Υπάρχει κακός και χειρότερος βιαστής; Έχει σημασία για τα θύματα της σεξουαλικής κακοποίησης το αν ο θύτης ήταν άγνωστος ή ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης; Για το τραύμα που κουβαλούν τα θύματα ίσως παίζουν άλλα πράγματα ρόλο -η ψυχή τους το ξέρει. Η Πολιτεία, όμως, και οι πάσης φύσεως θεσμοί έχουν την υποχρέωση να προστατεύουν τα δυνάμει θύματα από τα πρόσωπα εμπιστοσύνης. Από τους δασκάλους, από τους προπονητές, από τους παπάδες.
Συχνά μαθαίνουμε, βέβαια, ότι συμβαίνει το ανάποδο, ότι επιλέγουν να προστατεύσουν τους θύτες. Αυτό έκανε επί σειράν ετών η Καθολική Εκκλησία. Τα σκάνδαλα για τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από παπάδες απανταχού της Γης δεν έχουν τελειωμό. Έγιναν εκατοντάδες έρευνες σχετικά, είδαν ανατριχιαστικές αποκαλύψεις το φως της δημοσιότητας σε Ευρώπη και Αμερική, γράφτηκαν βιβλία, γυρίστηκαν ταινίες.
Τα τελευταία χρόνια κάποιοι λίγοι επιφανείς καρδινάλιοι είχαν την τσίπα να ζητήσουν συγγνώμη από τα θύματα για λογαριασμό της Εκκλησίας -την ώρα που οι περισσότεροι κάνουν το παν για να κουκουλώσουν τις ζέουσες υποθέσεις. Εδώ και δέκα μέρες, όμως, το χρόνιο σκάνδαλο των σεξουαλικών κακοποιήσεων άγγιξε την κορυφή, τον πρώην Πάπα Βενέδικτο τον 16ο.
Φθηνές δικαιολογίες
Οι αποκαλύψεις ξεκίνησαν από την πατρίδα του, το Μόναχο, όπου ο Γιόζεφ Ράτσινγκερ ήταν αρχιεπίσκοπος από το 1977 μέχρι το 1982, πολύ πριν γίνει Πάπας. Σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη του δικηγορικού γραφείου Westpfahl Spilker Wastl του Μονάχου, που ερεύνησε κρούσματα παιδεραστίας ιερέων στην Αρχιεπισκοπή Μονάχου και Φράιζινγκ από το 1945 μέχρι το 2019, ο Ράτσινγκερ είχε γνώση των καταγγελιών εναντίον τουλάχιστον τριών παπάδων, που ήταν υφιστάμενοί του -και δεν έκανε τίποτε γι’ αυτό. Αντιθέτως τους προστάτευσε. Ακόμη κι όταν ένας από αυτούς καταδικάστηκε από την... ανθρώπινη δικαιοσύνη, τους επέτρεψε να συνεχίσουν να κάνουν τον πνευματικό σε δυνάμει θύματα.
Μόλις δόθηκαν στη δημοσιότητα οι 1.900 σελίδες της πραγματογνωμοσύνης -με στοιχεία για 235 παπάδες που κακοποιούσαν σεξουαλικά παιδιά και εφήβους- ο γηραιός πρώην Πάπας διαμήνυσε διά του εκπροσώπου του ότι... προσεύχεται για τα θύματα. Επιπλέον προσπάθησε να διαψεύσει ότι γνώριζε και ήταν παρών σε κρίσιμες συνεδριάσεις για το μέλλον των βιαστών -μέχρι που οι αποδείξεις δεν του το επέτρεπαν πλέον.
Θυμίζουμε ότι, όταν το κονκλάβιο επέλεξε το 2005 τον Ράτσινγκερ για τον θώκο του προκαθημένου της Καθολικής Εκκλησίας, άπαντες είχαν επισημάνει την πνευματικότητα και το εύρος των θεολογικών γνώσεων του ανδρός. Ο Βενέδικτος ο 16ος θεωρείτο συντηρητικός, αλλά και διανοούμενος της Εκκλησίας. Γι’ αυτό και είναι ακόμη πιο βαθιά η απογοήτευση των πιστών από τη συμπεριφορά του τότε και τώρα.
Τότε επειδή κουκούλωνε τις υποθέσεις και έπλεκε, για παράδειγμα, το εγκώμιο του υπότροπου ιερέα παιδεραστή ως “ταλαντούχου ανθρώπου που μπορεί να δραστηριοποιηθεί σε πολλούς τομείς”. Τώρα επειδή δεν είχε το σθένος να παραδεχτεί την αλήθεια και έστω να ζητήσει μια ειλικρινή συγγνώμη από τα θύματα, για τα οποία ήταν συνυπεύθυνος, αφού επέτρεψε στον θύτη να συνεχίσει το θεάρεστο έργο του.
Αντιθέτως, ακόμη και τώρα επικαλείται διάφορες δικαιολογίες για τις ανειλικρινείς δηλώσεις του. Τάχα δεν είπε επίτηδες ψέματα, απλά έγιναν λάθη κατά τη... λεκτική επεξεργασία της τοποθέτησής του επί της πραγματογνωμοσύνης. Για κάποιον που διέθετε ως Πάπας επί οκτώ χρόνια το αλάθητο η δικαιολογία είναι πολύ φθηνή.
Η χαίνουσα πληγή
Αυτά τα οκτώ χρόνια ο Βενέδικτος ο 16ος δεν έκανε σχεδόν τίποτε για να συμβάλει στη διαλεύκανση των σκανδάλων σεξουαλικής κακοποίησης, για να βοηθήσει τα θύματα, να τιμωρήσει τους θύτες, να καθαρίσει την Καθολική Εκκλησία από την ντροπή της αποσιώπησης. Ο διάδοχός του, ο Πάπας Φραγκίσκος, προσπάθησε λίγο περισσότερο, αλλά ακόμη μένουν πάρα πολλά να γίνουν, και μάλιστα από όλα τα πρόσωπα εξουσίας εντός της Εκκλησίας.
Οι περισσότεροι καρδινάλιοι, όμως, εξακολουθούν να αγνοούν τα θύματα, θεωρούν περίπου πταίσμα τα εγκλήματα των παπάδων -συχνά εις βάρος εκείνων των παιδιών που τους αντικρίζουν με εμπιστοσύνη- και το μόνο που τους “καίει” είναι να αποφύγουν τα σκάνδαλα.
Υποτίθεται ότι στην... περιγραφή της θέσεως εργασίας τους είναι κορυφαία η φροντίδα για την ψυχή των πιστών -αλλά δεν έχουν πολλούς ενδοιασμούς να τις τσακίσουν. Αυτό έχουν διαπιστώσει πολλά από εκείνα τα θύματα που βρήκαν το κουράγιο να μιλήσουν, που παραδόξως παραμένουν κοντά στην Εκκλησία και προσπαθούν να αποτρέψουν ανάλογα εγκλήματα εις βάρος επόμενων θυμάτων. Γι’ αυτό και θα πρέπει να αναλάβει η Πολιτεία και τη διαλεύκανση και την τιμωρία και την κάθαρση.
Ο εντεταλμένος της γερμανικής κυβέρνησης για θέματα παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης Γιοχάνες Βίλχελμ Ρέρινγκ επιμένει εδώ και καιρό ότι δεν μπορεί να αφήσει το κράτος στα χέρια της Εκκλησίας την κάθαρση. Μάλιστα, δεν κρύβει τον αποτροπιασμό του έναντι “του άκαρδου πραγματισμού”, όπως τον χαρακτηρίζει, με τον οποίο οι παπάδες κερδίζουν χρόνο, ώστε να παραγραφούν τα εγκλήματα των ομοίων τους και να αποφύγει η Εκκλησία να καταβάλει κάθε είδους αποζημίωση στα θύματα. Ακόμη και με τις συγγνώμες είναι φειδωλοί. Στο μεταξύ είναι σαφές ότι η Καθολική Εκκλησία -κι όχι μόνο αυτή- θεωρεί πολύ πιο σημαντική την προστασία του εαυτού της από την προστασία των ανθρώπων.
Κι αν νομίζετε ότι αυτά αφορούν μόνο τους Καθολικούς, γελιέστε. Όλοι οι οργανισμοί, όλες οι δομές εξουσίες φροντίζουν πρωτίστως για την προστασία τους -και χρειάζεται ακόμη περισσότερο κουράγιο από τα θύματα για να καταγγείλουν τους θύτες εκείνους που χαίρουν προστασίας.
