γκρίλο δήλωσε την Τετάρτη πως οι υποστηρικτές του δεν θα έκαναν συμμαχία με τον κ. Μπερσάνι ή τον με τον κ. Μπερλουσκόνι, που θα κληθεί δεύτερος να προσπαθήσει να σχηματίσει κυβέρνηση εφ' όσον ο Μπερσάνι δεν τα καταφέρει. Ωστόσο, ο Γκρίλο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να στηρίξει συγκεκριμένα μεταρρυθμιστικά μέτρα που θα προτείνουν τα άλλα κόμματα. Αυτή δεν είναι συνταγή για μια σταθερή κυβέρνηση και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μία εκλογική αναμέτρηση αργότερα φέτος. Είναι ενδεχομένως η μεγαλύτερη ελπίδα για την προώθηση έστω κάποιων πολιτικών μεταρρυθμίσεων και νόμων κατά της διαφθοράς που απελπισμένα χρειάζεται η Ιταλία και που τόσο απελπισμένα χρειάζεται και ο ιταλικός λαός.
