Οι επιπτώσεις των κυρώσεων στη Ρωσία πιθανότατα θα είναι μακροχρόνιες, ακόμη κι αν δεν βρίσκονται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ισχύ. Σε αυτό τουλάχιστον συμφωνούν οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές που παρακολουθούν την κατάσταση, η οποία είναι σε εξέλιξη. Ελάχιστες είναι οι εταιρείες που δεν επηρεάζονται από τις αποφάσεις της χώρας.
Σε πτώση το ΑΕΠ
Η σημαντική μείωση του οικονομικού μεγέθους της Ρωσίας θα είναι μία από τις άμεσες συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία.
Αυτό υποστηρίζει σε έκθεσή της η Capital Economics. Στα τέλη του περασμένου έτους, η Ρωσία ήταν η 11η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, με ΑΕΠ 1,65 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με την έκθεση, στην οποία προστίθεται ότι μέχρι το τέλος αυτού του 2022 θα μπορούσε να πέσει στη 14η θέση, με το ΑΕΠ της να φτάνει τα 1,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Κίνδυνος πτώχευσης
Οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία έχουν αυξήσει σημαντικά την πιθανότητα η χώρα να αθετήσει το δημόσιο χρέος της σε δολάρια και άλλες διεθνείς αγορές, προειδοποίησε η JPMorgan.
Παράλληλα, σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ρωσίας κατά έξι βαθμίδες, στην κατηγορία «junk», προχώρησαν οι οίκοι αξιολόγησης Fitch και Moody’s, εκτιμώντας πως οι κυρώσεις που επέβαλε η Δύση κατά της Μόσχας για την εισβολή στην Ουκρανία θέτουν υπό αμφισβήτηση την ικανότητα της Ρωσίας να εξυπηρετήσει το χρέος της και πως θα αποδυναμώσουν την οικονομία της.
Αξίζει να σημειωθεί πως η Ρωσία έχει υποχρεώσεις άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων εντός του Μαρτίου, με μια περίοδο χάριτος 30 ημερών στις περισσότερες περιπτώσεις. Η επόμενη ημερομηνία πληρωμής είναι στις 16 Μαρτίου.
Αποχωρήσεις από μεγάλα project
Σημαντική και η απόφαση των μεγάλων εταιρειών της ενέργειας να αποχωρήσουν από τα κοινά projects που έχουν στη Ρωσία. Η BP ανακοίνωσε ότι θα αποχωρήσει από το ποσοστό 20% που κατέχει στη Rosneft, ύστερα και από την πίεση που δέχτηκε από τη βρετανική κυβέρνηση, ενώ ακολούθησε ανάλογη ανακοίνωση αποχώρησης και της Shell, που εκτός των άλλων σημαίνει και την έξοδό της από το consortium που χρηματοδοτούσε τον αγωγό Nord Stream 2, η διαχειρίστρια εταιρεία (με έδρα την Ελβετία) του οποίου κήρυξε πτώχευση.
Πλήγμα στην Κεντρική Τράπεζα
Παράλληλα, υπάρχει το φάσμα κυρώσεων που αφορούν την ικανότητα της Κεντρικής Τράπεζας να μπορεί να χρησιμοποιεί τα μεγάλα συναλλαγματικά της αποθέματα για να σταθεροποιεί την ισοτιμία του ρουβλιού, συμπεριλαμβανομένων κυρώσεων σε ένα κρίσιμο ρωσικό κρατικό fund, το Ρωσικό Ταμείο Άμεσων Επενδύσεων. Επίπτωση αυτών των κυρώσεων να μην μπορεί η ρωσική Κεντρική Τράπεζα να μεταφέρει τα στοιχεία ενεργητικού που διαθέτει εκτός Ρωσίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ρωσική Κεντρική Τράπεζα είχε συγκεντρώσει τα περασμένα χρόνια ένα εντυπωσιακό συναλλαγματικό απόθεμα, που έφτανε τα 630 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο παράγοντας των ολιγαρχών
Την ίδια ώρα, ορισμένα τμήματα του κορυφαίου κλιμακίου της ρωσικής επιχειρηματικής κοινότητας έχουν ήδη αρχίσει να διαμαρτύρονται. Πολλοί από τους ολιγάρχες έχουν δει το καθαρό τους εισόδημα να μειώνεται στο ήμισυ εξαιτίας των κυρώσεων, με αποτέλεσμα εκτιμώμενες συνδυασμένες απώλειες 83 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς η ρωσική οικονομία βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση.
Ο Ρώσος μεγιστάνας μετάλλων Oleg Deripaska είπε ότι είναι καιρός να μπει ένα τέλος σε «όλο αυτόν τον κρατικό καπιταλισμό» και να αλλάξουν οι πολιτικές της Ρωσίας.
Ένας άλλος δισεκατομμυριούχος, ο τραπεζίτης Oleg Tinkov, τοποθετήθηκε κατά του πολέμου, χαρακτηρίζοντάς τον αδιανόητο και απαράδεκτο.
«Τα κράτη πρέπει να ξοδεύουν χρήματα για τη φροντίδα των ανθρώπων, για την έρευνα, για την αντιμετώπιση του καρκίνου και όχι για τον πόλεμο», είπε, για να συμπληρώσει: «Είμαστε κατά αυτού του πολέμου!».
Ακόμη, ο ιδιοκτήτης της μεγαλύτερης ιδιωτικής τράπεζας Alfa Bank, στη Ρωσία, Μικαΐλ Φρίντμαν, τάχθηκε δημοσίως εναντίον των ενεργειών του Βλαντίμιρ Πούτιν, χαρακτηρίζοντας τα γεγονότα αυτά «τραγωδία» και «αιματοχυσία».
Ακόμη, με επιστολή του, το προσωπικό της εταιρείας επενδύσεων ιδιωτικών κεφαλαίων LetterOne, που εδρεύει στο Λονδίνο, ανέφερε ότι: «Είμαστε πεπεισμένοι ότι ο πόλεμος δεν είναι η λύση», ενώ συνέχισαν τονίζοντας ότι νιώθουν αρκετά δεμένοι και με τον ουκρανικό και τον ρωσικό λαό και θεωρούν τα σημερινά γεγονότα τραγωδία και για τους δύο λαούς.
Μεσοπρόθεσμες συνέπειες
Οι κυρώσεις μακροπρόθεσμα θα μπορούσαν να αντιστρέψουν χρόνια αργής προόδου για τη διαφοροποίηση της οικονομίας της Ρωσίας (μίας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές φυσικού αερίου και πετρελαίου στον κόσμο) ώστε να βασίζεται περισσότερο στις υπηρεσίες. Ο τομέας πετρελαίου και φυσικού αερίου αντιπροσωπεύει περίπου το ήμισυ των εξαγωγών της Ρωσίας, αλλά όχι περισσότερο από το ένα πέμπτο του ΑΕΠ και έως και το 5% της απασχόλησης, σύμφωνα με την ING Bank.
Η Ρωσία έχει δυναμικό τεχνολογικό τομέα με καινοτόμους εταιρείες που συνεισφέρουν σημαντικά στην παγκόσμια οικονομία. Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι πολλές από αυτές δεν θα μπορούν πλέον να συναλλάσσονται με τους δυτικούς ομολόγους τους ή να έχουν πρόσβαση σε διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ άλλες δεν θα είναι εύκολο να δραστηριοποιηθούν εκτός της χώρας.
Οι κυρώσεις στα τσιπ ημιαγωγών έχουν αποκόψει μεγάλο μέρος των τεχνολογικών και μεταποιητικών βιομηχανιών της Ρωσίας. Η χώρα έχει μόνο λίγα, κατά κύριο λόγο εργοστάσια ημιαγωγών, και εξαρτάται για ανταλλακτικά και πατέντες από δυτικές εταιρείες.
Μεσοπρόθεσμα το ερώτημα είναι εάν οι εξελίξεις σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία θα επιταχύνουν μια ιστορική δυναμική για μια διαίρεση που δεν θα είναι μόνο γεωπολιτική αλλά και οικονομική.
Το ερώτημα της αποσύνδεσης ανάμεσα στη Δύση και έναν δυνητικό... ανατολικό πόλο, που θα περιελάμβανε τη Ρωσία, την Κίνα αλλά και άλλες χώρες, φαίνεται να είναι στο τραπέζι.
