Μπορεί το 2021 να είναι χειρότερο από τη χρονιά που επιτέλους μας άφησε; Η αυθόρμητη απάντηση που ανεβαίνει στα χείλη των ανθρώπων που δεν θέλουν να βλέπουν μισοάδειο το ποτήρι είναι “αποκλείεται”. Για τις γενιές που δεν έζησαν ούτε την ισπανική γρίπη ούτε τους δύο παγκοσμίους πολέμους -στη δική μας μεριά του κόσμου, πάντα-, το 2020 ήταν τουλάχιστον... μοναδικό. Με την κακή έννοια.
Ευτυχώς, η επιστήμη έχει προοδεύσει εντυπωσιακά τον τελευταίο αιώνα και σώζει ζωές - κι έτσι η πανδημία της Covid-19 δεν θυμίζει σε τίποτε τις εκατόμβες της ισπανικής γρίπης, ενώ και το εμβόλιο βρέθηκε σε χρόνο dt. Ευτυχώς, η πολιτική δεν έχει ξεχάσει τη χρηματοπιστωτική κρίση της περασμένης δεκαετίας και ρίχνει λεφτά στην οικονομία σαν να μην υπάρχει αύριο - δυστυχώς, μόνο στις σοβαρές χώρες.
Οπότε, θεωρητικά η νέα χρονιά δεν μπορεί να έχει τα χάλια του 2020.
Εκτός από τον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, η οποία στην ουσία της δεν επηρεάστηκε ιδιαίτερα από την πανδημία, απλώς επικοινωνιακά πέρασε σε δεύτερο και τρίτο πλάνο, καθώς η προσοχή και των πρωταγωνιστών και των κομπάρσων ήταν στραμμένη στον κορωνοϊό.
Αντίο, Ντόναλντ
Το καλό νέο για το 2021 είναι ότι στις 20 Ιανουαρίου εγκαταλείπει τον Λευκό Οίκο ο Ντόναλντ Τραμπ, άρα δεν έχουμε να φοβόμαστε έναν πόλεμο με το Ιράν ή μια εμπορική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης ή ΗΠΑ και Κίνας που θα πάρει διαστάσεις πολέμου. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως ο νέος Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν θα είναι μια... περιστερά, ούτε ότι οι ΗΠΑ θα προωθήσουν την παγκόσμια ειρήνη και συνεργασία. Ωστόσο, ο πλανήτης -και η μικρή Ελλάδα- δεν θα έχει να αντιμετωπίσει τον... απρόβλεπτο Τραμπ, που κάνει εξωτερική πολιτική ανάλογα με το ποιος είναι φίλος του και ποιος κάνει μπίζνες μαζί του. Προσωπικές. Όσο για τους φίλους τού Τραμπ -και κυρίως τον αγαπητό μας γείτονα Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν-, προετοιμάζονται ήδη για την επόμενη, πιο προβλέψιμη μέρα, κάτι που κάνει και τους ίδιους πιο προβλέψιμους και ενδεχομένως πιο ευεπίφορους σε κάποιου είδους συνεννόηση.
Το δεύτερο καλό νέο για το 2021 είναι ότι, έστω στο παρά πέντε, βρέθηκε μια συμφωνία για το Brexit. Καθώς το θαύμα έγινε παραμονή Χριστουγέννων, κανείς δεν είχε την υπομονή να αναλύσει τις λεπτομέρειες, στις οποίες κρύβεται, ως συνήθως, ο διάολος. Ωστόσο, τόσο για τη Βρετανία όσο και για την Ε.Ε. -και τη μικρή Ελλάδα, που έχει στείλει κόσμο και ντουνιά στη Γηραιά Αλβιόνα για σπουδές και εργασία-, αποφεύχθηκε ένα σοκ ανυπολόγιστων διαστάσεων.
Και το τρίτο καλό νέο -εάν κρατήσει-, είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπήκε στο 2021 με αλληλεγγύη στο θέμα της πανδημίας. Βεβαίως, υπάρχουν παρατράγουδα και παραφωνίες, υπήρξαν και οι συνήθεις εκβιασμοί, αλλά τελικά προχώρησε το ταμείο ανάκαμψης - και ουσιαστικά μάς προέκυψε και το ευρωομόλογο για τη διαχείριση της ύφεσης της Covid, με άλλο όνομα για να μην κλαίνε οι Βόρειοι. Επιπλέον οι “27” ξεκίνησαν την ίδια μέρα τους εμβολιασμούς -κίνηση με βαρύ συμβολισμό, παρά τις γκρίνιες για τις καθυστερήσεις- και η πρόεδρος της Κομισιόν δεσμεύεται ότι θα υπάρξουν εμβόλια για όλες και για όλους. Έστω μέχρι το τέλος της νέας χρονιάς. Σε άλλες εποχές, δεν θα υπήρχε καν εμβόλιο για να περάσει από τις πρώτες δοκιμές τόσο γρήγορα.
Τρία στοιχήματα
Κάπου εδώ τελειώνει η μισογεμάτη θεώρηση του ποτηριού - κι αρχίζουν τα όργανα για το 2021 στη δύσκολη γειτονιά μας. Δύο ή μάλλον τρεις μεγάλες προκλήσεις έχει να αντιμετωπίσει η μικρή Ελλάδα το -ας ελπίσουμε γούρικο- νέο έτος. Τον ελληνοτουρκικό διάλογο και τις σχέσεις με την Τουρκία, την επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό, κάτω από άστρο σκοτεινό σε σχέση με το Κραν Μοντανά, και την μετ’ εμποδίων ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων, σ’ αυτή τη φάση της Βόρειας Μακεδονίας και της Αλβανίας. Στα ελληνοτουρκικά οσονούπω θα ξεκινήσουν και πάλι οι διερευνητικές επαφές, ο γύρος υπ’ αριθμόν 61, μόλις η Τουρκία στείλει τη σχετική πρόσκληση.
Για την ώρα, δεν περισσεύει η αισιοδοξία, τουλάχιστον στους κόλπους αυτών που θέλουν ο διάλογος να είναι ουσιαστικός. Κι αυτό διότι άλλη είναι η ατζέντα που θέλει να βάλει στο τραπέζι η Άγκυρα κι άλλη αυτή που μπορεί να αποδεχθεί η Αθήνα. Υπενθυμίζεται ότι η ελληνική πλευρά δηλώνει πως συζητάει μόνο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Τουρκία κάθε μήνα που περνάει προσθέτει κάτι ακόμη.
Το Κυπριακό είναι μια ακόμη πιο δύσκολη ιστορία, με μια σειρά ταμπού να σπάνε το 2020, από το πικ νικ του Ερντογάν στο περίκλειστο Βαρώσι μέχρι την ανοιχτή πρόταση για λύση δύο κρατών από τον νεοεκλεγέντα εκλεκτό του, Ερσίν Τατάρ. Οι αποκαλύψεις των τελευταίων ημερών στη Λευκωσία για τη στάση του Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη, παρά τις διαψεύσεις, κάνουν την υπόθεση ακόμη πιο δύσκολη - και τις προσδοκίες από την επανέναρξη των συνομιλιών τον Φεβρουάριο πενιχρές. Όσο για τη βαλκανική γειτονιά μας, πορεύεται ακόμη με τα έτοιμα της Συμφωνίας των Πρεσπών - και προσδοκά στις όποιες πρωτοβουλίες της ελληνικής κυβέρνησης, οι οποίες δεν διαφαίνονται στον ορίζοντα.
