Σε σχετικά βαρύ κλίμα συνεδρίασαν χθες οι Ευρωπαίοι ηγέτες με θέμα τον κορωνοϊό, αλλά και την κατάσταση ομηρείας του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και του πολυπόθητου ταμείου ανάκαμψης, που έχουν επιβάλει Ουγγαρία και Πολωνία.
Οι δύο χώρες, αντιδρώντας στον μηχανισμό διαφύλαξης του κράτους δικαίου -που, μετά τη συμφωνία με το Ευρωκοινοβούλιο, αναμένεται να συνδεθεί με την αποδέσμευση των ευρωπαϊκών κονδυλίων-, ανακοίνωσαν τις προηγούμενες ημέρες ότι σκοπεύουν να ασκήσουν βέτο στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) και στην απόφαση για τους ίδιους πόρους, με την οποία θα μπορεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δανειστεί τα 750 δισ. του ταμείου ανάκαμψης.
Αναμενόμενο ήταν ότι η χθεσινή πρώτη τηλεδιάσκεψη ύστερα από τα νέα από τη Βαρσοβία και τη Βουδαπέστη δεν θα είχε προοπτική άμεσης συμφωνίας, γι’ αυτό και η εν λόγω συζήτηση διήρκεσε λιγότερο από μισή ώρα.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, τον λόγο πήραν μόνο ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, η καγκελάριος Μέρκελ, οι ενδιαφερόμενοι αρχηγοί Β. Όρμπαν και Μ. Μοραβιέτσκι, καθώς και ο πρωθυπουργός της Σλοβενίας, που εμφανίζεται υποστηρικτικός προς τις θέσεις των δύο χωρών.
Όπως ανέφεραν οι ίδιες πηγές, ο Σ. Μισέλ είχε επικοινωνήσει με όλους τους αρχηγούς πριν από τη χθεσινή τηλεδιάσκεψη, έτσι ώστε να κρατηθεί η συζήτηση υπό έλεγχο, και συμφωνήθηκε ότι ένα τόσο “κρίσιμο ζήτημα” δεν μπορεί να συζητηθεί μέσω τηλεδιάσκεψης.
Καθυστερήσεις εν μέσω πανδημίας
Το μόνο σίγουρο, πάντως, είναι ότι η νέα αυτή κρίση οδηγεί σε νέες καθυστερήσεις για το ΠΔΠ και το ταμείο ανάκαμψης, την ώρα μάλιστα που οι ευρωπαϊκές οικονομίες υφίστανται ακόμα ένα, μεγαλύτερο, χτύπημα από το δεύτερο κύμα της πανδημίας. Οι όποιες καθυστερήσεις, όμως, θα έχουν επιπτώσεις και στις οικονομίες των δύο αυτών ευρωπαϊκών χωρών, που είναι μάλιστα από τους μεγαλύτερους επωφελούμενους του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ενώ έχουν λαμβάνειν από το ταμείο ανάκαμψης περί το 3% του ΑΕΠ τους.
Ως εκ τούτου, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ελπίζουν πως οι αντιστάσεις των δύο αρχηγών θα καμφθούν σύντομα προκειμένου να καταστεί δυνατή η ψήφιση του ΠΔΠ μέχρι τις αρχές του επόμενου μήνα.
Παράκαμψη με προσωρινό προϋπολογισμό
Σε διαφορετική περίπτωση, θα πρέπει να ψηφιστεί ένας προσωρινός προϋπολογισμός, έτσι ώστε να μην υπάρχει κενό χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων από τη 1η Ιανουαρίου 2021. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι, λόγω της δυνατότητας που έχουν ηγέτες να εγκρίνουν τον μηχανισμό διαφύλαξης του κράτους δικαίου με ειδική πλειοψηφία (δηλαδή δεν χρειάζονται τις ψήφους της Πολωνίας και της Ουγγαρίας), θα μπορούσε να ισχύσει ήδη από τον προσωρινό προϋπολογισμό, εγκλωβίζοντας με κάποιον τρόπο τις δύο χώρες.
Καμπανάκι Λαγκάρντ για το δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης
Το ζήτημα της διόγκωσης του ευρωπαϊκού χρέους έθεσε ο αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου και επικεφαλής της ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία Δημήτρης Παπαδημούλης στη χθεσινή τηλεδιάσκεψη της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Ευρωβουλής με την επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ. Όπως ανέφερε στην παρέμβασή του ο Δ. Παπαδημούλης, “πάνω από 100% είναι το δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη, όταν το Σύμφωνο Σταθερότητας θέτει ως όριο 60%”, ενώ ρώτησε την Κρ. Λαγκάρντ εάν “θα υπάρξει αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας;”.
Απαντώντας, η επικεφαλής της ΕΚΤ τόνισε ότι “πρέπει να αντιμετωπιστεί το δημόσιο χρέος” και μάλιστα “εγκαίρως”. “Η βιωσιμότητα του χρέους είναι κάτι που πρέπει να προσέξουμε πάρα πολύ, γιατί υπονομεύει την κατάσταση” τόνισε η Κρ. Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι “πρέπει να το λάβουμε υπόψη μας στο πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης”.
Όσον αφορά το ενδεχόμενο μονιμότητας ή μεγαλύτερης διάρκειας του ταμείου ανάκαμψης, η ίδια σημείωσε ότι θα μπορούσε να προτείνει “να εξετάσουμε το κατά πόσον ένα τέτοιο μέσο, ή ένα αντίστοιχο με τις ίδιες αρχές, θα μπορούσε να επαναληφθεί κατ’ εξαίρεσιν σε επόμενη περίπτωση έκτακτης κατάστασης”.
Τέλος, απαντώντας σε άλλη ερώτηση, η Κρ. Λαγκάρντ διαβεβαίωσε ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί «ούτε να χρεοκοπήσει ούτε να ξεμείνει από χρήματα», ακόμη κι αν υποστεί ζημίες από τον τεράστιο όγκο ομολόγων αξίας πολλών τρισ. ευρώ, τα οποία αγόρασε στο πλαίσιο των προγραμμάτων στήριξης.
