Παρ' όλες τις διαφορές, υπάρχει μια βασική ομοιότητα. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν φαβορί ούτε στις προεδρικές εκλογές της 8ης Νοεμβρίου 2016. Οι δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο έδιναν τότε σημαντικό προβάδισμα στην αντίπαλό του Χίλαρι Κλίντον, η οποία εξασφάλισε μεν τις περισσότερες ψήφους αλλά τελικά έχασε την αναμέτρηση. Θα μπορούσε να συμβεί κάτι ανάλογο και την Τρίτη;
Ο παράγοντας εκλογικό σύστημα
Πριν από τέσσερα χρόνια, το προβάδισμα της Κλίντον έναντι του Τραμπ κυμαινόταν από 2 έως 6 ποσοστιαίες μονάδες. Ήταν ένα προβάδισμα που επιβεβαιώθηκε και στις κάλπες. Οι ιδιομορφίες όμως του αμερικανικού εκλογικού συστήματος και η απώλεια σημαντικών πολιτειών όπως η Φλόριντα, είχαν ως αποτέλεσμα η υποψήφια των Δημοκρατικών να κερδίσει περισσότερες ψήφους αλλά λιγότερους εκλέκτορες, χάνοντας έτσι την προεδρία.
Το προβάδισμα του Τζο Μπάιντεν έναντι του σημερινού ενοίκου του Λευκού Οίκου είναι σήμερα μεγαλύτερο από εκείνο της Κλίντον και αγγίζει τις 8,5 ποσοστιαίες μονάδες. Ένα διαφορετικό εκλογικό σύστημα πιθανότατα θα εγγυόταν, με βάση τις μετρήσεις αυτές, τη νίκη του υποψηφίου των Δημοκρατικών.
Ωστόσο, οι ίδιες μετρήσεις δείχνουν και κάτι που δεν επιτρέπει στο κόμμα της αντιπολίτευσης να εφησυχάζει: το προβάδισμα του Μπάιντεν σε αρκετές πολιτείες - κλειδιά είναι σχετικά οριακό. Στη Φλόριντα των 29 εκλεκτόρων δεν ξεπερνά τις δύο ποσοστιαίες μονάδες. Το ίδιο ισχύει και για το Οχάιο των 20 εκλεκτόρων.
Στη Βόρεια Καρολίνα η ψαλίδα βρίσκεται στις τρεις ποσοστιαίες μονάδες, ενώ στην Αριζόνα στις τέσσερις. Στην Αϊόβα, οι δύο βασικοί υποψήφιοι εμφανίζονται να ισοψηφούν, ενώ καθοριστική σημασία για το εκλογικό αποτέλεσμα αναμένεται να έχουν επίσης οι πολιτείες της Πενσιλβάνια και του Μίτσιγκαν, όπου ο Μπάιντεν προηγείται με 5,4% και 7,4% μονάδες διαφορά με βάση τις τελευταίες δημοσκοπήσεις.
Η επιστράτευση του τέως Προέδρου Μπάρακ Ομπάμα στην προεκλογική μάχη και η συμμετοχή του σε εκδηλώσεις στη Φλόριντα την προηγούμενη εβδομάδα είναι ενδεικτική της σημασίας που αποδίδουν οι Δημοκρατικοί στη συγκεκριμένη πολιτεία. Η Φλόριντα, άλλωστε, έπαιξε καθοριστικό ρόλο τόσο στην ήττα της Κλίντον όσο και στην αμφιλεγόμενη επικράτηση του Τζορτζ Μπους του νεώτερου έναντι του Αλ Γκορ το 2000.
Η "μάχη" της Πενσιλβάνια
Από την άλλη πλευρά, οι Ρεπουμπλικανοί ρίχνουν μεγάλο βάρος στην πολιτεία της Πενσιλβάνια. “Αν κερδίσουμε την Πενσιλβάνια, θα κερδίσουμε τα πάντα” ήταν η χαρακτηριστική δήλωση του Τραμπ σε μία από τις πολλές συγκεντρώσεις που πραγματοποίησε εκεί την προηγούμενη εβδομάδα.
Το σχετικά μικρό προβάδισμα σε αρκετές πολιτείες - κλειδιά επιτρέπει στον σημερινό Πρόεδρο και τους Ρεπουμπλικανούς να πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να επαναλάβουν την αναπάντεχη επιτυχία του 2016. Οι Δημοκρατικοί έχουν όμως περισσότερους λόγους να αισιοδοξούν. Και αυτοί δεν περιορίζονται μόνο στις εκτιμήσεις των δημοσκόπων.
Τρεις ημέρες πριν από την ημέρα διεξαγωγής των εκλογών, περισσότεροι από 70 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν ήδη ψηφίσει είτε προερχόμενοι νωρίτερα στα εκλογικά τμήματα είτε με επιστολική ψήφο. Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος, αρκεί να αναφέρουμε ότι το σύνολο των ψηφοφόρων στις εκλογές του 2016 ήταν 138 εκατομμύρια.
Την Τρίτη, επομένως, θα ψηφίσουν σχεδόν άλλοι τόσοι Αμερικανοί ψηφοφόροι, ίσως και περισσότεροι αν υπάρξει σημαντική αύξηση της συμμετοχής, όπως εκτιμούν οι περισσότεροι αναλυτές. Σε κάθε περίπτωση, εκατομμύρια ψήφοι βρίσκονται ήδη στις κάλπες και αυτό επιτρέπει να εξαχθούν κάποια συμπεράσματα.
Εντυπωσιακή συμμετοχή Δημοκρατικών
Επειδή μπορεί η ψήφος να είναι μυστική και οι κάλπες να μην έχουν ακόμη ανοίξει, ωστόσο πολλές πολιτείες αναφέρουν τον αριθμό των εγγεγραμμένων Δημοκρατικών, Ρεπουμπλικανών και ανεξάρτητων που πήγαν ήδη να ψηφίσουν. Και τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν την εντυπωσιακή εκτίναξη της συμμετοχής ανάμεσα στους ψηφοφόρους των Δημοκρατικών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της εφημερίδας "Washington Post", οι πολιτείες που θεωρούνται παραδοσιακά προπύργια των Δημοκρατικών έχουν ήδη ψηφίσει σε ποσοστό που αγγίζει το 60% της συνολικής συμμετοχής το 2016. Αναφέρουμε ενδεικτικά την Ουάσιγκτον (62%), το Κολοράντο (62%) και το Όρεγκον (58%).
Αντιθέτως, τα ποσοστά της πρόωρης ψήφου πέφτουν σημαντικά στις πολιτείες που συνήθως επιλέγουν Ρεπουμπλικανούς: Μόλις 19% στο Μιζούρι, 14% στην Οκλαχόμα, 7% στην Αλαμπάμα και 5% στο Μισισίπι.
Θα μπορούσαμε επομένως να υιοθετήσουμε ως υπόθεση εργασίας ότι όσοι ψηφίζουν πρόωρα είναι κατά βάση υποστηρικτές των Δημοκρατικών και όσοι διστάζουν να το κάνουν είναι ψηφοφόροι του Τραμπ, οι οποίοι πιστεύουν, όπως λέει ο Πρόεδρός τους, ότι η διαδικασία της επιστολικής ψήφου δεν είναι παρά ένας ύπουλος μηχανισμός με στόχο τη νόθευση της λαϊκής βούλησης.
Πολιτείες - κλειδιά για την πρόωρη ψήφο
Από αυτή την άποψη, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε τι συμβαίνει σε κάποιες από τις προαναφερόμενες πολιτείες - κλειδιά όσον αφορά την πρόωρη ψήφο. Στη Βόρεια Καρολίνα το ποσοστό σε σχέση με τη συνολική συμμετοχή το 2016 φτάνει το 67%, στο Οχάιο και τη Νεβάδα το 66%, στη Φλόριντα το 63% και στην Αριζόνα το 60%. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Τραμπ είχε κερδίσει όλες αυτές τις πολιτείες, με την εξαίρεση της Νεβάδα, στην προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση.
Κατανοεί επομένως κάποιος τον λόγο για τον οποίο η προεκλογική καμπάνια του Τραμπ κάνει ό,τι περνά από το χέρι της για να υπονομεύσει τη διαδικασία της επιστολικής ψήφου. Και θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε πώς ακριβώς θα αντιδράσουν οι σημερινοί ένοικοι του Λευκού Οίκου αν τελικά ο Τραμπ χάσει την επανεκλογή του για μερικές μόνο εκατοντάδες ψήφους σε κάποια από τις πολιτείες - κλειδιά.
